Кіріспе

Дәстүрлі білімдер цифрлық кітапханасы (ТДКД) - дәстүрлі білімдердің, әсіресе дәрілік өсімдіктер мен дәрілік жүйелерде қолданылатын формулалар туралы білімнің үнділік цифрлық қоры.

Тарих

2001 жылы Ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер кеңесі (ҒЗИЖК) мен Денсаулық сақтау және отбасылық әл-ауқат министрлігі (Үндістан) арасында бірлесіп құрылған кітапхананың мақсаты - елдің ежелгі және дәстүрлі білімін биопираттық және этикалық емес патенттер арқылы пайдаланудан қорғау, оны электрондық түрде құжаттандыру және халықаралық патенттік сыныптау жүйелеріне сәйкес жіктеу. Бұдан басқа, патент емес деректер базасы дәстүрлі білімге негізделген заманауи зерттеулерді дамытуға көмектеседі, өйткені ол осы кең көлемді дәрілік заттар мен тәжірибелерге қол жеткізуді жеңілдетеді. 2010 жылға қарай ол Аюрведа, Унани, Сиддха және Йога туралы 148 кітапты 34 миллион бетке аударып, бес тілге ағылшын, неміс, француз, испан және жапон тілдеріне аударып, жалпыға ортақ болды. ТКДЛ-ге 80 мың аюрведалық, 1 миллион уранилік және 12 мың сиддхалық дәрілік заттардың деректері енгізілген. Сонымен қатар, ол Еуропалық патенттік кеңсе (ЕПО), Ұлыбританияның сауда белгілері мен патенттік кеңсесі (UKPTO) және АҚШ-тың патенттік және сауда белгілері кеңсесі сияқты жетекші халықаралық патенттік кеңселермен келісімдерге қол қойды. Биопираттық және этикалық емес биоэкспертиза мәселесі 1990 жылдардың соңында Үндістан үкіметі Құрама Штаттар Патент және сауда белгілері кеңсесі (USPTO) берген қызанақ және басмати күріш патенттерін және Еуропалық Патент Кеңсесі (EPO) берген Neem патентін сәтті қайтарып алғаннан кейін басты тақырыпқа айналды. Көп ұзамай мұндай патенттік талаптардың көбісі ашылды. Үндістанның дәстүрлі медицинасы санскрит, хинди, араб, парсы, урду және тамил тілдерінде кеңінен таралған, сондықтан халықаралық патенттік кеңселердегі сарапшылар бұл деректерді тексеруге мүмкіндік ала алмайды. Бұл тәжірибе АЙУШ департаментіне дәстүрлі медицина жүйелері (Аюрведа, Юнани, Сиддха және Йога), патенттік сарапшылар, IT-мамандар, ғалымдар мен техникалық қызметкерлерден тұратын арнайы жұмыс тобы құруға түрткі болды. Ол 2001 жылы басталды. Мысалы, санскрит тіліндегі Аюрведалық формулаларды мәтін түрінде сипаттаған схлокаларды, дәстүрлі білім ресурстарын жіктеу (ТКРК) әдісі арқылы көшіруді жүзеге асыру керек болды. Осы себепті 34 миллион беттің барлығы ағылшын, неміс, француз, испан және жапон тілдерінде шығарылды. Деректер базасының жобасы аяқталғалы, 2006 жылы үкімет халықаралық патенттік кеңселерге, соның ішінде Еуропалық патенттік кеңсеге (ЕПҰ), Жапония мен Ұлыбританияға кітапханаға кіруге рұқсат берді. Бұл патенттік сарапшыларға патенттік өтінімдерді бағалауға және дәстүрлі білімді "жаңа" өнертабыс ретінде патенттеуге тырысуды тоқтатуға мүмкіндік береді. 2009 жылдың ақпан айында ЕЭК-пен, 2010 жылдың қаңтар айында Ұлыбританияның сауда белгілері мен патенттер кеңсесімен (UKPTO) және АҚШ-тың сауда белгілері мен патенттер кеңсесімен (USPTO) келісімдерге қол қойылды. Патент сарапшыларының TKDL дерекқорына қол жеткізуі арқылы әр іс бойынша жылдар бойы және үлкен шығындар жұмсалған, әдепсіз патенттік талаптарға қатысты сот істерінен аулақ болу мүмкін болды. 2009-2011 жылдары ЕЭК 36 патентті анықтап, оларда Үндістанның дәстүрлі білімін дұрыс қолданбаған. Йоганың 1500 ұстанымына қатысты деректерді қамтитын тағы бір жоба 2008 жылы, көптеген жалған гурулар мен йога шеберлері туралы жаңа мәліметтерден кейін басталды, олар осы ежелгі білімді өз елдерінде патенттеуге тырысты. Мысалы, 2007 жылы АҚШ-та йогаға байланысты 131 патент табылды. Парламент пен БАҚ-тың наразылығынан кейін Үндістан үкіметі бұл мәселені USPTO-ға жеткізді. Содан кейін, 9 мектептің йога гурулары мен 200 ғалымдар, ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер кеңесінің өкілдері, әр түрлі позаларды анықтау үшін 35 көне мәтінді сканерледі. 2009 жылдың соңында 1500 асананы қосу керек еді. 2010 жылы Қоршаған орта министрі Жайыр Рамеш сегіз жыл ішінде 7 миллион рупияға жуық шығындармен 34 миллион беттік ақпарат жинақталғанын, ЭПО-ның 36 және USPTO-ның 40 жағдайды TKDL арқылы анықтағанын мәлімдеді. Болашақтағы жоба ретінде үкімет 2002 жылғы Ұлттық биологиялық әртүрлілік туралы заңға сәйкес ауызша дәстүр арқылы беріліп келе жатқан дәстүрлі білімді сақтау және сақтау үшін халықтық биологиялық әртүрлілік тізілімін құруда. 2014 жылы ТКДЛ-дің әкімшілік өкілеттігі жаңадан құрылған АЮШ министрлігіне берілді.