Кіріспе

Шериф Чирик, Әшік Махсуни Шериф, түрік ашигі, халық музыканты, композитор, ақын және жазушы. Aşık - бұл оның құрметке ие музыкант ретінде және алевизммен қарым-қатынасын көрсету үшін қолданылатын атақ.

Ерте өмір

Махсуни Шериф 1939 жылы Түркияның Қаһраммараш ауданындағы Берченек ауылында дүниеге келген. Анасының аты Дунду, әкесінің аты Зейнел Чирик. Оның ауылында бастауыш мектеп жоқ еді. Оның орнына ол Алембей ауылында орналасқан Lütfü Efendi медресесінде Құранды оқыды, кейін жергілікті бастауыш мектепті бітіргенге дейін. 1956 жылы әскери мектепте оқып жүргенде бағлама ойнай бастады.

Мансап

Махзуни әскерден кеткеннен кейін дәстүрлі түрік халық поэзиясын жалғастыра отырып, қоғамдық ақын бола бастады. Ол саяси тақырыптар туралы жазды, ал өлеңдері халықтың проблемалары туралы болды. Мысалы, оның бір өлеңі ауылдағы білімнің жоқтығы туралы (сыныпсыз мектеп [Sınıfsız Okul]). Ол 12 жасынан бастап түрік халық дәстүріне қызығушылық танытты. Бағлама ойнауды ағасы Ашик Феззалиден (Пехлюл Баба) үйренген. Оның алғашқы пластинкасы 1964 жылы жарық көрді. Ол Анкараға көшіп келгеннен кейін біраз уақыт Газиантепте тұрды. Ол 1963, 1964 жылдары еңбек партиясының жастар бөлімінде белсенді жұмыс істеді. Ол Фикрет Отяммен кездесті. Оның арқасында ол "Хурриет" газетімен танысты. Махзуни туралы газетте алғаш жазған адам - Цюнейт Аркаюрек. Ол ақын-жыраулар үшін Ашиктер қоғамын құрды. Ол "Фикрет Өтем" және "Газеттер одағы" қолдауымен концерттер берді. 1968 жылы ол тапқан ақшаға дискі шығарушы фирма құрды. Алайда, ол қысқа уақыт ішінде серіктестері Айхан Кошкун мен Аббас Сютчумен бірге банкрот болды. 1989-1991 жылдары Түрік халық ақындары федерациясының "Әлемнің ең ірі үш ақынының бірі" деп танылды. Ол мына халық әндерімен танымал: Дом Дом Куршуну, Един Бени, Ю Ю, Фадимем, Гюль Йізлум, Цигерпарем, Мердо, Достум, Хан Сархош Ханжы Сархош, Чешми Сияхим, Ялан Дюра, Агласам mı, Абур Кубур Адам, Катил Америка, Экмек Колеси. Оның халық әндерін көптеген халық және поп-музыка суретшілері орындаған. Олардың кейбіреулері - Ерсен және Дадашлар, Эдип Ақбайрам, Цем Карача, Гюльден Карабечек, Зеки Мюрен, Ибрагим Татлысес, Ахмет Кая, Махсун Кырмызыгул, Мурат Гөгебакан, Сельда Багжан. Махзуни 453 пластинка, 50 таспа және 9 кітап шығарды.

Сотқа берген шағымдары

1974 жылы Махзуни Шериф шетелдегі концерттен оралғаннан кейін тұтқындалды. Бұл тұтқындау Түркияның қоғамдық бостандық армиясы (ТПФА) ұйымының мүшесі "Махзуни сені қалайды" деп жалған мәлімдеме жасап, "Түркола" компаниясының иесін ұрлағаннан кейін болды. Қылмыстық іс бойынша айыптаудың еш негізі жоқ болғанымен, Махзуни Шериф 14-15 айға бас бостандығынан айырылды. Нәтижесінде 70-жылдардың ортасында оған сегіз жылға сахнаға шығуға тыйым салынды және шетелге бара алмады. Ол өзін қамтамасыз ету үшін шағын дүкенде пластинка сатумен айналысты. 1971 жылғы саяси ахуал кезінде Сүлеймен Демирелдің үкіметін құлатып, әскери төңкерістен кейін Нихат Эрим үкіметі билікті қолға алды. Бұл жаңа әкімшілік солшыл тұлғаларға қарсы қатаң шаралар қабылдады. Оған жауап ретінде Махзуни Шериф "Ерім Ерім Ерейсин" атты халық әнін жазды, онда жаңа үкімет президентіне тікелей оның тегімен сілтеме жасалды. Mahzuni өзінің әнінде әкімшіліктің қолданған қысымшылық тактикасын сынайды, олардың өздерінің қысымшылық әрекеттерінің салмағы астында ақырында "ерігенін" білдіреді. Нәтижесінде Махзуни Шериф қамауға алынып, 10 айға бас бостандығынан айырылды. 1972 жылы ол Сивастағы Сивриалан ауылына барып, танымал халық ақыны Ашык Вейзельді жолықтырды. 1973 жылы Махзуни Шериф тағы да тұтқындалды, бұл жолы адамдарды қылмыс жасауға итермелеу деген айыппен. Оған әскери билікте жұмыс істейтін Анкара сотында үкім шығарылды. 2001 жылы Махзуни Шериф мақаласында айтқан кейбір сөздері үшін сотқа тартылды. Сот 2001 жылдың 27 желтоқсанында басталды. Өкінішке қарай, ол Германияда қайтыс болған кезде бұл іс әлі шешілмеген еді. Mahzuni Şerif түрмеде болған кезінде азап шекті. Журналист оған Түркияда маңызды құрметке ие мемлекеттік суретші атағын ұсынды ма деген сұраққа ол: "Мемлекет мені әскери бақылаудағы сотта азаптау, мысалы, тырнақтарды күшпен алып тастау арқылы сыйлады", - деп жауап берді. Оның шабыттандырарлық жауабы өзінің белсенділігі салдарынан шеккен зор азап-тойымға нұрын төгіп, мемлекеттің іс-әрекеті мен әдеттегідей мемлекеттік суретші болумен байланысты танылу арасындағы айтарлықтай айырмашылықты көрсетті.

Өлім

Ол 2002 жылдың 17 мамырында Германияның Порц қаласында қайтыс болды. Ол Невшехир провинциясының Хачи Бекташ Вели кешеніндегі Чилехане деген жерде жерленген. Шериф Түркияның халық музыкасы мен халық поэзиясының танымал музыкалық интерпретаторларының біріне айналды.