Кіріспе

Американдық саясаткер (1871-1957) Леонидас Карстарфен Дайер (11 маусым 1871 - 15 желтоқсан 1957) - американдық саясаткер, реформатор, азаматтық құқық қорғаушы және әскери офицер. Республикашыл болған ол 1911 жылдан 1933 жылға дейін Миссури штатынан АҚШ Конгресінде он бір мерзім қызмет етті. 1898 жылы АҚШ армиясына жеке жауынгер ретінде кірген Дайер испан-американ соғысында қызмет етті. Соғыс соңында полковник болып тағайындалды. Сент-Луисте адвокат болып жұмыс істейтін Дайер пайдақорлыққа қарсы науқан бастады және 1910 жылы Конгресске республикалық ретінде сайланды. Дамушы реформатор ретінде Дайер 1914 жылы пайдақорлыққа қарсы заңға авторлық құқық берді, ол сол кезде әлі де Конгресс басқаратын елдің астанасындағы банктік несие берушілердің шектен тыс несие мөлшерлемелерін шектеді. 1917 жылы Шығыс Сент-Луис тонауларынан және оңтүстіктегі линчтеудің жоғары деңгейінен қорқып, Дайер 1918 жылы Дайердің линчтеуге қарсы заң жобасын енгізді. 1920 жылы Республикалық партия Ұлттық конвенциядағы платформасында осындай заңнаманы қолдады. 1922 жылдың қаңтар айында Дайердің заң жобасын палата қабылдады, ол оны "ел бойынша үнемі сұранысқа" байланысты кеңінен мақұлдады. Оның әкесінің отбасы Вирджинияда тамырланған, онда оның ағасы Дэвид Паттерсон Дайер дүниеге келді; ол Миссуриден республикалық конгрессмен болып сайланды (1869-71). Леонид орта мектепте және Орталық Веслиан колледжінде оқыды. Ол Санкт-Луистегі Вашингтон университетінде заңгерлік білім алып, LL. 1893 жылы бакалавр дәрежесін алып, адвокаттыққа қабылданды.

Испания-Америка соғысындағы қызмет

Испания-Америка соғысы басталғанда Дайер АҚШ армиясына қосылып, 1898 жылы Сантьяго жорығында жеке жауынгер ретінде шайқаста қызмет етті. Ол соғыс кезінде полковник болып жоғарылатылды және Миссуридің болашақ губернаторы Герберт С. Хэдлидің штабының мүшесі болды.

Үстеме пайдаға қарсы құқық

Дайер 1914 жылы пайдақорлыққа қарсы науқанын жалғастырып, Вашингтон қаласында несиелерге шектен тыс пайыздық мөлшерлемелерді алудан банктерге тыйым салатын заң шығарды, ол кезде Конгресс басқаратын. Дайер несие берушілердің қаржы жағынан әлсіз адамдарды қуып, қажетсіз мақсаттар үшін несие келісімшарттарын бекітетінін айтты. Дайердің айтуынша, өсімпұл - "кедейлер мен дәрменсіздерге қарсы ежелгі моральдық қылмыс".

