Кіріспе

Византия императорының мұрагері деген атақ Деспот немесе деспоттар (δεσπότης (despótēs)) - билік басындағы императорлардың ұлдарына немесе күйеулеріне берілген Византияның жоғары сотының атағы, ал бастапқыда Византия императорының мұрагері деп аталды. Византиядан ол барлық ортағасырлық Балқанға тарады және Византияның мәдени ықпалындағы мемлекеттерге, мысалы Латын империясы, Екінші Болгария империясы, Сербия империясы және оның мұрагерлері (болгар және ), Трапезон империясы сияқты мемлекеттерге берілді. Осы кезеңнің саяси бөлшектелуімен термин "деспотаттар" деп аталатын бірнеше княздікке әкелді, олар тәуелсіз мемлекеттер ретінде немесе деспот атағын иеленген княздермен басқарылатын; ең бастысы Эпир деспотаты, Морея деспотаты, Добруджа деспотаты және Сербия деспотаты. Қазіргі уақытта бұл сөздің мағынасы өзгеше: "деспотизм" - бұл бір ғана тұлға абсолютті билікпен билік ететін үкімет түрі. Бұл терминнің мағыналық өзгерісі "тирант" деген көне грек сөзінде, бастапқыда ешқандай жағымсыз мағынасы жоқ, және латынша "диктатор" деген сөзінде көрінеді, бұл Рим Республикасының конституциялық бекітілген лауазымы. Қазіргі грек тілінде бұл сөз көбінесе епископқа қатысты қолданылады. Ағылшын тілінде титулдың әйелдік түрі - деспотица ( δεσπότισσα (despótissa); деспотица; /despotica), бұл деспоттың жұбайына нұсқайды, бірақ деспоттардың дәстүрлі әйелдік эквиваленті деспоина (δέσποινα (déspoina)) де жиі қолданылады.

