Кіріспе
Отыз тоғыз қадам - британдық 1978 жылы түсірілген триллер фильм, режиссері - Дон Шарп, сценарийін британдық драматург Майкл Робсон жазды, Джон Бьюкеннің "Отыз тоғыз қадам" романының желісі бойынша түсірілген. Бұл 1915 жылғы романының үшінші фильм нұсқасы болды. Бұл нұсқада Роберт Пауэлл Ричард Ханней, Карен Дотрис Алекс, Джон Миллс полковник Скаддер және басқа да көптеген танымал британдық актерлер кішігірім рөлдерде ойнады. Ол әдетте Ұлы соғыстан бұрын орын алған романға ең жақын деп саналады. Фильмнің алғашқы оқиғалары мен жалпы сезімі Бьюкеннің бастапқы оқиғасына ұқсас, бірақ Скаддерді бірден жанашырлық сипаты ретінде қайта салу және махаббат қызығушылығын енгізу сияқты бірнеше өзгерістермен. Ол сондай-ақ "отыз тоғыз баспалдақ" дегеннің басқа мағынасын енгізеді, бірақ оның фильмдегі алдыңғыларынан айырмашылығы, ол Бьюкеннің нақты баспалдақ болу туралы бастапқы түсінігіне қайта оралады. Бұл Уиль Хейдің басты рөлін соққан "Мейрренд Френд" (1943) фильмінен әсер алған, соңында Биг Бен сызығымен танымал, бірақ бұл Бьюкеннің бастапқы оқиғасынан ең негізгі ауытқу, ол өзінің кульминациясына Кенттегі жағалаудағы жерде жетеді. Кейін Пауэлл ITV сериалындағы Ханнейде рөлін қайталады, ол 1988 жылдан 1989 жылға дейін 13 эпизодқа созылды.
Сюжет
1914 жылы Лондонның барлық жерінде Германияның тыңшылары бар. Британдық саясаткерлердің құпия кісі өлтіруінен кейін, зейнеткер британдық барлау офицері, полковник Скаддер өзінің өмірі мен құпия қара кітапшасы қауіп-қатерде екенін түсінеді. Ол Оңтүстік Африка одағына қайту алдында Ұлыбританияға қысқа уақытқа барған, сол ғимараттағы пәтерде тұратын Ричард Ханнейге жүгінеді. Скаддер Ханнеге Пруссияның (герман) " ұйықтап жатқан" агенттерінің жоспары туралы айтады, олар Ұлыбританияға барған кезде Грекияның корольдік премьер-министрін өлтіру арқылы Үш Антанта одағына (болашақтағы одақтас державаларға) қарсы дүниежүзілік соғысты бастауды жоспарлап отыр. Ханнеге бастапқыда оған сенімсіздік танытқанына қарамастан, Скаддерге өз пәтерінде баспана береді. Таңертең Ханней өзінің туған қаласына, Шотландияның солтүстігіндегі Стратхаллан ауылына пойыз билеті сатып алу үшін кетеді, ал Скаддер пәтерде жазбаларын жазып жатыр. Прус агенттері пәтерге кіруге тырысқанда, Скаддер өрт сөндіру сатысынан қашып кетеді, бірақ оны байқап қалады. Скудер өзінің құпия жазба кітабы бар пакетті бағана қорапқа салып, Ханнейннің екінші қара кітапты беру үшін Санкт-Панкрас темір жол вокзалына қашады. Темір жол станциясында, Ханнеге жетуден бірнеше секунд бұрын, Скаддер агенттермен өлтіріледі. Өлім алдында Ханнеге түсінбеген бір хабарды жеткізеді. Өкінішке орай, Ханнейді теміржол вокзалында куәгерлер шабуылшы деп қате түсінді және тұтқындалды, бірақ көп ұзамай пруссалықтар оны тұтқындап, қамауға алды. Ханнеден жауап алу кезінде олар одан "Отыз тоғыз