Сент-Луис қақтығыстары 1917

1917 жылдың мамыр айында Сент-Луисте тәртіпсіздіктер болды; ереуілге шыққан ақ этникалық жұмысшылар оларды алмастыру үшін әкелінген қара ереуілшілерге шабуыл жасады. Шілдеде Шығыс Сент-Луисте қара нәсілділерге қарсы бұқаралық зорлық-зомбылық болды, сонымен қатар жұмыс орындары үшін бәсекелестіктің аясында. Екі ақ полицей қақтығыстың басында қаза тапты. Ал ақ нәсілділер 35 қара нәсілді өлтіріп, денелерін қиып, Миссисипи өзеніне лақтырып жіберді. Ақ нәсілді адамдар бірнеше қара нәсілді адамды ашық түрде өлтіріп, линчпен өлтірді. Линчтеуді тоқтатуға тырысқандарға ақ нәсілді адамдар физикалық зорлық-зомбылықпен қорқытты. Сент-Луиске қашып келген қара нәсілділерді ақ нәсілділер қайтқанда өлтіреміз деп қорқытты. Иллинойс штатының ұлттық гвардиясының ақ жігіттері көтерілісті басуға жіберілді, олар зорлық-зомбылықты тоқтатуға ештеңе істемеді немесе оның орнына қара қауымға шабуылға қатысты. Бір қара нәресте атып, жанып жатқан ғимаратқа лақтырылды, ал ақ нәпсіқұмарлар қара нәресте әйелдерге ашық шабуыл жасады. Тіпті, соттың үкімімен, бұл қылмысты жасағаны үшін сотқа жіберілген 134-тің ішінде тек тоғыз ақ адам ғана түрмеге қамалды, ал 12 қара адам сотталды. Айыпкерлердің үштен бірі қара нәсілділер. Математикалық тұрғыдан қара нәсілділердің сотталу көрсеткіші ақ нәсілділерге қарағанда екі есеге артық болды. Дайер бұқаралық зорлық-зомбылық пен соттардың және заңның үстемдігін құрметтемеуден қатты қапаланды. Оның Сент-Луис ауданында көбінесе афроамерикалықтар тұратын және ол өзінің сайлаушыларын және басқа да азаматтарды қорғағысы келді. Оның ауданындағы көптеген қара нәсілді адамдар Сент-Луиске Оңтүстікке көшіп келді, бұл Ұлы көшіп кету деп аталады. Олар оңтүстік және шығыс Еуропадан келген иммигранттармен бірге Сент-Луисте қоныстанды, онда индустрияландыру мықты экономикаға және жұмыс орындарының артуына әкелді. Солтүстіктегі қара көшбасшылар 1920 жылғы президенттік сайлауға арналған Республикалық партияның ұлттық платформасына линчке қарсы заңнаманы қолдауды енгізуді талап етті. Сайлаудан кейін қара нәсілділер қауымы Хардингтің заң жобасын Конгресске енгізбей бірнеше ай өткеніне наразылық білдірді. Дайер 1921 жылы Өкілдер палатасында заң жобасының қайта қаралған нұсқасын ұсынды. АҚШ президенті Уоррен Г. Хардинг, республикашыл, Бирмингемдегі Алабама штатында болған кездесуде Дайердің линчке қарсы заң жобасын қолдап, егер ол Сенаттан өтсе, заң жобасына қол қоятынын мәлімдеді. 1922 жылдың 26 қаңтарында. Дауыс беруге мүмкіндігі болмағандықтан, қара нәсілділер сот алқасында қызмет етуге немесе кез келген саяси лауазымға ие болуға жарамсыз болды; олардың ресми жүйеде ешқандай саяси билігі жоқ еді. Сотқа түскен бірнеше жағдайда, барлық ақ жюрилер әдетте ақ адамды қара адамды линчтену үшін кінәламады. Дайердің линчке қарсы заң жобасын қолдағандар линч пен бұқаралық зорлық-зомбылық Африка-Америка азаматтарының он төртінші түзету бойынша құқықтарын алып тастады деп сенді. Бұл құқыққа әділ сот отырысының жылдам өтуі кіреді. Азаматтардың басқа да құқықтары айыпталушының қылмысы туралы ақпарат алу, қорғаныстың куәгерлері болу және сот алдында адвокаттың өкілдік етуі. Ол әсіресе федералды билік өкілдерінің "линчтеуді тоқтатқан" мемлекеттік қызметкерлерді жазалауына мүмкіндік беретін ережеге алаңдаушылық білдірді. Оңтүстік ақ демократиялық партиялардың ұзақ уақыт бойы үгіт-насихат жасауы заң жобасын қарастыруға жол бермеді және оны жеңілдетті. Демократтар 1922 жылдың желтоқсан айында сенаттағы барлық ұлттық істер бойынша дауыс беруді бір аптаға тоқтатқаннан кейін, олардың филибостерімен, республикашылар бұл тактиканы жеңе алмайтындығын түсінді және ақыр соңында Дайердің заң жобасында жеңіліс тапты.