Шығуы мен тарихы

Грек тіліндегі δεσπότης (деспот) сөзі "болыс" дегенді білдіреді және κύριος (кириос) дегенге ұқсас. Латынша Dominus (тақтай) грекше эквиваленті ретінде деспоттар бастапқыда құрмет көрсету үшін қолданылатын. Бұл сөз кез келген жоғары дәрежелі адамға қатысты қолданылған, бірақ нақты мағынада Құдайға (мысалы, Аян 6:10), епископтарға және патриархтарға, ең алдымен Рим және Византия императорларына қатысты қолданылған. Кейде ол ресми жағдайларда, мысалы, монеталарда (Изаур Лио III-ден бастап) немесе ресми құжаттарда қолданылған. 8-9 ғасырларда тең императорлар диспоттар атауларымен монеталарда пайда болды, бірақ бұл ресми атақ емес, құрмет белгісі болды. Жоғары дәрежелі императорларға кейде деспоттар деп те айтылған. 12 ғасырдан бұрын, құрметті атау базилей деген ресми атаумен алмасып қолданылған. Ол 12 ғасырдың басында жоғары дәрежелі дворяндарға қолданылғанмен, деспот атағын Мануэль I Комнен арнайы сот атағы ретінде қолдана бастады, ол оны 1163 жылы болашақ Венгрия королі Бела III-ге, императордың күйеу баласы және 1169 жылы Алексий II туылғанға дейін мұрагерге берді. Қазіргі византиялық тарихшы Джон Киннамостың айтуынша, деспот атағы Беланың урум немесе мұрагер атағына ұқсас болды. Осы уақыттан бастап Византия империясының соңына дейін деспот атағы Византияның ең жоғары мәртебесіне айналды, ол оны иеленушілерді "императордан кейін" (Родольф Гийланд) орналастырды. Дегенмен, Византия императорлары Комненойдан Палеологойға дейін, сондай-ақ олардың мұрагерлігін талап еткен және олардың стильдерін еліктеген латын императорлары өздерінің жеке мөрлерінде және императорлық монеталарында деспоттар терминін "болыс" деген жалпы мағынада қолданып келді. Осыған ұқсас себастократ және Цезарь (титулы) атауларының иелері деспота (δεσπότα) деп аталуы мүмкін. Деспот Цезарьмен басқа бір жағымды эпитетпен бөлісті, эутихестатос (εὐτυχέστατος, 'ең бақытты') немесе панеутихестатос (πανευτυχέστατος, 'барлығының ең бақытты'). Византияның соңғы ғасырларында титул императорлардың кіші ұлдарына (ең үлкен ұлдары, әдетте, базилей титулымен императорлардың қоштас императорлары ретінде таққа отырғызылды) және императордың күйеу балаларына (гамброй) берілді. Атақ үлкен құрмет пен артықшылықтарды, соның ішінде үлкен иеліктерді басқаруды қажет етті. Михайл VIII ағасы Иоанн Палеологтың домендері, мысалы, Лесбос және Родос аралдарын қамтыды. Алайда, себастократ және Цезарь атақтары сияқты, деспот атағы қатаң түрде соттың қадір-қасиеті болды және ол ешқандай әскери немесе әкімшілік функцияларға немесе билікке байланысты емес еді. Әйелдер абыройлы атақ иеленуі мүмкін емес, бірақ күйеулерінің атақтарын иеленді. Осылайша, деспоттың жұбайы, деспотисса, өзі сияқты белгілерді киюге құқылы болды. Сонымен қатар, әйелдер арасында династиялық әйелдер де императордан кейін бірінші орынға ие болды. Атақтың қолданылуы Балқанның басқа елдеріне де тарады. Латын империясы оны Венеция догесі Энрико Дандоло мен Родопа аймағының жергілікті билеушісі Алексиус Славты құрметтеу үшін қолданды. Шамамен 1219 жылы Константинополдегі венециандық подстастар оны үнемі алып жүрді (оның император берген немесе узурпациялағандығы белгісіз), өйткені венециандық қолдау империяның өмір сүруіне маңызды болды. 1279-1280, ол Болгарияға 1279-1280, күшті магнатты (содан кейін патша) Георгий Тертерді қанағаттандыру үшін енгізілді. Сербия империясы кезінде ол әртүрлі серб магнаттары арасында кеңінен берілді, оның бірінші иегері Жован Оливер болды, сондай-ақ оны кіші княздіктер де ұстады, соның ішінде Артаның өзін-өзі жариялаған албан деспоттары. XV ғасырда Корфуның венециялық губернаторлары да деспоттар деп аталды. Деспот атағын император бергендіктен және әдетте, марапатталушының біршама бағынуын білдіргендіктен, Палеолог императорлары Византия императорлық атағын да талап еткен Трапезонт императорларын оның орнына деспот атағын қабылдауға көптен бері көндіруге тырысты. Алайда тек Иоанн II Трапезонт патшасы мен оның ұлы Алексий II ғана атақты қабылдады, тіпті олар өздерінің иеліктері бойынша базилей деген әдеттегі императорлық атақты қолдануды жалғастырды. 1453 жылы 29 мамырда соңғы Византия императоры Константин XI қайтыс болғаннан кейін, деспот құру ретсіз болды. Атақты Рим папасы Павел II 1465 жылы Византия тағына мұрагер Андреас Палеологосқа, ал Венгрия королі Сербия деспотының мұрагерлеріне берді.

Деспоттар

14 ғасырдың ортасынан бастап әртүрлі аумақтар императорлық князьдерге деспот дәрежесімен жартылай автономды аппанаждар ретінде билік етуге берілді, олардың кейбіреулері тарихшылықта "деспотаттар" (жыр. δεσποτάτον, грекше despotaton); Византия әлемінде бұл негізінен Эпир деспотаты мен Морея деспотаты болды. Атақ пен аумақтың тығыз байланысы XIII ғасырдың аяғынан басталды және XIV ғасырдың ортасынан бастап кеңінен таралды, өйткені бір аумақта тұрақты түрде диспоттар билік ете бастады. Дегенмен, "деспотат" термині техникалық тұрғыдан дұрыс емес: деспот атағы, басқа да Византиялық абыройлар сияқты, тұқым қуалайтын немесе белгілі бір аумаққа тән емес еді. Тіпті "деспотаттар" деп аталатын жерлерде де деспот ұлы әкесі билеген аумаққа ие бола алады, бірақ император оны қайтадан тағайындамаса, ол атақты ұстай алмайды және ұстай алмайды. Византияның әдеттегі қолданысында деспоттың жеке қадір-қасиеті мен оның иеленушісінің кез келген басқа лауазымдары мен атрибуттары арасында айқын айырмашылық жасалды. Мысалы, Иоанн II Орсини император тарихшы Иоанн VI Кантакузенос "Акарнанияның деспоты" емес, "Акарнанияның билеушісі, деспот Иоанн" деп сипатталған.

