Кіріспе

Маркетингтік стратегия Брендті кеңейту немесе брендті кеңейту - бұл жақсы дамыған имиджді өнімдерді маркетингтейтін фирманың басқа өнімдер санатында бірдей бренд атауын қолданатын маркетингтік стратегиясы. Жаңа өнім "спин офф" деп аталады. Ұйымдар бұл стратегияны брендтің өзіндік құнын арттыру және пайдалану үшін қолданады (түсінігі: таза құны және ұзақ мерзімді тұрақтылығы тек танымал есімнен). Жасыл желдеткіштің үлгісі - Jello желатині. Бұл брендтің танымалдығын арттырады және өнімнің бірнеше санатындағы ұсыныстардан пайда табуды арттырады. 1990 жылдары жаңа өнімдердің 81 пайызы жаңа брендтерді таныстыру және сатуды құру үшін брендтің кеңейтуін қолданды. Жаңа өнімнің шығуы көп уақытты алады, сонымен қатар брендтің танымалдылығын арттыру және өнімнің пайдасын насихаттау үшін үлкен бюджет қажет. Брендті кеңейту - негізгі брендтің құндылығы есебінен тұтынушылардың танымын арттыру үшін негізгі брендтің атын пайдалану арқылы қаржылық тәуекелді азайтатын жаңа өнімдерді әзірлеу стратегиясының бірі. Брендтің танылуын арттыру стратегиясында елеулі пайда болуы мүмкін, бірақ сонымен қатар елеулі қауіптер де болуы мүмкін, нәтижесінде брендтің имиджі сусындап кетеді немесе қатты зақымдалады. Брендтің кеңейтуіне байланысты дұрыс емес таңдау негізгі брендті суландыруы және нашарлатуы мүмкін және брендтің өзіндік құнына зиян келтіреді. Әдебиеттің көп бөлігі тұтынушылардың бағалауы мен негізгі брендке оң әсер етуіне бағытталған. Нақты жағдайларда брендтің таралуының сәтсіздіктері табыстарға қарағанда жоғары. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, теріс әсер брендтің имиджін және өзіндік құнын төмендетеді. Брендтің кең таралуының оң әсеріне қарамастан, теріс ассоциация және дұрыс емес коммуникациялық стратегия бас брендке, тіпті бренд отбасына да зиян келтіреді. Брендтің "көбейту мүмкіндігі" тұтынушылардың брендтің құндылықтары мен мақсаттарына қаншалықты берік байланысты екендігіне байланысты. Ralph Lauren Polo бренді киімнен бастап төсек-орын және сүлгі сияқты үй жиһаздарына дейін сәтті таралды. Киім-кешек пен төсек-орынды да зығырдан жасалады және тұтынушының ыңғайлылығы мен үйге жағымдылығы сияқты функцияларды орындайды. Arm & Hammer өзінің бренд капиталын негізгі пісіру содасынан ауыз күтімі мен кір жуу категорияларына дейін арттырды. Негізгі өнімінің тазалау және иіссіздендіру қасиеттеріне баса назар аударғаннан кейін Arm & Hammer бұл қасиеттерді жаңа санаттарға сәтті енгізе алды. Тағы бір мысал - Virgin Group, ол бастапқыда брендін бірнеше рет сәтті кеңейткен рекордтық лейбл болды; көлік (ұшақтар, пойыздар) ойын дүкендері мен Virgin Megastores сияқты бейне дүкендеріне дейін. Өнімді кеңейту - бұл мақсатты нарықтың бір сегментін қамтамасыз ететін және ұсыныстың түр-түрін арттыратын бірдей негізгі өнімнің нұсқалары. Өнімді кеңейтудің мысалы - Кока-кола мен Кока-кола. Диеталық кока-колалар - бір өнім санатындағы суық емес сусындар. Бұл тактика брендке деген адалдығы мен брендтің танымалдығын қамтамасыз ету үшін қолданылады. Тұтынушылар беделді брендтің атын иеленетін жаңа өнімді сатып алуы мүмкін, бұл беделді брендтің атын иеленбейтін бәсекелес компаниядан ұқсас өнімді сатып алудан гөрі. Тұтынушылар сенімді брендтен өнім алады, ал өнімді ұсынатын компания өз өнім портфелін кеңейтіп, бәсекелесетін нарықта үлкен үлес ала алады.