қадам" туралы не білетінін сұрайды. Пруссиялықтар оған жасырын кітапшаға жетелейтін үмітпен қашып кетуіне жол береді. Сент-Панкраста Ханне Скаддердің екінші жазбасын таба алады, бірақ бұл тек үш сөзді жұмбақпен жасалынған манекен болып шығады. Тек Ханней ғана жұмбақты түсіне алады, ол оны Шотландияға шынайы кітапшаны іздеуге жібереді. Ханней Шотландияға солтүстікке қарай жүретін пойызға түседі, бірақ полиция вагондарға отырғанда, ол көпірден секіріп қашуға мәжбүр болады. Ханней полиция "боббилерінен" басқарған бас инспектор Ломас (Эрик Портер) және британдық корольдік үкіметте жоғары тұрған пруссиялық симпатияшы сэр Эдмунд Апплтон бастаған прусиялық агенттерден қашып жүріп, құпияны шешуге тырысады. Шотландияның шұңқырларында Ханни, ойынның бір бөлігі ретінде қашып жүргенін айтып, Алекс Маккензи мен оның күйеуі Дэвид Гамильтонмен кездеседі. Ханней тағы да қашып жүріп, Либералды партияның саяси ораторы ретінде көрініс жасап, сайлау науқанының аялдамасында сөйлеуі керек. Ол Пруссия агенттерінің жеке басын Алекс Маккензи мен Дэвид Гамильтонға көрсетеді және олардың көмегімен Скаддердің кітабы табылды, бірақ Гамильтонды Пруссиялықтар өлтіреді. Кодталған ақпарат ішінара шифрланып, пруссиялық агенттердің шынайы жоспарлары ашылады. Агенттер Вестминстер сарайында Британ парламенті жиналып жатқан кезде бомбаны орната отырып, Грекияның корольдік премьер-министрін өлтіруге ниетті, осылайша қылмыстық террористік оқиғаға әкеліп соқтырады, бұл әрқашан тұрақсыз Балқан түбегінде (оңтүстік-шығыс Еуропа) тәртіпсіздікке әкеліп соғады және халықаралық дағдарысты жеделдетеді, мүмкін дүниежүзілік соғысқа ұшырайды. "Отыз тоғыз баспалдақ" - Вестминстер сарайындағы "Биг Бен" сағатының сағатына дейінгі баспалдақтардың санын білдіреді. Лондон мен Ханнедегі полиция сағаттық мұнараның басына жеткенде, агенттер бомбаны орнатады және сағаттық бөлмені бекітеді. Ханней бомбаның сағат механизмімен сағат 11.45-те іске қосылатынын түсінеді. Полицияға көбірек уақыт беру үшін Ханней сыртқы сағаттың әйнегін сындырып, жер бетінен 100 метр биіктіктегі сағаттың бетінен шығып, IX фигурасына қарай қозғалғанда минуттық қолды тоқтатады (11: 00). Сағаттың соңғы шағында Ханне сағат 11.44-те, бір минут бұрын, полиция сағаттың бөлмесіне кіруге жеткілікті уақыт бере алады, онда олар қалған тыңшыларды өлтіріп, бомбаны сөндіреді. Сағат механизмі тұйықталып, сағат сағат 11.30-да минуттық иілгіш тік күйге түсіп, жұмыс істеуін тоқтатады. Алайда Ханней әлі де ұсталып тұр, ал офицерлердің бірі оны арқанмен құтқарады. Ломас Темза өзенінің полициясының киім-кешегін таниды және портта Ханней мен басқа офицерлер Апплтонды тұтқындады, ол сонымен қатар Корольдік әскери-теңіз флотының барлық әскери кемелерінің орналасуының құпия мәліметтерін ұрлады. Сэр Эдмунд Апплтон опасыздық жасады деп айыпталады, ал Ричард Ха�...