Таңба

XIV ғасырдың ортасында Псевдо Кодиностың кеңселер кітабына және тарихшы Джордж Пахимердің сипаттамаларына сәйкес, Византия сотындағы деспот белгілері қызғылт және ақ түстермен және маржанмен бай безендірумен сипатталған. Көбірек айтқанда, белгілер: перлдері бар скиадион деп аталатын, иесінің аты алтынмен кестеленген мойын жапқышы бар және "императордың" сияқты салғандар бар. Скиадион күнделікті бас киім болды, бірақ жасөспірімге жетпеген деспоттарға оны үй ішінде киюге тыйым салынды. Деспот салтанаттар мен мерекелерде алтын металл бұйымдарымен, асыл тастармен және інжу-маржанмен безендірілген күмбезді скараниконды киетін. Императорға ұқсас қызыл көйлек, ризай стиліне ұқсас алтын кестелер, бірақ әскери белгілері жоқ, қызыл аяқ киім және кең жолақты қызыл плащ (тампарион). Мерекелік жағдайда қызыл немесе күлгін түсті, інжу-маржанмен безендірілген қабадионға ұқсас ұзын кафтандар киілетін. Екі жағында және ішегінде інжу-маржаннан жасалған патшалық бүркітпен безендірілген қызғылт және ақ түсті жұмсақ ботинкалар. Сондай-ақ, шұңқырлар екі түсті, күлгін және ақ түсті. Кейбір императорлар ұлына ерекше көңіл бөлуге ниет білдірген жағдайларда (Михаил VIII-дің басшылығымен Константин Палеолог және Иоанн VI-дің басшылығымен Матай Кантакузен), императордың қызыл аяқкиімдері алмастырылды, оның иесі "деспоттардан жоғары" (πὲρ δεσπότας) деген атақты иеленушіге көтерілді. Диспаттың ат-орындықтары императордың ат-орындықтарына ұқсас, сондай-ақ қызғылт-ақ түсті, жемшөп бүркітпен безендірілген. Ол кезде ат үстіндегі және диспоттың шатырындағы ақ түсті бояулар қызыл бүркітпен боялған. Сонымен қатар, деспот хаттарға қою қызыл түсті сиямен қол қоюға құқылы болды (императордың түсі қызыл түсті).

