Кіріспе

Маймыл түрлері Батыс горилла (Gorilla gorilla) - Африкадағы үлкен маймыл, гориллалар тұқымдасына жататын екі түрдің бірі. Үлкен және мықты, еркек жынысты, салмағы шамамен 500 кг, бұл түр Африканың орта батысындағы аймақта, географиялық жағынан шығыс горилладан оқшауланған (Gorilla beringei). Батыс түрлерінің шашы айтарлықтай ашық түсті. Батыс горилла - шығыс горилладан кейінгі ең ірі екінші примат. Екі түрін мойындаған: батыс жазық горилла (Gorilla gorilla gorilla) Батыс Африканың көп бөлігінде кездеседі; ал Кросс-Ривер горилласы (Gorilla gorilla diehli) Камерун мен Нигерия шекарасындағы солтүстіктегі кішірек аймақпен шектеледі. Екі түрдің де тізіміне өте қауіпті түрлер кіреді.

Таксономия

Түрдің ресми сипаттамасын Томас Савидж 1847 жылы ұсынды, ол жаңа түрді шимпанзелердің Troglodytes gorilla ретінде бұрынғы сипаттамасына қосып, шығыс симиандар тобында "апельсиндер" деп атады. Автор Ханоның Африканың шығыс жағалауында байқаған "жабайы адамдарға" берген атауына арнайы эпитет таңдады, Савидж оранг түріне жатады деп болжады. Популяция екі түрге бөлінеді: Сурет Түрлер Халықтың таралуы Батыс жазық горилла (Gorilla gorilla gorilla) 276,000 Камерун Нигерия шекара аймағы. Бұл таксонның барлық дерлік мүшелері батыс жазық жерлердегі гориллалардың кіші түрлеріне жатады, олардың саны шамамен 276 000 адам. Батыс гориланың басқа бір ғана түрінің 250-300-і ғана қалды деп есептеледі.

Сипаттама

Батыс гориллалардың түсі әдетте шығыс гориллаларға қарағанда ашық болады. Батыс гориллаларының қара, қара сұр немесе қара қоңыр сұр түстес шашы бар, маңдайы қоңыр. Еркектер орташа бойлы, бірақ бойлары , еркектер орташа салмағы және әйелдер салмағы , тұтқындағы батыс гориллалар еркектер мен әйелдер орташа.

Егемендік және экология

Батыс гориллалары екіден жиырмаға дейін топта тұрады. Мұндай топтар кем дегенде бір аталық, бірнеше аналық және олардың ұрпақтарынан тұрады. Топтың басында күміс арқалы еркек басады, жас еркектер, әдетте, толысқаннан кейін топтан кетеді. Аналық балапандар сегіз-тоғыз жасында көбейе бастағанда, олар басқа топқа ауысады. Сондықтан, балалардың тууы аралығы ұзақ, бұл да батыс гориллалардың ұрпақ аулауға бейімделуін баяу өсуіне себепші болады. Ұзақ жүктілік, ата-анасының ұзақ күтімі және нәресте өлім-жітімі себепті, аналық горилла тек алты жылдан сегіз жылға дейін жетілетін ұрпақ береді. Батыс гориллалары ұзақ өмір сүреді және жабайы табиғатта 40 жылға дейін өмір сүре алады. Топтың үй аумағы шамамен , бірақ белсенді қорғалмайды. Батыстағы гориллалар құралдарды пайдаланады. Батыс гориллаларының тамақтарында талшық көп, яғни жапырақ, сабақ, жеміс, шөптің ұшы, гүл, қабық, омыртқасыз жануарлар мен топырақ. Олардың әрқайсысы қаншалықты жиі тамақтанатыны батыс гориллалар тобы мен маусымға байланысты. Сонымен қатар, батыс гориллалардың әртүрлі топтары әртүрлі өсімдіктер мен омыртқасыздарды жейді, бұл олардың тамақ мәдениеті бар екенін көрсетеді. Жеміс-жидек батыс жазық гориллалардың тамақтануының көп бөлігін құрайды, ол мол болған кезде, олардың азық іздеу және аулау үлгілеріне тікелей әсер етеді. Батыс горилласының қанша уақытқа сапар шегуі мен жемістердің қай мезгілде сатылатындығы арасында байланыстылық бар. Батыстық гориллалар жемістер аз кездегіге қарағанда жемістер мол болған маусымда көп уақыт саяхаттап, тамақтанады. Батыстағы гориллалар тетраплюра, хризофилл, диалиум және ландольфя тұқымдастарының жемістерін жақсы көреді. Жапырақтар мен ағаш тәрізді өсімдіктер сияқты сапасы төмен шөптерді жеміс жетіспеген кезде ғана жейді. Қаңтар мен наурыз аралығындағы құрғақ мезгілде, ет тәрізді жемістер аз кездеседі, сондықтан Palisota және Aframomum деген сапасы төмен шөптердің жапырақтары мен қабығы сияқты талшықты өсімдіктер көбірек желеді. Батыс гориллалары жейтін омыртқасыз жануарлардың басым көпшілігін термиттер мен құмырсқалар құрайды. Сонымен қатар, сиырлар, құрттар мен личинкалар да сирек кездеседі. Кейбір этнографиялық және фармакологиялық зерттеулер батыс горилланың тамақтануының дәрілік құндылығын көрсетті. Коланың бірнеше түрінің жемісі мен тұқымы тұтынылады. Белгілі бір дәрежеде ақуыз құрамында болғандықтан, оларды тұтынудың басты себебі кофеиннің ынталандыру әсері болуы мүмкін. Габонды мекендейтін батыс гориллалар Tabernanthe iboga жемісін, сабақтарын және тамырларын тұтынады, ол құрамында ибогаин қосылысы бар, орталық жүйке жүйесіне әсер етеді, галлюциногенді әсер етеді. Оның әсері кофеинге ұқсас. Сонымен қатар, батыс жазық жерлердегі гориллалар үшін жүрек-қан тамырлары денсаулығына пайдалы болып көрінетін және көптеген жабайы популяциялардың табиғи диетасының белгілі бір бөлігі болып табылатын батыс гориллалардың диетасында Aframomum melegueta тұқымдарының дәрілік құндылығы туралы дәлелдер бар. 2007 жылы жарияланған зерттеуде бұл түрдің адамдардан келетін қауіп-қатерге қарсы күресіп жатқаны туралы хабарланды. Олар "гориллалардың таяқ пен шөп ұштарын лақтырып жатқан бірнеше жағдайларын тапты". Бұл ерекше, өйткені батыс гориллалар әдетте қашады және адамдармен кездескенде сирек шабуыл жасайды. Габондағы бір айна сынағынан көрініп отырғанымыздай, батыс горилла күміс арқалылары айнаға қараған кезде агрессивті әрекет етеді, бірақ өздерінің бейнесіне толық қарауға қарсы.

