Кіріспе
1758 жылы Габсбургтер монархиясы мен Пруссия Корольдігі арасындағы шайқас Домштадт шайқасы (Домштадт,) - Габсбургтер монархиясы мен Пруссия Корольдігі арасындағы соғыс Моравияның Домашов над Быстрици ауылында Үшінші Силезия соғысы (Жеті жылдық соғыстың бөлігі) кезінде 1758 жылы 30 маусымда болды. 28 маусымда Гунтрамовице (Гундерсдорф) қаласында кішігірім қақтығыс болды. Генерал-майор Эрнст Гидеон фон Лаудон мен генерал-майор Джозеф фон Сисковицтің қолбасшылығындағы австриялықтар Оломоуцты қоршауға алған Пруссия әскеріне бара жатқан жабдықтау конвойын шабуылдап, жойды. Австрияның жеңісі қаланы құтқарып, Пруссия патшасы Ұлы Фридрих Моравиядан кетуге мәжбүр болды.
The Battle of Domstadtl (also spelled Domstadt, ) was a battle between the Habsburg monarchy and the Kingdom of Prussia in the Moravian village of Domašov nad Bystřicí during the Third Silesian War (part of the Seven Years' War) on 30 June 1758, preceded by a minor clash at Guntramovice (Gundersdorf) on 28 June. Austrians under the command of Major General Ernst Gideon von Laudon and Major General Joseph von Siskovits attacked and destroyed a supply convoy bound for the Prussian army besieging Olomouc (Olmütz). The Austrian victory saved the city and the Prussian King Frederick the Great was forced to leave Moravia.
Моравияға пруссиялық шабуыл
Ұлы Фридрих 1758 жылдың мамыр айының басында Моравияға басып кірді және қамал салынған Оломуц қаласын қоршап алды. Ол австриялық әскердің қамалға көмекке келетінін және пруссиялықтар оларды өздері таңдаған жерде үлкен шайқаста жеңеді деп үміттенді. Егер австриялық әскер келмесе, ол қысқа мерзімде қалмақты басып алып, оны Силезияны қорғау және Венаға қысымды арттыру үшін база ретінде пайдалана алатын еді. Австрияның фельдмаршалы Леопольд Иосиф фон Даун прус армиясының күшін білгендіктен, шешуші қақтығыстан аулақ болды. Оның орнына австриялықтар Пруссияның жабдықтау желілеріне шабуыл жасап, оларды кішігірім шайқастарда зақымдауға тырысты. Оломоуц бекінісін қорғағандар да батыл күресіп, Фредерик күткеннен әлдеқайда ұзақ уақыт бойы билік жүргізді. Маусым айында ол екі жерде қорғаныс қабырғалары оқпен қиратылғандықтан, алынудың алдында тұрса да, пруссиялықтар соғысты жалғастыру үшін жаңа керек-жарақтарға мұқтаж болды.
Конвой
Фридрих көптеген жеке, шағын конвойларды шағын күштермен қорғап, австриялықтар оңай басып алады деп қорықты, сондықтан ол үлкен, күшті күшпен қорғалатын бір үлкен конвойды жіберу керек деп шешті. Конвойына қажетті заттар Силезияда жиналып, маусым айының соңында Моравияға жетті. Конвойдың көлемі соншалық үлкен еді, оны құпия ұстауға мүмкіндік болмады. Оның ішінде әскери техникамен жүктелген 4 мыңдай арба және 2 мың 500 ірі қара болды. Жолға шыққанда ол 45 шақырымға созылады. Конвойды полковник Вильгельм фон Мозельдің қолбасшылығындағы 10 870 сарбаз қорғайды. Ең күшті бөлігі, бәлкім, 1341 адамнан тұратын ат әскері болды; одан әрі, оның жаңадан қабылданған немесе емделген ардагерлерден құрылған сегіз жаяу әскер батальоны болды. Фельдмаршал Доун конвой туралы білгенде, оны тоқтатып, жою керек деп шешті. Бұл тапсырма Эрнст Гидеон фон Лаудон мен Джозеф фон Сисковицке берілді.
Гунтрамовице
Лаудон жауды Моравияның солтүстігіндегі Гунтрамовице деген шағын ауылда күтті. Орманнан адасып кеткен Сискович екі күн ішінде келуі керек еді. Бұл Лаудон үшін қиындық туды, өйткені оның төрт жаяу әскер батальонында бір драгун, бір гусар, бір артиллерия батареясы және шекара күзетшілері жасағы бар, олардың саны 6000 адам ғана. Осыған қарамастан ол пруссиялықтарға шабуыл жасауға шешім қабылдады, өйткені Оломуц жақын жерде болды және күтуге уақыт болмады. Ол сондай-ақ генерал-лейтенант Ханс Йоахим фон Зитеннің қолбасшылығындағы 20 000 пруссиялық сарбаздан тұратын бес батальонның Мозельге көмек көрсету үшін конвойға қарай асығып келе жатқанын білген. Конвой 28 маусымда таңертең ерте келді. Австриялықтар жетекші вагондарға оқ атуды бастады. Пруссияның бір батальоны жаудың күшін анықтау үшін алға шықты, бірақ оларды австриялық артиллерия сүртіп жіберді. Пруссиялықтар да өздерінің жол жағында артиллериялық батареялар құрып, оқ атуды бастады. Олар бірнеше рет таулы жердегі австриялық позицияға шабуыл жасауға тырысты, бірақ әрқашан кері шегінуге мәжбүр болды. Жарыс бес сағатқа созылды, бірақ ақыр соңында прустар майданға үстемдік ете бастады және Лаудон өз адамдарына Моравский Берунға қарай шегінуге бұйрық берді, олар мұны ешқандай қиындықсыз жасады, өйткені Мозельде оларды қуып жету үшін атлы әскер жеткіліксіз болды. Лаудон кері шегінгенмен, конвойды жоя алмады, бірақ оның шығыны пруссиялықтарға қарағанда әлдеқайда аз болды. Алайда ол ең құнды нәрсе - уақыт тапты. Қазіргі таңда кейбір тарихшылар пруссиялықтардың жеңіске жету мүмкіндігі бар екенін айтады, егер олар шашыраған күймелердің бір бөлігін құрбан етіп, дереу Оломоуцқа асыққан болса. Алайда, қақтығыстан бірнеше сағат өткеннен кейін конвойға жеткен Мозель де, Зитен де Сисковиттің күштері жақындап келе жатқанын білмеді, сондықтан олар конвойды қайта орналастыруға және зақымдануларды жөндеуге біраз уақыт бөлуге шешім қабылдады. Олар 30 маусымда таңертең жалғасты.