Мореяның деспоттары

Атауы Міндет Сыйлықтары Реф Мануэль Кантакузен 13471380 Иоанн VI Кантакузен Иоанн VI-нің екінші ұлы, 13411347 жылғы Византиялық азаматтық соғыстан кейін деспот деп аталды, бірінші "Мореяның деспоты" 1349 жылдан қайтыс болғанға дейін Теодор I Палеолог 13761407 Иоанн V Палеолог Иоанн V-нің үшінші ұлы, 1383 жылдан қайтыс болғанға дейін "Лакедемонның деспоты" Теодор II Палеолог 1406/14071448 Мануэль II Палеолог Мануэль II-нің екінші ұлы, 1407 жылдан Мореяда деспот, 1443 жылдан қайтыс болғанға дейін Селимбрияда Константин XI Палеолог белгісіз 1449 Мануэль II Палеолог Мануэль II-нің төртінші ұлы және соңғы Византия императоры. Селимбрияның 1443 жылға дейінгі деспоты, содан кейін Мореяның 1449 жылға дейінгі деспоты, ол Византия тағына билік жүргізген кезде Деметриос Палейолог 14251460 Мануэль II Палейолог 1425 жылдан 1449 жылға дейін Лемнос деспоты, 1440 жылдан Месембрияда, 1449 жылдан 1460 жылы Османдық жаулауына дейін Мореяның деспоты Томас Палейолог 14281460 Джон VIII Палейолог 1428 жылдан 1460 жылы Османдық жаулауына дейін Мореяның деспоты. Алайда Сфранцздің айтуынша, ол 1449 жылы, ағасы Константин император болған кезде ғана деспот атағын алған. Мануэль Кантакузен 1453 Деметрий I Кантакузеннің немересі, ол 1453 1454 жылдардағы сәтсіз Морея көтерілісі кезінде жергілікті албан және грек тұрғындары Мореяның көшбасшысы және деспоты ретінде танылды. Көп ұзамай оның орнын Джованни Асен Закария басты. Тыңшылықтағы титулярлар Андреас Палеолог 1465 1502 Папа Пий II (?) Томас Палеологостың үлкен ұлы және Палеологтар тұқымының мұрагері. Сфранцестің айтуынша, оған Мореяның деспоты атағын Папа берді, бірақ Р. Гийланд оның 1460 жылға дейін атағын алған болуы мүмкін деп болжады. Оның мөрінде "Құдайдың рақымымен Римнің деспоты" (Dei gratia despotes Romeorum) деген атақ бар. 1465 жылдан 1494 жылға дейін Византия тағына дәулеткер. Фернандо Палеологос 1502 белгісіз Өзін жариялады Мүмкін Андреас Палеологостың заңсыз ұлы, 1502 жылы Андреас қайтыс болғаннан кейін атақты қабылдады. Оның кейінгі тағдыры белгісіз. Константин Арианити 1502/07 1530 Өзін-өзі жариялады Албанияның асыл адамы, ол 1490 жылдардан бастап "Македонияның ханзадасы" және "Ахаяның герцогы" атты ойдан шығарылған атақтарды иеленді. 1502 және 1507 жылдар аралығында Андреас қайтыс болғаннан кейін Мореяның деспоты атағын қабылдады. Оны Папа Фаноның губернаторы етіп тағайындады және 1530 жылы сол жерде қайтыс болды. Кейінгі pretenders Gian Antonio Lazier 1720 1738 Өзін-өзі жариялады, Карл VI-мен танылды Италиялық алдамшы және Византия тағына pretendent, оны Киелі Рим императоры Карл VI таныды. Ол басқа атақтармен қатар "Пелопоннес деспоты" атағын иеленді. Раду Кантакузино 1735 белгісіз Өзін-өзі жариялаған, мүмкін, таныған Карл VI Румын ханзадасы және Византия тағына үміткер, мүмкін, таныған Киелі Рим императоры Карл VI. Ол басқа атақтармен қатар "Пелопоннес деспоты" атағын иеленді.