Түрлері

Брендтің кең таралуы туралы зерттеулер негізінен тұтынушылардың брендтің кең таралуына деген бағасына және оның негізгі брендке деген көзқарасына бағытталған. 1990 жылғы модельінде Акер мен Келлер тұтынушылардың мінез-құлқын және тұжырымдамалық шеңберін зерттеу үшін жеткілікті тереңдік пен кеңдік ұсынысын ұсынады. Авторлар ұзартудың сәйкес келуін өлшеу үшін үш өлшемді қолданады. Біріншіден, "Комплекс" дегеніміз тұтынушылар екі өнім класын (кеңейтілген және негізгі бренд өнімдерін) олардың ерекше қажеттіліктерін қанағаттандыруда бірін-бірі толықтырады. Екіншісі, "Арнауыш" деген сөз екі өнімнің бірдей пайдаланушы жағдайында екенін және бірдей қажеттіліктерді қанағаттандыратындығын білдіреді, яғни өнімдер кластары өте ұқсас және өнімдер бірін-бірі алмастыра алады. Соңында "өткiзу" кеңейту өнімдері мен өндіруші арасындағы байланысты сипаттайды, ол "бірінші өнім класында жұмыс істейтін кез келген фирманың екінші кластағы өнімді жасауға деген қабілетін көрсетеді". Алайда, желілік кеңейтуден брендтік кеңейтуге дейін "брендтік одақ", кобрендинг немесе "брендтік франшизалық кеңейту" сияқты кеңейтудің көптеген түрлері бар. Таубер (1988) кеңейту жағдайларын анықтау үшін жеті стратегияны ұсынады, мысалы, бас брендтің пайдасы бар өнім, бағасы немесе сапасы әртүрлі бірдей өнім және т.б. Оның ұсынысы бойынша, оны екі категорияға бөлуге болады: өніммен байланысты және өніммен байланысты емес қауымдастық. Брендтің кеңейтуінің тағы бір түрі - лицензиялық брендтің кеңейтуі. Бұл сценарийде бренд иесі серіктеспен (кейде бәсекелестік) жұмыс істейді, ол жаңа өнімдерді өндіру мен сату жауапкершілігін алады, өнім сатылатын сайын роялти төлейді. Брендті кеңейту сондай-ақ партизандық маркетинг сияқты маркетингтік стратегиялар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, онда брендтер әлеуметтік проблемалар / дилеммаларды шешу арқылы брендке эмоционалдық байланыстар сияқты әдеттегі емес құралдар арқылы өз тауарларын немесе қызметтерін ұсына алады. Бұл эмоционалдық байланыстар, әдетте, әлеуметтік эксперименттер арқылы жасалады, онда брендтер өздерінің алаңдаушылығын білдіреді және кішкентай шешімдер ұсынады, осылайша брендтің ерекшелігі мен әділ болып көрінеді. Гирряндық маркетинг - бұл мақсатты нарықпен байланысудың және әртүрлі нарықтарға жетудің өте тиімді тәсілі. Бұл кең демографиялық кеңістікте брендтің танылуын арттыра отырып, брендтер үшін өте тиімді.

