Кіріспе

33-ші апталық Тора бөлігі Бехукотай, Бехукосай, немесе Бахукотай (Библиялық) (בְּחֻקֹּתַי bəḥuqqōṯay, "менің өсиеттерім бойынша", екінші сөз, және бірінші ерекше сөз, парашха) - 33-ші апталық Тора бөлігі (פָּרָשָׁה, парашха) ежелгі еврей Тора оқу циклында және Леуіліктер кітабындағы 10-шы және соңғы. Бұл Леуіліктер 26:327:34 жазбасын құрайды. Параша заңға мойынсұну үшін баталар, оған мойынсұнбау үшін қарғыстар және ант береді. Парашаның құрамына Тора түрмесіндегі 3992 еврей әріптері, 1013 еврей сөзі, 78 тармақ және 131 жол кіреді. Яһудилер оны әдетте мамыр немесе маусымның басында оқиды. Еврей күнтізбесінде 55 апта бар, ал жалпы жылдағы нақты саны 50 - ден, ал көбейтілген жылдағы саны 54 немесе 55 - ке дейін өзгеріп отырады. Жылдар қатарынан (мысалы, 2024 және 2027 жылдары) Парашат Бечукотай жеке оқылады. Қалыпты жылдары (мысалы, 2025 және 2026 жылдары) Парашат Бечукотай апта сайынғы оқулардың қажетті санын қамтамасыз ету үшін алдыңғы парашат Бехармен біріктіріледі. Құтқарылу мейрамының бірінші күні демалыс күніне түсетін жылдары (бұл 2022 жылы болғандай), Израильдегі яһудилер мен реформалық яһудилер Құтқарылу мейрамын тойлағаннан кейін пашахты Диаспорадағы консервативті және православиелік яһудилерден бір апта бұрын оқиды. Мұндай жылдары Израильдегі яһудилер мен реформалық яһудилер Құтқарылу мейрамын жеті күн бойы тойлайды және келесі пашаханы (2018 жылы Шемени) Құтқарылу мейрамының бірінші күнінен кейін бір апта өткен соң демалыс күні оқиды, ал Диаспорадағы консервативті және православиелік яһудилер Құтқарылу мейрамын сегіз күн бойы тойлайды және келесі пашаханы (2018 жылы Шемени) бір аптадан кейін оқиды. Мұндай кейбір жылдары (мысалы, 2018 жылы) екі күнтізбе Диаспорадағы консервативті және православиелік яһудилер Бехарды Бехукотаймен бірге оқығанда, ал Израильдегі яһудилер мен реформалық яһудилер оларды бөлек оқығанда қайтадан сәйкес келеді.

Оқулар

Дәстүрлі демалыс күндері Тора оқу кезінде параша жеті оқылымға немесе עליות, алиотқа бөлінеді.

Бірінші оқу Леуіліктер 26:35

Бірінші оқылымда Құдай исраилдіктерге егер олар Құдайдың заңдарын орындаса, оларға өз уақытында жаңбыр жаудырып, мол өнім беретінін уәде етеді.

Екінші оқылым Леуіліктер 26:69

Екінші оқылымда Құдай исраилдіктерге егер олар Құдайдың заңдарын орындаса, Құдай оларға тыныштық сыйлайтынын, жауларын жеңетінін, жерлерін молынан жаулап алатынын және олардың арасында болатынын уәде етеді.

Үшінші оқылым Леуіліктер 26:10 46

Үшінші оқылымда Құдай исраилдіктерге егер олар Құдайдың заңдарын орындаса, онда Құдай олардың алдында батасын беретінін уәде етеді. Ал Тохеиха немесе ескерту деп аталатын бөлімде исраилдіктер Құдайдың өсиеттерін орындамаса, Құдай оларға азап, індет, қызба, ұрланған егін, жаудың жеңілісі, нашар егін, жабайы аңдардың шабуылы, індет, ашаршылық, қаңырау және қорқыныш жібереді. Ал аман қалғандар жауларының еліне айдалып кетеді. Олар күнәларына өкініп, күнәларын мойындап, күнәларының құнын өтейтін болады. Ол Жақыппен, Ысқақпен, Ыбырайыммен және ежелде өмір сүрген ата-бабаларымен жасаған Келісімін есіне алып, оларға (Құдайдың) рақымын арттыратынын уәде етеді.