Эпирдің деспоттары

Атауы Міндет Сыйлықтары Реф Михаил II Комненос Дукас 1246 1267/1268 Жон III Вататз Мануэль Комненос Дукастың немересі, Епир билеушісі Никефор I Комненос Дукас 1248/1250 1297 Жон III Вататз Епирдің Михаил II ұлы және мұрагері, оған Марияның, Иоанн III немересіне берген уәдесі бойынша титул берілді. Ол 1267/1268 жылдары әкесі қайтыс болғаннан кейін Эпирді басқарды. Томас I Комненос Дукас 12971318 Андроник II Палеолог Николай Орсини 1319/201323 Андроник II Палеолог Кефалония мен Закинфтің граф-палатинін, 1318 жылы өзінің ағасы Томас I Епирды өлтіріп, өз билігін басып алды. 1319-20 жылдары Иоанинаның Византия империясына қосылуын мойындауы үшін оған деспот атағы берілді. Никефор II Орсини 13471359 Иоанн VI Кантакузен Иоанн VI-нің күйеу баласы, 13411347 жылғы Византиялық азаматтық соғыстан кейін деспот деп аталды, 13351338 және 13561359 жылдары Эпирдің билеушісі Томас II Прелюбович13821384 Иоанн V Палеолог Григорий Прелюбтің ұлы, оған 1367 жылы қайын атасы Симеон Урош Иоаннина мен оның аймағын билеуді тапсырды. Депутаттық атақ 1382 жылға дейін Византия императорымен ресми түрде берілмеген. Эсау де Буондельмонти 1385 1411 Иоанн V Палеолог (?) Итальяндық, ол Тома Прелюбовичті өлтіруге қатысы бар болуы мүмкін және оның жесірі Марияға үйленгеннен кейін Иоаннинаның билеушісі болды. Карло I Токко 14151429 Мануэль II Палейолог Кефалония мен Закинфтің граф палатины, ол 1411 жылы өзінің ағасы Эсау де Буондельмонтидің өлімінен кейін көп ұзамай Иоаннинаны алуға қол жеткізді. Өзінің позициясын ресми ету үшін 1415 жылы ол өзінің інісі Леонардоны император Мануэльге деспот ретінде растауды алу үшін жіберді. 1416 жылы Карло Эпирдің ескі деспотатын біріктірді, сонымен қатар Артаны да басып алды. Титул талапкерлері жер аударылған Карло II Токко 14291448 Карло I Токконың Кефалония мен Закинфтің граф palatine және Эпирдің билеушісі. Ол деспот дәстүрлі атағын алды, бірақ оны Византия императоры Леонардо III Токко ресми түрде бермейді 14481503 Карло II Токконың Кефалония мен Закинфтің граф palatine және Эпирдің титулярлы деспоты ретінде мұрагері. Ол 1479 жылы Османдықтар жаулап алғанға дейін аралдарды биледі, содан кейін Италияда жер аударылып, өз талаптарын сақтады. Карло III Токко 15031518 Леонардо III Токко мен Милика Бранковичтің ұлы, Томас Палеологтың немересі. "Румыния мен Арта деспоттарының" мұрасына ие болды

Латын империясы

Атауы Міндет мерзімі Ноттармен берілген Реф. Энрико Дандоло 12041205 Константинопольдің Бальдуин І Венеция догы және Төртінші крест жорығының Константинопольді басып алуының қозғаушы күші, сондай-ақ Монфферраттың Бонифацийінің орнына Балдуиннің латын императоры болып сайлануының артында. Латын империясының басты вассалы ретінде деспот атанды. Алайда Шербан Марин грек тіліндегі дереккөздерде Дандлоның деспот ретінде аталуы соттың қадір-қасиеті ретінде емес, доминус атағының грек тіліндегі аудармасы ретінде, оның бұрынғы Византия империясының сегізден үш бөлігіне иелігін білдіретінін айтады. Алексей Славян 1208/9 1222 жылдан кейін Генрих Фландрияның автономиялы болгар билеушісі Родоптар, император Генрихтің заңсыз қызымен некеге тұрып, латын вассалы болғаннан кейін деспот деп аталды. Жакопо Тиеполо 12191221 Фландриялық Йоланда (?) Константинопольдің венециялық подставы, оған Венеция қолдауын қамтамасыз ету үшін императрица-регент Йоланда "Румыния империясының деспоты" (despotes imperii Romaniae) атағын берген болуы мүмкін, немесе ол оны өзі иеленген болуы мүмкін. Марино Сторлато 12221223 Роберт Куртенэй Константинопольдің венециялық подстасы Альбертино Морозини 1238 ж. Болдуин II Константинопольдің венециялық подстасы Константинопольдің Филипп I, Тарантоның князі 1294/971315, 13301332 Неапольдің Карл II Тамардың күйеуі, Епирдің Никефор I қызы. Никефор қайтыс болғаннан кейін, оған әйелі атынан "Румыния деспоты" атағы берілді және Албаниядағы барлық Ангевин немесе бағынысты аумақтардың ("Албания Корольдігі") және Коринф шығанағының солтүстігіндегі Грекияның ("Аэтолиядағы Тамардың қалыңдықтары және Ангевин вассалы ретінде Эпирота мемлекетінің қалған бөлігі") билеушісі ретінде берілді. Филипп 13151330 Филипп I, Тарантоның князі Филипп Тарантоның ең үлкен аман қалған ұлы, 1315 жылы өліміне дейін "Румыния деспотаты" атағы мен талаптары берілді. Мартино Закария 13251345 Филипп I, Тарантоның ханзадасы Хиос, Самос және Кос иелері. Ол Константинополді қайтарып алу үшін оны өз қатарына алу үмітімен Филипптен "Малая Азияның патшасы және деспоты" атағын алды. Роберт, Тарантоның князі 13321346 Валуаның Екатеринасы Тарантоның Филипп пен титулдық латын императрицасы Екатеринаның ең үлкен аман қалған ұлы. Таранто мен Ахеяның князі, 1346 жылдан кейін өзі латын императоры.