Hannay reluctantly gives Scudder shelter in his flat, despite his initial distrust of him. In the morning, Hannay leaves to purchase a train ticket to his family hometown, the village of Strathallan north in Scotland, while Scudder remains at work on his notes in the flat. When the Prussian agents attempt to enter the flat, Scudder flees down the fire escape but he is spotted. Posting a package containing his secret notebook in a pillar box, Scudder flees to the St Pancras railway station, where he knows Hannay will be, to give him a second black book. At the railway station, just seconds before he can reach Hannay, Scudder is murdered by the agents. With his dying breath he gives Hannay a message he doesn't quite understand. Unfortunately however, Hannay is mistaken by witnesses at the railway station as being the assailant and is arrested but is soon captured by the Prussians while being transferred in loose security to jail. During their interrogation of Hannay, they ask what he knows of the "Thirty Nine Steps". The Prussians allow him to get away and escape in the hope he will later lead them to the secret notebook. At St Pancras, Hannay manages to find Scudder's second notebook, but this turns out to be a dummy, with only a three word riddle in it. Only Hannay can understand the riddle, which sends him up to Scotland to find the real notebook. Hannay flees to Scotland on a northbound train, but he is forced to make a daredevil escape jumping on a bridge when the police board the railway cars. Hannay attempts to solve the mystery whilst on the run from the police "bobbies", led by Chief Superintendent Lomas (Eric Porter), and the Prussian agents, led by Sir Edmund Appleton, a Prussian sympathiser highly placed in the British Royal government. On the Scottish moors Hannay, claiming to be on the run as part of a wager, meets Alex Mackenzie and her fiance, David Hamilton. On the run again, Hannay has to pose as a Liberal Party political orator and ad lib a speech at an election husting campaign stop. He indicates the identity of the Prussian agents to Alex Mackenzie and David Hamilton and with their help Scudder's book is found, but Hamilton is then killed by the Prussians. The coded information is partly deciphered and the true plans of the Prussian agents are revealed. The agents intend to murder the visiting Royal Greek Prime Minister by planting a bomb in the Palace of Westminster, while the British Parliament is meeting thus also causing a criminal terrorist incident, leading to unrest in the always unstable Balkans peninsula (southeastern Europe) and precipitate an international crisis, possibly striking a world war. The "Thirty Nine Steps" refers to the number of stairs in the landmark Clock Tower (of "Big Ben") in the Palace of Westminster (from "Lauderdale Door to the clock itself"). When the Metropolitan Police of London and Hannay reach the top of the clock tower, the agents have already planted the bomb and have locked the clock room. Hannay realises that the bomb is to be set off by the clock timer mechanism at 11.45 am. To give the police more time, Hannay breaks the glass of the outside clock face, climbs out onto the face of the clock, almost 100 meters above ground and physically stops the minute hand as it moves towards the figure IX (11:00 pm). By hanging from the end of the minute hand, Hannay manages to jam the clock at 11.44 am, one minute before, long enough for the police to break into the clock room where they kill the remaining spies and deactivate the bomb. The clock mechanism jams and stops working before the clock's minute hand falls into a vertical position at 11:30 am. Hannay, however, still hangs on and one of the officers saves him with a looped rope larriat. Lomas recognises a Thames River Police uniform and at the docks Hannay and other officers capture Appleton, who had also stolen secret details of the deployment of all Royal Navy warships. Sir Edmund Appleton is convicted of treason and Richard Hannay is declared a hero for helping Britain gain valuable time to prepare defences for a future "Great War'. In the closing shot, Hannay is shown walking arm in arm with Alex Mackenzie.
Шығару
Фильм 1979 жылы британдық кассада ең танымал фильмдердің бірі болды. Шарп фильмнің Тони Уильямс басшылығымен Ранктің қайта жаңғырған фильмдерінің ішіндегі ең табысты фильм екендігін айтты. Ұлыбританияда оның дистрибьюторлық жалпы сомасы 364 434 фунт стерлинг болды. Грег Смит Джон Бьюкеннің ұлы Лорд Твидсмуирдің фильмде әкесі жазған кітаптың көбірек қолданылғанына қуанышты екенін және оның әкесіне Биг Беннің аяқталуы ұнайды деп ойлағандығын айтты.