Кіріспе

Балық туралы биологиялық деректер қоры FishBase – балық түрлерінің (әсіресе қанатты балықтардың) әлемдік түрлер деректер қоры. Бұл – интернетте ересек балықтар туралы ең ірі және кеңінен қолжетімді онлайн деректер қоры. Уақыт өте келе, ол «динамикалық және әмбебап экологиялық құралға» айналды, және ғылыми жарияланымдарда жиі сілтеме жасалады. FishBase түрлер туралы толыққанды деректерді ұсынады, оның ішінде таксономия, географиялық таралу, биометрия және морфология, мінез-құлық және мекендеу орындары, экология және популяция динамикасы, сондай-ақ репродуктивтік, метаболизм және генетикалық деректер туралы ақпарат бар. Трофикалық пирамидалар, анықтама кілттері, биогеографиялық модельдеу және балық шаруашылығы статистикасы сияқты құралдарға қол жеткізуге болады, сондай-ақ LarvalBase, GenBank, IUCN Қызыл тізімі және Балықтар каталогы сияқты басқа да деректер базаларындағы түрлер деңгейіндегі ақпаратқа тікелей сілтемелер бар. 2024 жылғы мәліметтер бойынша FishBase 35 600 түр мен түршесінің сипаттамасын, 329 500 жалпы атауын, 64 000 суретін және ғылыми әдебиеттегі 61 700 жұмыстың сілтемелерін қамтиды. Сайтты ай сайын шамамен 700 000 адам қарастырады.

Тарих

FishBase-тің тарихы 1970 жылдарға дейін жетеді, ол кезде балық шаруашылығы ғалымы Дэниел Паули балықтардың өсу қабілеті олардың жабыршуларының мөлшеріне қалай байланысты екенін зерттеуде қиындыққа тап болды. Мұндай гипотезаларды тексеру үшін үлкен көлемде нақты деректер қажет болатын. Сол кезде балық шаруашылығын басқаруда балықтардың өсуі мен өлімін анықтауға қажетті аналитикалық модельдер пайдаланылды. Балық шаруашылығы ғалымдары мен басқарушылар үшін оларға қажетті ақпаратты алу қиындық туғызды, себебі қажетті мәліметтер көптеген ғылыми мақалаларда, есептерде, хабарламаларда және басқа да көздерде шашырап, жасырынып жататын. Бұл, әсіресе, мұндай ақпаратқа мұқтаж дамып келе жатқан елдердің халқы үшін қиындық тудыратын. Паули балық шаруашылығы басқарушыларының қажетті деректерге қол жеткізуінің жалғыз тиімді жолы – жарияланған әдебиеттердегі барлық деректерді жинақтап, оларды орталықтандырылған және оңай қол жетімді репозиторийге біріктіру екеніне сенді. Егер деректер стандартталған және тексерілген болса, мұндай деректер базасы ерекше пайдалы болар еді. Паули Райнер Фрозені жұмысқа алды, және осы бағытта бағдарламалық қамтамасыз ету деректер базасының бастамасы 1988 жылы құрастырылды. Бастапқыда тропикалық балықтарға ғана арналған бұл деректер базасы FishBase-тің прототипіне айналды. Кейіннен FishBase барлық қанатты балықтарды қамтыды және 1996 жылдың тамызында Интернетте іске қосылды. Қазір ол әлемдегі балықтар туралы ең ірі және ең көп қолданылатын онлайн деректер базасы болып табылады.