Болгария империясы

Атауы Қызмет мерзімі Ноттармен берілген Реф Якоб Светослав 12611275/1277 жылдардан бұрын мүмкін патша Константин Тих Софияның күшті магнаты және автономды иегері, оны Никея императоры Георгий I Тертер емес болгар билеушісі деспот деп атаған болуы мүмкін 1278/12791292 патша Иван Асен III Қуатты магнат, оған деспот атағы берілді. Кейіннен Георгий Иван Асенді биліктен шығарып, өзі патша болды. Шишман Видиннің 1270-жылдар / 1280-жылдар 1308/1313 жылдар алдында патша Георгий I Тертер Шишман әулетінің негізін қалаушы және Видиннің алғашқы жартылай автономды деспоты Альдимир 1280-жылдар 1305 жылдар, мүмкін, патша Георгий I Тертер Георгий I-нің кіші інісі, ол деспот дәрежесіне көтерілді және (бәлкім, 1298 жылдан кейін) Кран аймағын аппанаж ("Кран деспотаты") ретінде алды. 1313 жыл 1322/1323 жылдар алдында Болгарияның Михаил Шишман патшасы Теодор Светослав Видиннің автономды иегері, әкесі Шишман Видиннің өліміне немесе көп ұзамай деспот болып тағайындалды. 1322/1333 жылдары Болгарияның патшасы болды. Белаур 1323 1331 ж.ж. Михаил Шишманның жарты ағасы, Видиннің автономды иегері ретінде билік басына келді. Ол Иван Александр билігіне қарсылық көрсетті және жер аударылуға мәжбүр болды. Срацимир белгісіз белгісіз Срацимир - деспот атағымен Кран аумағын иеленген магнат. Ол Срацимир әулетінің негізін қалаушы болды. Иван Александр 1330 1371 жылға қарай патша Михаил Шишман 1330 жылға қарай қаланың маңыздылығы Асен отбасы Иоаннды Ловечте басқаруға тағайындады, бұл Ловеч деспотатын құрады. Михаил Шишман Видиннің белгісіз патшасы Иван Александр Кіші патша Михаил Шишманның ұлы, ол Белаурдан кейін Видиннің автономды иегері ретінде деспот дәрежесіне ие болған. Добротцы 1347 жылдан кейін 1386 жылы Добруджа деспотының билеушісі патша Иван Александр

