Кіріспе

Армян генералы, өзбек футбол жаттықтырушысы Самвел Андраники Бабаян (; 5 наурыз 1965 жылы туған) - Арменияның әскери қолбасшысы және Нагорный Карабахтың саясаткері. Ол Бірінші Таулы Қарабақ соғысы кезінде Арцах қорғаныс армиясының негізін қалаушылардың бірі және басты қолбасшыларының бірі болды және өз қолбасшылығымен қол жеткізген әскери жеңістер үшін армяндар арасында батыр болды. Соғыстан кейін 1994 жылдан 2000 жылға дейін Таулы Қарабақ Республикасының Қорғаныс министрі қызметін атқарды. Осы кезеңде Бабаян "әскери басшы ғана емес, сонымен қатар бүкіл Қарабақтың ең күшті адамы болды, оның үкіметін және экономикасын бақылады" 2000 жылы Тоқты Қарабақ Республикасының президенті Аркадий Гукасянды өлтіруге тырысты деген айыппен тұтқындалып, түрмеге жабылғанға дейін. Бабаян 2004 жылдың басында түрмеден босатылды. 2020 жылдың мамыр айынан 2020 жылдың қарашасына дейін Арцахтың Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы қызметін атқарды, ол 2020 жылғы Таулы Қарабақ соғысында әрмендік жақтың жеңілгенінен кейін отставкаға кетті.

Ерте өмір

Бабаян 1965 жылы 5 наурызда Әзірбайжан КСР-інің Таулы Қарабақ автономиялық облысы, Степанәкерт қаласында дүниеге келген. 1982 жылы Степанакерттегі Егише Шаранц атындағы No7 армян орта мектебін бітірді. 1983 жылдан 1985 жылға дейін Шығыс Германиядағы Кеңес әскерінде қызмет етті. Томас де Ваалдың айтуынша, Бабаян гараж механиктері мен автокөлік жуушы ретінде өмір сүрді және Бірінші Таулы Қарабақ соғысына дейін кафеде жұмыс істеді.

Бірінші Таулы-Қарабах соғысы

1988 жылы Самвел Бабаян жарымәскери бөлімге кірді және өз бөлімін басқаруға көтерілді. 1989-1991 жылдары Степанкерт еріктілер екінші ротасының командирі және Степанкерт жер асты орталық штабының мүшесі болды. 1991 жылы Әзербайжан билігі оны жарымәскери қызметі үшін тұтқындады, бірақ сол жылы Армения күштерінің тұтқындаған бір Әзербайжандық лауазымды адамына айырбас ретінде босатылды. Бабаян 1991-1994 жылдары Таулы Қарабақ қақтығысының әскери кезеңінде танымал болды. Бабаян Арменияның Қарабақтағы операциясын үйлестірді, Шушаны басып алуды жоспарлауға қатысты және Лачин майданының қолбасшысы болды.

Соғыстан кейінгі басшылығы және тұтқындалуы

Самвел Бабаян соғыс аяқталғаннан кейін Таулы Қарабақтағы ең күшті адам ретінде танылды. Бабаянның тұтқындалуынан кейін Таулы Қарабақ билігі оның жылжымайтын мүлкін тәркілеп, кәсіпорындарын мемлекет меншігіне алды немесе жабылды, оған адал жүздеген лауазымды тұлғаларды ұстады немесе қызметінен алып тастады. Сот 2000 жылдың 18 қыркүйегінде басталып, 2001 жылдың 26 ақпанында Бабаян 14 жылға бас бостандығынан айырылды, бірнеше ордендер мен шендерден айырылды және құқықтан айырылды. Бабаян 2019 жылдың қыркүйек айында Арцахта Біріккен Отан партиясын құрды. Бабаян 2020 жылғы Арцахия жалпы сайлауы үшін президенттік науқанды бастады, бірақ қатысудан шеттетілді.

Екінші Таулы-Қарабах соғысы және оның салдары

2020 жылғы Таулы Қарабақ соғысы кезінде Бабаян Қарабақ армян резервшілерін жұмылдыруға қатысып, Арцах қорғаныс армиясының қолбасшысы Жалал Харутюнянмен бірқатар операцияларды жоспарлауға қатысты. Соғыс аяқталғаннан кейін Бабаян соғыстың соңғы аптасында Шушаны қорғауға қатысты жоспарға қатысқанын, бірақ үш батальон өз бұйрықтарын орындаудан бас тартқанын айтты. 2020 жылы 10 қарашада ол Таулы Қарабақ Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы қызметінен кетті және Армения мен Арцах басшыларын сатқындық пен қылмыстық әрекеттерге айыптап, 2020 жылғы Таулы Қарабақ атысты тоқтату туралы келісімнің шарттары бойынша Арцах Батыры атағынан бас тартты.

Либералды партияның құрылуы және 2021 жылғы Армения сайлауы

2021 жылдың сәуірінде Бабаян 2021 жылғы Армения парламент сайлауына қатысу ниеті туралы мәлімдеді. Бабаян 2021 жылдың наурызында өзі құрған Либералды партияның премьер-министрлік кандидаты ретінде 2021 жылдың маусым айында өткен Армения парламенттік сайлауына қатысты. Партия 14 936 дауыс жинады, бұл барлық дауыстардың 1,17% -ын құрады, бұл парламентке кіру үшін қажетті 5% -дан төмен.

Жеке мәліметтер мен лауазымдар

Бабаян әскери қызметте подполковник (1992), полковник (1993), генерал-майор (1994) және генерал-лейтенант (1996) әскери атақтарымен марапатталған. Ол Таулы Қарабақ Республикасының Алтын Бөрік медалімен (1997) марапатталған және Арцах Батыры деп жарияланды (ол 2020 жылғы Таулы Қарабақ атысты тоқтату келісімінен кейін атақтан бас тартты).