Кіріспе

Соңғы аман қалған неміс A7V танкі (БІРІНШІ Дүниежүзілік соғыс дәуірі) соңғы аман қалған A7V танкі Мефисто - Бірінші дүниежүзілік соғыстағы неміс танкі, A7V-дің жалғыз сақталған үлгісі. 1918 жылы сәуірде батыс майдандағы Виллерс-Бретоннеуде неміс шабуылы кезінде ол снаряд ойығына тығылып қалды және экипажы оны тастап кетті. Оны одақтас әскерлер үш айдан кейін тауып алып, соғыстан кейін Австралияға жүлде ретінде алып кетті. Мефисто Брисбендегі Квинсленд мұражайында, Анзак мұрасы галереясында орналасқан. Ол жұмыс істеуге жарамсыз.

Өмірбаян

Көлік армияға 1917 жылдың желтоқсанының соңында немесе 1918 жылдың қаңтарының басында берілді және оған 506 автомобиль нөмірі берілді. 21 наурызда ол 4 басқа A7V және 5 британдық танкімен бірге Сент-Квентиннің солтүстік-шығысында орналасқан Кургиге қарсы шабуылға қатысты. Содан кейін ол Шарлероидің маңында орналасқан неміс танк цехына кішігірім жөндеулер мен бояулар үшін жеткізілді және сәуірдің ортасында қайта шығарылды. Оның жаңа қолбасшысы лейтенант Хайнц Теунисен болды. Осы уақытқа дейін A7V-ге неміс тарихы мен мифологиясындағы кейіпкерлердің есімдерін беру модаға айналды, және Теонисен неміс фольклорындағы жын Мефисто есімін таңдады деп есептеледі. Оның аты алдыңғы және артқы қалқандарына жазылған. Алдыңғы броньда британдық танктің бір бөлігін қол астына алып, қашып бара жатқан қызыл жынды бейнелейтін сурет суреттелген. Бұл идеяны Persil кір жуғыш затының жарнамалық плакатынан алған. Осы уақытта неміс бас қолбасшылығы Виллерс-Бретоннеге шабуыл жасауды жоспарлап отырды, қала мен солтүстікке қарай жатқан төбелерді басып алуға үміттенді, сондықтан олардың артиллериясы батысқа қарай 20 шақырым қашықтықтағы Амиеннің маңызды жол және темір жол торабына үстемдік ете алады. Бірнеше күндік барлаудан кейін, жердің танкілерге жарамды екендігі анықталды және шабуылға он бес A7V бөлінді. Жер қатты, жұмсақ еңіс, және жарылыс кратерлері жоқ, ал одақтастардың қорғанысы салыстырмалы түрде әлсіз болды. 21 сәуір түнінде он төрт көлік (бірін іске қосудан бас тартты) пойыздарға тиеліп, теміржолмен Гийокуртқа жеткізілді, жүгін түсірілді және неміс траншеяларынан шамамен 4 км қашықтықтағы Виенкур л'Экипе ауылының маңында жасырылды. Екінші A7V бұзылып, 13 ұшақ қолға алынды. 24-ші күні таңғы 3.45-те олар Марселкев ауылына отын құюға барды. Әрбір танкіге 6 адамнан тұратын жаяу әскер патрулі тағайындалды, олар барлау қызметін атқарады, содан кейін бүкіл күш таңғы сағат 6-да шабуылға дайындық ретінде желіге жақын бастапқы позициясын алды.

Ұрыс және қарсы шабуыл

Неміс танкілері әрқайсысының белгілі бір мақсаттары бар 3 топқа бөлінді. Мефисто орта топтың бір бөлігі болды және жоспарланған қоршаудың бөлігі ретінде оң жағындағы темір жол желісімен қаладан батысқа қарай Бои-д'Акуэнн деген мақсатқа қарай алға жылды. Союзниктер әскерлерімен алғашқы байланыс Мефисто тобының Достас монумент фермасы (французша атауы Ferme de la Couture) деп аталатын елді мекенге жақындаған кезде болды. Топ ферма алдындағы жеміс бақша арқылы алға басып, британдық әскерлерді кері шегінуге мәжбүр етті, бірақ Мефисто отынның бұғатталуына ұшырап, тоқтауға мәжбүр болды, ал басқа танктер өз мақсаттарына қарай жалғасты. Теунисен мен оның кейбір экипажы фермаға шабуыл жасауға көмектесу үшін жаяу жүріп кетті, бірақ Мефисто жөндеуден өткеннен кейін қайтып келді. Олар басқа танктерден қашықтықта тұрды, сондықтан Теунисен оларды қуып жетуге кірісті. Алайда көп ұзамай бір снаряд танк алдында жерге түсіп, үлкен кратер пайда болды. Аквариумға құлап, тұрып қалды. Екіпажға көлікті тастап кетуден басқа амалы жоқ еді. Алайда операция сәтті аяқталып, қала басып алынды. Тағы екі A7V (Эльфриде және Никс) жоғалып кетті, ал жаяу әскер басып алынған аумақты қорғағаннан кейін қалған танктер Марселкавеге оралды. Қарсы шабуыл бірден басталды, ал 24-ші түнде одақтас әскерлер жоғалған аумақты қайтара бастады. A7V Elfriede айналып кетті, бірақ әлі де жұмыс істеп тұрды және кейіннен француз және британ әскерлері оны қалпына келтірді, бұл тұтқынға алынған алғашқы A7V. Неміс бұзғыштар тобы Никсіні одақтастар пайдаланбау үшін жарылқаған болатын. Келесі күні одақтастардың шабуылдары жалғасты, ал немістер қоршаудан қашу үшін оңтүстік-шығысқа қарай шегініп кетті. 26 -сы күні таңертеңгілікте сызықтар бұрынғы позицияларына қайта оралды, бірақ Монумент фермасындағы жеміс бақшасы неміс қолында қалды, ал Мефисто, одақтастар білместен, әлі де қозғалмайтын, бірақ кратерде.