Қорғау мәртебесі

Дүниежүзілік табиғат қорғау одағы батыс горилланы қауіпті түрде жойылып бара жатқан түрлер тізіміне енгізді, бұл 2007 жылғы қауіп төнген түрлердің қызыл тізіміне енген. Эбола вирусы батыс гориллалардың санын қалпына келтіру мүмкін емес деңгейге дейін азайтып жіберуі мүмкін, ал вирус қорғалған аймақтарда популяцияны 1992 жылдан 2007 жылға дейін 33% -ға дейін азайтты, бұл 1992 жылдан 2011 жылға дейінгі 20 жыл ішінде 45% -ға дейін төмендеуге тең болуы мүмкін. Сонымен қатар, батыс гориллалардың мекендейтін жерлерін құрайтын елдерде браконьерлік, коммерциялық ағаш кесу және азаматтық соғыстар да қауіп төндіреді. Жаңа табылған жерлер бойынша, қазіргі уақытта батыс жазық жерлердегі гориллалар саны 150 000-200 000-ға жуық болуы мүмкін. Алайда горилла Эбола, орманның құрып кетуі және браконьерлікпен аулау қаупіне ұшырайды. Қалған Крос-Ривер гориллаларының саны шамамен 911 жерде шоғырланған 250-300 адам. Соңғы генетикалық зерттеулер мен далалық зерттеулер гориллалардың кейде бір жерден екінші жерге көшіп-қонып тұрғанын көрсетеді. Батыстық жазық жерлердегі гориллалардың ең жақын популяциясы алыста орналасқан. Бұл түрдің азаюына мекендеу ортасының жоғалуы да, аңшылықтың қарқынды дамуы да себепші болды. 2007 жылы Крос-Ривер горилласын қорғау жоспары жарияланды, онда осы түрді сақтау үшін қажетті маңызды шаралар көрсетілген. Камерун үкіметі Нигериямен шекарада Такаманда ұлттық саябағын құрды, бұл гориллаларды қорғау үшін. Қазіргі уақытта парк Нигерияның Крос-Ривер ұлттық паркімен бірге маңызды трансшекаралық қорғалған аумақтың бір бөлігін құрайды, онда басқа сирек кездесетін түрлермен бірге шамамен 115 горилла - Крос-Ривер гориллаларының үштен бірі сақталады. Бұл гориллалар Камерундағы Такаманда қорығынан Нигерияның Крос-Ривер ұлттық паркіне дейін көшуге мүмкіндік алады деген үміт бар.