Серб империясы және оның кейінгі мемлекеттері

Атауы Қызмет мерзімі Ноттармен берілген Реф Иован Оливер 13341356 Андроник III Палеолог Автономиялы серб магнаты, 1334 жылғы Византия сербтерімен жасалған бейбіт келісімнен кейін Андроник III деспот деп атаған Симеон Урош 1345/13461363 Степан Урош IV Душан Степан Душанның жарты інісі, ол деспот деп аталды, мүмкін, Душанның император болып сайлануынан кейін. 1356 жылы Эпирдің губернаторы ретінде өзін патша деп жариялады және Сербияны басып алуға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды. 1359 жылдан 1370 жылға дейін Фессалия мен Эпирдің басым бөлігінің билеушісі Иоанн Комненос Асен 1345/13461363 Степан Урош IV Душан Стефан Душанның қайын ағасы, ол деспот деп аталды, мүмкін Душанның император болып таққа отырғанынан кейін. Валония княздігінің өліміне дейін билеушісі Иваниш 1348 Степан Урош IV Душан Степан Душанның жақын туысы. Топликадағы аймақтың билеушісі. Деян 1355 жылдың тамыз айынан кейін Стефан Урош IV Душан немесе Стефан Урош V Стефан Душанның қайын інісі. Куманово облысындағы аймақтың билеушісі. 1360/1365 1399/1400 Симеон Урош Палеолог Албаниялық кланның басшысы, 1360-шы жылдардың басында Сербия императоры және Фессалияның билеушісі Симеон Урош оны Этолияның ("Ангелокастрон деспотаты") деспоты және билеушісі деп таныды. Ол іс жүзінде тәуелсіз болды, ал 1374 жылы Арта деспотатын аннексиялады және Иоанинаға қарсы бірнеше рет сәтсіз шабуыл жасады. Петр Лоша 1360/13651374 Симеон Урош Палеолог Албаниялық кланның басшысы, 1360-шы жылдардың басында Сербияның титулярлы императоры және Фессалияның билеушісі Симеон Урош оны Акарнанияның ("Арта деспотаты") деспоты және билеушісі деп таныды. Дегенмен, ол іс жүзінде тәуелсіз болды және Иоаннинада Томас Прелюбовичке шабуыл жасады, содан кейін онымен келісімге келді. Ол 1373/1374 жылдары обадан қайтыс болды. Вукашин Мрнжавчевич 13641365 Степан Урош V Степан Душанның тұсында ең күшті серб магнаттарының бірі, ол 1364 жылы деспот атанды, содан кейін император Степан Урош V патша және басқарушы болды. Ол 1368 жылы іс жүзінде тәуелсіз болды, ал 1371 жылы Марица шайқасында Осман әскері оны өлтірді. Йован Углеша 13651371 Степан Урош V Вукашин Мрнявчевичтің ағасы, ол ағасының орнына деспот болып тағайындалды және Душанның жесірі Еленамен бірге Серрес билеушісі болды. 1368 жылдан бастап Марица шайқасында қайтыс болғанға дейін ол іс жүзінде тәуелсіз билеуші болды. Иован Драгас 1365 1378 Степан Урош V Степан Урош V-нің туысы және Степан IV Душанның немересі, ағасы Константин Драгаспен бірге ол Кумановодан Вельбуждке дейінгі шығыс аймақты басқарды). Марица шайқасынан бастап ол Осман империясының вассалы болды. Сербия деспоты Стефан Лазаревич 14021427 Мануэль II Сербияның Осман империясының вассалы. 1402 жылы Константинополға сапары кезінде оған деспот атағы берілді және ол 1427 жылы қайтыс болғанға дейін "Сербия деспоты" автономды иелері ретінде билік жүргізді. Джурад Бранкович 14291456 Мануэль II Палеолог 1427 жылдан Сербияның билеушісі ретінде Стефан Лазаревичтің мұрагері, 1429 жылы деспот атағын алды. 1428 жылдан Османның вассалы. Лазар Бранкович 1440-1458 жылдар Мануэль II Палеолог Дюрад Бранковичтің ұлы және мұрагері, ол әкесі билік құрған кезде деспот атағын алды. Стефан Бранкович 14581459 белгісіз Сербияның билеушісі Джурад Бранковичтің ұлы. Стивен Томашевичтің пайдасына берілген. Степан Томашевич 1459 жылы сәуір-маусым Белгісіз Боснияның князі, ол Лазар Бранковичтің қызы Елена Марияға үйленгеннен кейін соңғы тәуелсіз серб билеушісі болды. Ол деспот атағын қабылдады (немесе оны Лазардың жесірі Византиялық ханшайым Елена Палеологина берген болуы мүмкін). Оның астанасы Смедерево бірнеше айдан кейін Осман әскерімен жаулап алынды. Венгрияның төрелігімен жер аударылған титулярлық деспоттар Вук Грюревич 14711485 Маттиас Корвин Гюрадж Бранковичтің немересі Дьордже Бранкович 14861496 Маттиас Корвин Стефан Бранковичтің ұлы Йован Бранкович 14861502 Владислав II Стефан Бранковичтің ұлы Иваниш Бериславич 15041514 Владислав II Жесір Йован Бранковичтің жесірі, Елена Якишич Стефан Бериславич 15141521 Владислав II Иваниш Берриславичтің ұлы Радич Божич 15271528 Иоанн Золя Павле Бакич 1537 Фердинанд I