Бесінші оқу Леуіліктер 27:16 21

Бесінші оқылымда: егер біреу Құдайға бағыштаса, онда діни қызметкер оның тұқымға деген қажеттілігіне қарай бағасын шығарады. Егер адам жерін Мереке жылынан кейін ғана Құдайға бағыштаса, онда діни қызметкер оның құнын келесі Мереке жылына дейін қалған жылдардың санына қарай есептеп, бағасын азайтады. Егер сол жерді қайтарып алғысы келсе, онда ол оның бағасына бестен бір бөлігін қосып, жерді өзінің меншігі етіп алады. Ал егер сол жерді қайтарып алмаса, онда оны қайтарып алуға болмайды.

Алтыншы оқу Леуіліктер 27:22 28

Ал алтыншы оқылымда, егер біреу сатып алынған жерді (ата-бабасының жері емес) қасиетті етіп қойса, діни қызметкер юбилей жылына дейін бағалауды есептеуі керек, ант еткен адам сол күннен бастап бағалауды төлеуі керек, ал юбилейде жер ата-бабасының жері болған адамға қайта оралуы керек. Ал таза малдың тұңғышын Құдайға бағыштау керек еді. Ал таза емес малдың тұңғышын ол өз бағасымен, оның үстіне бесінші бөлігінің бірін қоса төлеп, құнын өтеуге тиіс. Егер ол құнын өтемеген болса, онда ол өз бағасымен сатылсын. Құдайға бағышталған ешбір нәрсе де сатылмауға немесе қайтарылуға тиіс емес.

Жетінші оқу Леуіліктер 27:29 34

Жетінші оқылымда: "Құдайға бағышталған ешкімнің құнын төлеп, құтқаруға болмайды, ол өлім жазасына кесіледі". Егер біреу олардан бір үлесін құнын төлеп қайтарып алғысы келсе, онда ол үлесінің үстіне тағы бестен бірін қосып төлейін. Малдың оннан бір бөлігі Құдайға бағышталсын.

Үш жылдық цикл бойынша көрсеткіштер

Тораны үш жылдық цикл бойынша оқыған яһудилер парашаны басқа кесте бойынша оқиды.

Леуіліктер кітабының 26 - тарауы

Леуіліктер 26:9-да Құдайдың балаларды жаратудағы рөлі туралы айтылған. Леуіліктер 12:68 жаңа анадан құрбандық шалуды және күнәнің құнын өтейтін құрбандықты әкелуді талап еткенмен, Леуіліктер 26:9 Заңнама 28:11 және Забур 127:35 балалы болу Құдайдың батасы екенін анық көрсетеді, Жаратылыс 15:2 және 1 Самуил 1:511 баласыздықты бақытсыздық деп сипаттайды, ал Леуіліктер 20:20 және Заңнама 28:18 баласыздықты жазалау деп қорқытады. Леуіліктер 26:1415-те Құдай: "Егер сендер Менің заңдарымды қабылдамай, ережелерімді менсінбесеңдер, сонда солар үшін жазаланасыңдар" деп ескертті. Сол сияқты, Амос 2:4-те, б.з.д. Леуіліктер кітабындағы қарғыстар 5 - жазбадағыдан да ауыр деп саналады, өйткені "бұрынғыларын Мұса Құдайдың атынан, ал соңғыларын Мұса өз бастамасымен айтқан. Леуіліктер 26:4245-та Құдай Жақыппен, Ысқақпен және Ыбырайыммен жасаған келісімін "еске түсіріп", исраилдіктерді және Исраил жерін азат етуге уәде береді.