Кейінгі оқиғалар мен мұра

1922 жылы Сенаттан алғашқы заң жобасын қабылдамағанынан кейін Дайер оны Сенаттан өткізу үшін тағы екі рет сәтсіз әрекет жасады. Керісінше, қара нәсілділерді өлтіру - ақ нәсілділердің соттан тыс жазалауының және қоғамдастықтың бақылауының төтенше түрі, көбінесе ақ нәсілділерге қарсы экономикалық бәсекелестер, қоғамда алға басуға тырысатын, жер иелеріне қарыздар болған қара нәсілділерді нысанаға алған (жарымшарлық шаруалар үшін қоныс аудару маусымы ауылдық жерлерде линчтеудің жоғары деңгейі болған) немесе "орындарында қалуға" үлгермегендер. 1919 жылы "Питтсбург газеті таймс" газетінің хабарлауынша, оңтүстіктегі көптеген адамдар линчтеуді спорттық оқиға деп қарастырған. 1923 жылы сенатта сол жылы тағы да тыңдалатын линчке қарсы заң жобасына ұлттық қолдау табу үшін Дайер АҚШ-тың батыс бөлігін аралап, халық қолдауын жинады. Оның линчке қарсы науқанының ұраны "Біз соғысуды жаңа ғана бастадық" болды. (Бұл Джон Пол Джонстың әйгілі мәлімдемесі болды.) Дайер Денверде, Портлендте, Лос-Анджелесте, Омахада және Чикагода қара және ақ аудиторияны тартымды етті. Ол өзінің заң жобасын қолдағаны үшін Түсті адамдардың дамуы жөніндегі ұлттық қауымдастыққа (NAACP) алғыс білдірді және олардың АҚШ-тағы линчтеудің адамзатты қорқынышты салдарын жариялауды жалғастыратынын мақтады. Чикагода линчке қарсы митингке 4000 адам қатысты. Дайердің науқаны ақ баспа басылымдарының оң пікірін алды, бұл батыстағы линчке қарсы қозғалысты нығайтуға көмектесті. Дайердің линчке қарсы заң жобасы мен сөйлеу науқаны алған ұлттық назар оңтүстіктегі линчтеулерді азайтуға көмектескен болуы мүмкін. Ең бастысы, Ұлы көші-қон басталып, ондаған мың қара жұмысшылар Оңтүстікке көшіп, Солтүстік және Орта Батыс өнеркәсіптік қалаларына жұмыс, білім алу және Джим Кроу заңдары мен зорлық-зомбылықтан құтылу үшін барады. 1934 жылы Костиган Вагнер линчке қарсы заң жобасы енгізілген кезде линчтеулер жылына 15-ке дейін төмендеді.

Автомобиль ұрлығына қарсы заң

1919 жылы Дайер ұрланған көліктерді мемлекеттік шекарадан өткізуді федералды қылмыс деп таныған қылмысқа қарсы заң шығарды, оны федералды құқық қорғау органдары қудалады. 1956 жылы ФБР директоры Дж. Эдгар Гувер заңның нәтижесінде 227 752 ұрланған автомобильдер табылды деп мәлімдеді. Олардың құны 212 679 296 долларды құрайды. Филиппинге 1935 жылы одақтастық мәртебесі берілді, ал 1946 жылы тәуелсіздік берілді.

Контрабандалық арақ-шарап қоры

1929 жылы 10 сәуірде Нью-Йорктің Curb Exchange (NYCE) компаниясы Дайердің Канадалық виски компаниясы Hiram Walker акцияларын сатып алып, жоғалтып салғаннан кейін ақшасын қайтаруды талап еткен хат алды. Дайер компанияның АҚШ-та тыйым салу кезінде контрабандалық өнім ретінде арақ өндіретінін білмейтінін және оны жоғалтып сатуға мәжбүр болғанын айтты. Ол Хирам Уокер мен басқа компаниялардың арақ-шарап акциялары виски компаниялары екендігін мойындамай NYCE-де сатылды деп сенді. Дайер Тыйымдаудың он сегізінші түзетуіне, Волстед актісіне, президент ветосын жоққа шығаратын Волстед актісіне және Джонс заңына қарсы дауыс берді. Бұл заңдар федералды күш қолдануды бекітті және Америка Құрама Штаттарында арақ сатуды тыйым салды. Екі саланы да Германияға көшіп келген иммигранттар бастаған. Тыйым салу Дайердің басты қаласы мен штатының экономикасына қатты залал келтіреді.

Мемлекеттік қызметтен зейнетке шығу

Дайер Ұлы депрессия кезінде 1932, 1934 және 1936 жылдары қайта сайлану үшін сәтсіз атқарды. Дайер Сент-Луистегі Оук-Гроув зиратында жерленген.