Домашов
Осы уақытта австриялықтар жаңа шабуылға дайындалды. Олар Домашов над Быстрици мен Новая Веска арасындағы ашық жерді таңдады, ол төбелер мен ормандармен қоршалған, ол тұзақ үшін өте қолайлы болды. Сисковичтің әскерлері оқиға орнына бірінші болып келіп, жолдың сол жағындағы орманда жауды күтті. Лаудон кейіннен, ұрыс ортасында Моравский Беруннан келіп, қарсы жақтан шабуыл жасауы керек еді, осылайша пруссиялық сарбаздар арасындағы хаосты арттырды. Алдымен 4850 сарбаз бен 250 арбадан тұратын авангард келді, бірақ Сискович оларды жіберді. Австрияның артиллериясы соғыс бастады, өйткені конвойдың негізгі бөлігі өтіп бара жатқанда, бұл вагондар арасында үлкен хаос тудырды. Сисковичтің жаяу әскері, саны жағынан 3 - 1 есеге артық болғанына қарамастан, пруссиялық сарбаздармен сәтті күресіп жатты, ал Лаудонның әскерлері екінші жағынан пайда болғанда, шайқастың нәтижесі анықталды. 7 сағаттық ұрыстан кейін прус конвойы жеңілді.
Шығындар
Аустрияның жалпы саны шамамен 12 000 болса да, олар (Гунтрамовице мен Домашовта бірге) тек 680-ге жуығын жоғалтты. Пруссиялық құрбандар саны әлдеқайда көп, бірақ әртүрлі дереккөздер әртүрлі сандарды береді. Австриялықтар шамамен 2000 өлген, жарақат алған немесе жоғалған сарбаздарды және 1450 тұтқынға алынғандарды (оның ішінде генерал Путткамер мен 40 басқа офицерлер) мәлімдеді, ал прустар барлығы 2701 өлген, жарақат алған, жоғалған және тұтқынға алынған сарбаздарды мәлімдеді, бірақ олар шайқастан кейін әскерлерінің толық таралуынан оларды дәл санау қиын екенін мойындады. Жеңімпаздар 2200 жылқыны, көптеген ірі қараны және тасымалданған материалдардың басым бөлігін қолға түсірді. Олар соғыс кезінде көптеген арбаларға зақым келгендіктен, өздерімен бірге алып кете алмаған нәрселерін өртеп жіберді. Жеңіс салтанатының бір бөлігі ретінде оқ-дәрі вагондарының біразы жарылды. Олжаның маңызды бөлігі 2 миллион прус талері болды (кейбір деректерге сәйкес бұл 1 миллион), бірақ австриялық қолбасшылар өз сарбаздарына оның жартысын қалдырды және қалған бөлігі ғана мемлекеттік қазынаға жетті. Алдыңғы қалыңдықтың 250 вагоны ғана құтқарылды, бірақ олардың кейбіреулерін хорват сарбаздары Оломуцтан бірнеше шақырым солтүстікке қарай Сват Копечекке жақын тұтқынға алды, нәтижесінде олардың тек 100-200-і ғана өз мақсатына жетті.
Салдарлар
Кейде шайқастың маңыздылығы төмен бағаланады. Екі жақтағы зардаптардың саны сол кездегі басқа да елеулі шайқастардағыдай жоғары болмаған, бірақ Пруссия әскерінің азық-түлікпен қамтамасыз етілуінің жоғалуы ауыр зардаптарға әкелді. Ол Фредериктің Оломуцты қоршауға алуды жалғастыру туралы пікіріне елеулі әсер етті және пруссиялық лагерьді шоктады. Даун Оломоучка көмекке келгенде, пруссиялықтар қала қоршауын тастауға мәжбүр болды, өйткені оқ-дәрі жетіспеушілігі оны басып алуды мүмкін етті. Пруссия әскері Силезияға шегінді. Гунтрамовице мен Домашов шайқастары Моравия үшін күрестегі бұрылыс болды. "Қара крест" ескерткіші 1858 жылы Домашовтың солтүстік-шығысында соғыстың 100 жылдығына орай салынған. Сонымен қатар, Гунтрамовицеден оңтүстік-шығысқа қарай шайқаста қаза тапқан жауынгерлерге арналған ескерткіш бар.