Кіріспе
Криттегі мұсылман халқының тарихи тарихы Криттегі мұсылмандар - XVII ғасырда Осман империясы Критті жаулап алғаннан кейін ислам дінін қабылдаған этникалық гректердің ұрпақтары. Олар грек мұсылмандары ретінде танылды және кейбір христиан гректер оларды этникалық тегі емес, дініне байланысты "түрік" деп атады. Бұл жергілікті тұрғындардың исламға айналу деңгейі Босния мен Герцеговина, Албания, Солтүстік Македонияның батыс бөлігінің және Болгариядағыдай болды; тіпті иммигранттардан гөрі, қайтадан айналу деңгейі ерекше жоғары болуы мүмкін. Криттегі грек мұсылмандары крит тілінде сөйлеуді жалғастырды. Аралас некелер мен исламға айналу түркікреттіктер деп аталатын адамдар тобын тудырды; этникалық гректер, бірақ әр түрлі практикалық себептермен исламға айналды (немесе айналдыруды жасамалап). Еуропалық саяхатшылардың мәліметтері бойынша Криттегі "түрік" дегендер негізінен түрік тегіне жатпай, православие дінін қабылдаған криттіктер болған". 19 ғасырда болған сектанттық зорлық-зомбылық көптеген мұсылмандарды Криттен, әсіресе Крит көтерілісі (1897-1898) кезінде және Криттің 1908 жылы Грекиямен бір жақты одақ жариялағаннан кейін кетуге мәжбүр етті. Ақырында, 1919-1922 жылдардағы грек-түрік соғысы мен Түрік тәуелсіздік соғысынан кейін Криттегі қалған мұсылмандар Лозанна келісімінің (1923) шарттары бойынша Анатолиядағы грек мәсіхшілерімен алмастырылды. Барлық кезеңдерде Криттегі мұсылмандардың көпшілігі грекше сөйлеген. 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында Криттен кеткендер негізінен Түркияның Эгей және Жерорта теңізінің жағалауында қоныстанды. Айвалик пен Кунда аралдарымен қатар олар Измир, Чукурова, Бодрум, Сиде, Мудания, Адана және Мерсин қалаларына қоныстанды.
Cretan Muslims were descendants of ethnic Greeks who had converted to Islam after the Ottoman conquest of Crete in the seventeenth century. They identified as Greek Muslims, and were referred to as "Turks" by some Christian Greeks due to their religion; not their ethnic background. This high rate of local conversions to Islam was similar to that in Bosnia Herzegovina, Albania, parts of western North Macedonia, and Bulgaria; perhaps even a uniquely high rate of conversions rather than immigrants. The Greek Muslims of Crete continued to speak Cretan Greek. Intermarriage and conversion to Islam produced a group of people called Turkocretans; ethnically Greek but converted (or feigning conversion) to Islam for various practical reasons. European travellers' accounts note that the 'Turks' of Crete were mostly not of Turkic origin, but were Cretan converts from Orthodoxy." Sectarian violence during the 19th century caused many Muslims to leave Crete, especially during the Cretan Revolt (1897–1898), and after Crete's unilateral declaration of union with Greece in 1908. Finally, after the Greco Turkish War of 1919–1922 and the Turkish War of Independence, the remaining Muslims of Crete were compulsorily exchanged for the Greek Christians of Anatolia under the terms of the Treaty of Lausanne (1923). At all periods, most Cretan Muslims were Greek speaking, Those who left Crete in the late 19th and early 20th centuries settled largely along Turkey's Aegean and Mediterranean coast. Alongside Ayvalık and Cunda Island, they settled in İzmir, Çukurova, Bodrum, Side, Mudanya, Adana and Mersin.
Музыка
Бір грек зерттеушісі музыканы Крит грек диалектісінде орындаған алты крит мұсылманын санап көрсетті. Криттіктер Криттік мәсіхшілермен бөліскен музыкалық дәстүрді Түркияға өздерімен бірге әкелді: Жиритли мәдениетінің маңызды аспектілерінің бірі - бұл исламдық "көбінесе бекташи" сезімталдық грек тілі арқылы көрініс табады. Олардың мәдени ерекшеліктері туралы кейбір түсініспеушіліктер туындап, олардың музыкасы "криттіктерге" қарағанда көбірек "түрік" музыкасы деп ойланады. Менің ойымша, бұл тұжырым мүлдем дұрыс емес, бірақ кейбір аспаптарды мәсіхшілер көбірек қолданған: мұсылман крит лирасы ойнағандардың мәсіхшілермен салыстырғанда аз жағдайлары бар: түрік тіліндегі осы аспаптың атауы Rum kemençesi Greek kemenche.
One of the significant aspects of Giritli culture is that this Islamic—often Bektashi—sensibility is expressed through the Greek language. [There has been] some confusion about their cultural identity, and an assumption is often made that their music was somehow more "Turkish" than "Cretan". In my view this assumption is quite wrong
But certain instruments were more often used by Christians: there are few cases of Muslim Cretan lyra players compared to Christians: the very name for that instrument in Turkish language being Rum kemençesi – Greek kemenche.
Түркиядағы криттік мұсылманның халықтық мәдениеті
Криттен көшіп келген иммигранттар мен олардың мінез-құлқының айырмашылығы байқалады. 19 ғасырдың соңында мұсылмандар қашудан қашып, қазіргі Түркия аумағына немесе одан да алыс жерлерге бас сауғалады (Al Hamidiyah қараңыз). 1910 жылдары аралдың мұсылман қауымына тиісті мәртебе таныған Крит мемлекетінің тоқтауымен көптеген басқалар кетіп қалды. Грек-түрік соғысы (1919-1922) "ата-баба еліне" бейімделу әрқашан ауырсынусыз жүргізілген жоқ, оның ішінде басқа да иммиграцияға қатысты жағдайларда сияқты қорлауларға ұшыраған. Питер Лоизостың айтуынша, олар көбінесе кедей елге шығарылды: олар келген кезде қысқа уақытқа тойланды, өйткені "түрік" Түркияның жүрегіне "қайтып оралды", Кіші Азиядағы мәсіхшілер Грекияның солтүстігіндегі жерге қоныстанғысы келгендей, мұсылман босқындары жергілікті халық, кейде үкімет қызметкерлері, ең жақсы жер мен тұрғын үйді иеленіп алған. Сол автор олардың "белгілі бір қолөнер мен кәсіптерді төмен мәртебелі деп санайтын Османдықтардың" пікірін бөліспеген суретті суреттейді. Лоизос жасаған Бодрум туралы кітаптың қысқаша аудармасында 1967 жылға дейін криттіктер мен "жергілікті түріктердің" кейбір қалаларда араласпағаны айтылады; олар грек тілінде сөйлеуді жалғастырды және көбінесе басқа криттіктерге үйленді.
They were briefly feted on arrival, as 'Turks' 'returning' to the Turkish heartland like the Asia Minor Christians seeking to settle on land in northern Greece, the Muslim refugees found that local people, sometimes government officials, had already occupied the best land and housing. The same author depicts a picture where they did not share the "Ottoman perceptions of certain crafts and trades as being of low status", In the summary translation of a book on Bodrum made by Loizos, it is stated that, even as late as 1967, the Cretans and the 'local Turks' did not mix in some towns; they continued to speak Greek and mostly married other Cretans.