Кіріспе
Нукуоро тілі - полинезиялық аутлиер тілінің бір түрі. Нукуоро - 150-ге жуық тұрғыны бар шалғайдағы коралл атолл. Тағы бірнеше жүз нукуоро тілінде сөйлейтін адамдар Колонияда, Понпейде, Микронезия мен АҚШ-тың басқа жерлерінде диаспораның шағын қауымдастықтары бар. Көптеген нукуоро тілінде сөйлейтіндер, әсіресе Нукуоро атолынан алыс тұратын адамдар, Понпей және / немесе ағылшын тілінде көп тілді; кейбір ескі нукуоро тілінде сөйлейтіндер неміс немесе жапон тілдерін де біледі.
The Nukuoro language is a Polynesian Outlier language, spoken by about 1,200 people on Nukuoro Atoll and on Pohnpei, two islands of Pohnpei State within the Federated States of Micronesia. Nukuoro is a remote coral atoll with a population of about 150, where the primary language is Nukuoro. An additional several hundred Nukuoro speakers live in Kolonia, Pohnpei, with smaller diaspora communities elsewhere in Micronesia and in the United States. Most Nukuoro speakers, particularly those that live away from Nukuoro Atoll, are multilingual in Pohnpeian and/or English; some older Nukuoro speakers also know German or Japanese.
Жіктеу
Нукуоро полинезиялық тілдер отбасына жатады, аустронезиялық тілдер отбасының мұхиттық кіші тобының бір саласы. Ол басқа полинезиялық тілдермен тығыз байланысты, фонологиялық және лексикалық жағынан өте ұқсас. Полинезиялық бөлімнің ішінде Нукуоро - Микронезия, Папуа-Жаңа Гвинея, Соломон аралдары, Вануату және Жаңа Каледониядағы арал тұрғындары сөйлейтін Полинезиялық аутлиерлердің мүшесі. Нукуоро тілі Микронезияда кездесетін жалғыз полинезиялық тіл - капингамаранги тілімен тығыз байланысты. Екі тіл бір-бірімен түсініс болмаса да, бір тілді сөйлейтін адам екінші тілді сөйлейтін адамға өзін түсіндіруі мүмкін. Нукуоро орфографиясы басқа полинезиялық орфографиядан ерекшеленеді, өйткені дауыссыз тоқтау фонемалары b d g әріптерін пайдалана отырып жазылады, бұл таңдау, бәлкім, Нукуороның дауыссыз тоқтаулары ағылшын тіліндегі дауыссыз тоқтаулар сияқты демсіз болғандықтан туындаған.
Әуелі дауыстылар
Нукуорода 5 дауысты қасиет бар: дауысты ұзындығы қарама-қарсы, ал ұзын дауыстылар дауысты таңбасын екі рет жазу арқылы бейнеленеді. Ұзын дауыстылар қысқа дауыстыға қарағанда екі есе ұзын және қайта айтылмайды. Фонемиялық геминатты көбінесе фонетикалық тұрғыдан жүзеге асыру үшін
Материалдар
Нукуоро тіліне қатысты нақты дереккөздер аз. Ең басты және ең көп мәлімет беретін кітап Верн Кэрроллдың "Нукуоро тілінің құрылымының сызбасы" кітабы. Сондай-ақ, ағылшын тілінен нукуороға және нукуородан ағылшын тіліне, сондай-ақ грамматикалық жазбаларға ие Нукуоро сөздігі бар. 2013 жылы құрып бара жатқан тілдер институтының тірі тілдер институтының Грегори Д. С. Андерсон мен К. Дэвид Харрисон нукуоро тілдерінің дыбыстық жазбаларын қамтитын цифрлық сөздік - нукуоро сөйлеу сөздігін жасады. Бұл сөздікте бастапқыда нукуоро тілінде сөйлейтін Джонни Рудольф, Мейнард Генри және Курт Эрвиннің дыбыс жазбалары жазылған. Бұл сөздікті тілшілер мен лингвистер әрдайым жетілдіріп отырады және 1000-нан астам аудио белгілерді қамтиды.
Тіршілік күші
Нукуоро тілі дамушы тіл ретінде саналады. Этнологтың айтуынша, бұл оның күшті қолданыста екенін, бірақ әлі кеңінен таралмағандығын білдіреді. Ол балаларға беріледі, мектептерде, үкіметте және күнделікті өмірде қолданылады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, АҚШ-та Нукуорода толықтай оқытылатын бастауыш мектеп ашылған кезде, тілді сақтауға көмектесу үшін күш-жігер жұмсалды. Сонымен қатар, 1965 жылдан бастап, оны сөйлейтіндер саны 400-ден 1000-ға дейін өсті, бұл оң өсімді көрсетеді.