Жауынгерлік саланы қалпына келтіру

Екі әскердің арасындағы майдан соғыс жылдарындағыдай бір-біріне параллель терең траншеялар емес, бір-біріне байланысты "көздеген бекеттер" болды. Виллерс-Бретоннеу шайқасынан кейінгі апталарда Австралия императорлық күштерінің бөлімшелері жаудың аванпостына бірнеше рет шабуыл жасап, оларды қоршап алып, басып алып, жауды өлтірді немесе тұтқынға алды. Нәтижесінде Германияның майдан шебінің біртіндеп кері шегінуі болды. Осы экскурсиялардың бірінде, 9 шілдеде Монумент Вудтағы 28-ші батальонның адамдары Мефистоға тап болды, бірақ жаудың атысына ұшырағаннан кейін зейнетке шығуға мәжбүр болды. 13-ші күні түнде 26-шы батальон майданның бөлігін басып алды және дереу орманды басып алды. 14 шілдедегі "26 батальонның күнделігінде" лейтенант Х. Ф. Пирсон "жаулау кезінде батальон No No. 506 Мефисто" деп жазылған. 26-шы батальонның қолбасшысы, подполковник Джеймс Робинсон танкті трофей ретінде алу керек деп шешті. Генерал Эван Висдомның (оның құрамында 26-шы батальон болған 7-ші бригаданың қолбасшысы) мақұлдауымен ол танк корпусының майоры Харрингтонмен және артиллерия офицерлерімен байланыста болды. 15 -ші күні түнде Пирсон британиялық 1-ші қару-жарақ компаниясының үш офицерін көлік құралын тексеруге және оны қалпына келтіру мүмкіндігін бағалауға алды. Олар бұл мүмкін деп шешті, бірақ неміс позицияларының жақын орналасуынан қауіпті. Сондықтан 17 тамызда 26-батальон өздерінің жолын одан әрі алға жылжытты. 19-сы күні оларды 23-ші батальон алмастырды, олар өз кезегінде немістерді одан әрі артқа итермелеуді жалғастырды. 22 шілдеге қараған түні операция жоспарланған. Қару тасушы ротасының барлау офицері лейтенант А. Дж. Маттон эвакуация бағытын таңдады, ал 20-сы мен 21-ші түнде 26-шы батальонның жұмыс топтары көліктер үшін жолды тазартып, оқ-дәрілердің саңылауларын толтырды. 22 -ші күні түнде 1-ші орудиелік ротаның екі көлігі (қолданылған көліктер Mark IV танкілері ме, әлде орудиелік роталар ма деген пікірі бар: ақылды пікір қазір олар соңғысы болды) 23 адамнан тұратын бөліммен Виллерс-Бретоннеуден Монумент Вудқа қарай жолға шықты. Оларды 26-батальонның 13 адамы ертіп келді. Операцияның шуын жабу үшін әуе кемесінің ұшағы төмен ұшып, одақтас артиллерияның шашыранды түрде оқ атуы болды. Немістер газды алдын ала жоспарлағандай бомбалады, құтқарушы топты газ маскасын киюге мәжбүр етті. Ауа айдынына болат сым ілініп, көлікті батысқа қарай Боис-л-Аббедің уақытша қорғанысына дейін сүйретіп әкетті. Алып келушілер ізін жасырып, жалған із қалдырып, неміс бақылаушыларын адастырды. Сол жерден Мефисто кезең-кезеңмен Вакс-ан-Амиенуадағы 5-ші танк бригадасының оқу-жаттығу алаңына көшірілді. Вокс қаласында ол әскерлер арасында үлкен қызығушылық тудырды. Көлік граффитимен қапталды, ал лейтенант-полковник Робинсонның айтуынша, "батальонның арбасы (танк жағына) британдық арыстанның неміс танкісіне аяғы бар жақсы көрінісін суретке түсірді". Екінші жағында: Австралия армиясының "Күсіп келе жатқан күн" белгісі, "26-шы батальон, А.И.Ф. тұтқындады" деген сөздер және батальонның белгісі; және "1-ші Г.С.Кой (Тұрақ тасымалдаушы компаниясы) 5-ші Бн. "Танк" белгісі 5-ші батальонның белгісімен бірге. Көптеген сарбаздар өздерінің аттарын, кейде полк немесе батальонның атын кеме қаңқасына жазып қойған. Жылдар өте келе, бұл әшекейлер жоғалып кетті, бірақ оларды қазіргі фотосуреттерден көруге болады. Танктің әртүрлі бөліктері естелік ретінде алынды.