Санаттау теориясы

Зерттеушілер брендтің кеңейтуінің әсерін зерттеу үшін "санаттау теориясын" негізгі теория ретінде қолданады. Тұтынушылар мыңдаған өнімдерді таңдап алса, олар бастапқыда шатасып қана қоймай, өздерінің білімі мен бұрыннан алған тәжірибесіне байланысты брендпен байланысты немесе имиджін жіктеуге тырысады. Тұтынушы кеңейту өнімін өз санатының жадымен бағалай алады. Тұтынушылар жаңа ақпаратты белгілі бір брендке немесе өнім класына жіктейді және оны сақтайды. Бұл процесс тұтынушының тәжірибесі мен білімімен ғана емес, сонымен қатар брендке қатысуы мен таңдауымен байланысты. Егер брендтің ассоциациясы кеңейтуге қатты байланысты болса, тұтынушы брендтің кеңейтілуінің сәйкестігін түсіне алады. Кейбір зерттеулер тұтынушының кеңейтуден пайда болған диссонансты елемеуі немесе жеңуі мүмкін екенін көрсетеді, яғни бас брендке сәйкес келмейтіндігі ескерілмейді және бас брендтің өзіндік құнын азайта алмайды.

Қателік

Жағымсыз әсері туралы әдебиеттер шектеулі және нәтижелер сәйкессіз болып табылады. Акер мен Келлердің (1990) алғашқы еңбектерінде брендтің аты сәтті емес брендтің кеңейтуімен сұйылтылуы мүмкін екендігіне айтарлықтай дәлел жоқ. Керісінше, Локен және Роддер Джон (1993) өнім санаты мен брендтің сенімдерінің сәйкессіздігіне байланысты кеңейтілген кезде сұйыту әсерінің пайда болатынын көрсетеді. Кеңейтудің сәтсіздігі негізгі брендпен байланысудың қиындығынан, ұқсастық пен таныстықтың болмауынан және IMC хабарламаларының сәйкессіздігінен туындауы мүмкін. "Интеграцияланған бағдарланған брендтің теңдігі функционалдық және функционалдық емес атрибуттар базалық айнымалылардан айтарлықтай сұйытылуы мүмкін", яғни сұйыту брендтің еншісіне бағдарланған брендке дейін жүреді. Бұл кеңейту сәтсіздіктері тұтынушыларға теріс немесе жаңа қауымдастықтар жасауға әкеледі, олар бас брендке, тіпті бренд отбасына қатысты немесе бастапқы брендтің өзіндік ерекшелігі мен мағынасын бұзады және шатастырады. Сонымен қатар, Martinez және de Chernatony (2004) бренд имиджін екі түрге бөліп көрсетеді: жалпы бренд имиджін және өнім бренд имиджін. Олар Nike немесе Sony сияқты бренд атауы жеткілікті болса, бұл жалпы бренд имиджіне ешқандай зиян келтірмейді және "өнімнің бренд имиджін жалпы бренд имиджінен гөрі сұйыту әсері үлкен" деп болжайды. Нәтижесінде тұтынушылар өздерінің ата-аналық брендке қатысты атрибуттары мен сезімдері туралы сенімдерін сақтай алады, алайда олардың зерттеулері "брендтің кеңейтілуі бренд имиджін суландырып, тұтынушылардың санасындағы нанымдар мен қауымдастықтарды өзгертеді" деп көрсетеді. Басты өнім - бұл фирманың ақша айналымы. Маркетологтар өнімнің танымалдылығын арттыруға уақыт пен ақша жұмсайды. Теориялық тұрғыдан алғанда, флагмандық өнімнің сатылымдары ең жоғары және оның өнім санатында танымалдылығы ең жоғары. Акер мен Келлердің (1990) зерттеулеріне қарамастан, олар беделді брендтер кеңейтулердің сәтсіздігіне зардап шекпейтінін айтады, кейбір дәлелдер сұйыту әсерінің флагмандық өнім мен брендтер отбасына үлкен және бірден зиян тигізетініне дәлел келтіреді. Дегенмен, кейбір зерттеулер ата-аналардың жалпы сенімі сусындағанмен, флагмандық өнімге зиян келтірмейді деп болжайды. Сонымен қатар, брендтің танымалдығын арттыру "тұтынушының брендке деген сезімдері мен сенімдерін төмендетеді". Жақсы брендті қалыптастыру үшін "брендті саты" құру қажет. Маркетологтар бренд менеджменті бойынша авторитеті бар Акер мен Келлер жасаған тәртіп пен модельді ұстана алады, бірақ брендинг әрқашан рационалды сызықты ұстанбайды. Бір қателік бүкіл брендтің құндылығына нұқсан келтіреді. Ұзартудың классикалық сәтсіздік мысалы 1985 жылы "New Coke" компаниясының "Coca Cola" компаниясының бастамасы. Бастапқыда оны қабылдаса да, көп ұзамай тұтынушылар арасында "Жаңа Кока-Колаға" қарсы наразылық туды. Coca Cola жаңа брендті дамыта алмағаны ғана емес, сонымен қатар бастапқы дәмді өнімнің сатылымы да төмендеді. Coca Cola Pepsi cola-ға ауысқан тұтынушыларды қайтадан сатып алу үшін айтарлықтай күш салуға мәжбүр болды. Кеңейтулердің сәтсіздігі туралы еңбектер аз болса да, әдебиет бұл мәселені терең зерттеуді қамтамасыз етеді. Зерттеулер сондай-ақ брендтің кеңейтілуі сатуды немесе брендтің құнын арттырудың қауіпті стратегиясы екенін көрсетеді. Ол қандай кеңейту түрлерін қолданбасын, бастапқы брендтің зақымдануын ескеруі керек.

Брендтің өзіндік құны

Брендтің құндылығы бренд менеджменті мен IMC кампаниясының басты мәселесі ретінде анықталады. Әрбір маркетолог ұзақ мерзімді капиталға ұмтылуы және әрбір стратегияға егжей-тегжейлі назар аударуы керек. Себебі, сәл ғана хабардың қайшылықтары брендтің кең таралуына үлкен кедергі келтіреді. Екінші жағынан, тұтынушы өзінің психологиялық процесін ойда ұстайды. Модерациялау айнымалысы брендтің кеңейтуіне тұтынушылардың бағасын бағалау үшін пайдалы көрсеткіш болып табылады. Категориялау теориясы мен ассоциативтік желі теориясы бойынша тұтынушы ақпаратты өздері үшін пайдалы білімге айналдыра алады. Олар негізгі бренд пен қосымша өнім арасындағы айырмашылықты негізгі брендтің сапасы, санатына сәйкес келу, бұрынғы тәжірибе мен білім және жасау қиындығы арқылы өлшейтін және салыстыратын. Осыған байланысты, осы мақалада брендтің кеңейтуіне тұтынушылардың бағасы туралы мынадай қорытынды жасауға болады: Негізгі брендтің сапасы брендтің мықты позициясын және тұтынушылардың бағалауына сәйкес келетін әсерін төмендетеді. Негізгі бренд пен кеңейту арасындағы ұқсастық тұтынушылардың сәйкес келуін бағалауда басты алаңдаушылық болып табылады. Ұқсастық неғұрлым жоғары болса, сәйкес келудің дәрежесі де соғұрлым жоғары болады. Тұтынушының білімі мен тәжірибесі өнімнің сатылу алдындағы бағалауға әсер етеді. Продукцияның инновациялық кеңейтілуі, оның оң әсері көбірек болады. Брендтің сәтті стратегиясы біркелкі қарым-қатынас пен брендтің айқын имиджін қамтамасыз етеді. Брендтің кеңейтуінің теріс әсері бас бренд пен бренд отбасына үлкен зиян келтіреді. Менеджер мен маркетологтың көзқарасы бойынша брендтің операциясы брендтің хабарлары мен қауымдастықтарын тұрақтылық пен үздіксіздікте ұзақ уақыт бойы сақтауы керек. Себебі брендтің кеңейтуіне кері әсер етудің әсері өте зор және тұрақты. Әрбір хабарлама немесе брендтің кеңейтілуі брендтің табиғатын суландыруы мүмкін.