Леуіліктер 27 - тарау

Тамара Кон Эскенази былай деп жазды: "Киелі кітап заңдары исраилдіктерді туыстары үшін төрт жағдайда төлем жасауды талап етті: 1) Леуіліктер 25:2534-те жерді төлем жасау, 2) әсіресе Леуіліктер 25:4750-де адамдарды құлдықтан төлем жасау, 3) Леуіліктер 27:928-де киелі орынға арналған заттарды төлем жасау және 4) Сандар 35-де өлтірілген туыстың қанын өтеп алу. Торада ондықтар туралы Леуіліктер 27:3033, Сандар 18:2124, 5Мұса 14:2229 және 26:1214-те айтылған.

Леуіліктер 27 - тарау

Филон Леуіліктер 27:18 - дегі өсиетті оқып, сол өсиетке тек мал-мүлкіне ғана емес, өздеріне де ант бергендерге заңның қандай баға қоятынын, ант берген адамның сұлулығына, маңыздылығына немесе осыған ұқсас нәрселеріне назар аудармай, әр адамға бірдей қарағанын (еркектерді әйелдерден, сәбилерді ересектерден бөліп) үйретті. Филонның түсіндіруінше, заң бойынша бұл құн үш себеппен тең болып отыр: 1) ант берген адамның маңыздылығы, ол үлкен не кіші болсын, бірдей. 2) Ант бергендер құл сияқты қарастырылмауы керек, құлдар денелерінің сұлулығына қарай бағаланады. 3) Ең бастысы, адамдар теңсіздікті бағаласа, Құдай теңдікті құрметтейді.

Леуіліктер кітабының 26 - тарауы

Гемараның пікірінше, Рабби Мейрдің пікірінше, Леуіліктер 26:3-дегі "Егер Менің ережелерім бойынша жүрсеңдер" деген сөздер "Егер Менің ережелерім бойынша жүрсеңдер", баталарды аласыңдар деп жазылған; керісінше, Леуіліктер 26:15-те айтылғандай, "Егер Менің ережелерімнен бас тартсаңдар", сендер қарғыстарды аласыңдар. Алайда, Гемара рабби Ханина бен Гамлиелдің пікірінше, бізге екі тармақ та қажет, өйткені біреудің ойына: егер біреу Құдайдың заңдарына сәйкес келсе, бата алады, ал егер біреу Құдайдың заңдарын қабылдамаса, бата да, қарғыс та алмайды деп айтуы мүмкін. Демек, бұл тармақ Құдайдың заңдарын қабылдамауды қарғыс деп атайды. Шифралар Леуіліктер 26:3 - дегі "Егер Менің ережелерімді орындасаңдар" деген сөздер діни міндеттерді орындауға қатысты ма деп сұрады. Бірақ Шифраның айтуынша, Леуіліктер 26:3-нің жалғасында: "Менің өсиеттерімді сақтап, орындаңдар!" - делінген. Осылайша, Сифра "Егер сендер Менің ережелерім бойынша жүрсеңдер" деген сөздер Тораға еңбек етуді білдіреді деген тұжырымға келді. Мишна халық арасында ораза ұсталатын күндері Леуіліктер 26:345 және 5Мұса 28:168 тармақтарындағы баталар мен қарғыстарды оқып беретіндерін үйреткен. Мишнаның үйретуінше, олар қарғыстарды оқуды үзіп тастамаған, бірақ бір адам оларды түгел оқыған. Алайда, Вавилон Талмудында Абай бұл ереже тек Леуіліктер 26-шы тараудағы қарғыстарға қатысты қолданылады деп үйреткен, ал Заңның 28-ші тарауындағы қарғыстарға қатысты оларды үзіп, екі түрлі адамға оқуға болады. Гемара бұл айырмашылықты Леуіліктердегі қарғыстар көпшілік санда айтылғанын және Мұса оларды ауыздан Құдай деп айтқандығын және олар одан да ауыр екенін атап түсіндірді. Алайда, Заңды қайталау кітабындағы қарғыстар жеке тұлғада айтылған, Мұса оларды өз бетінше айтқан, сондықтан олар кішіреюі мүмкін деп саналады. Тосефтада айтылғандай, кейбіреулер тиша би-ав күні Леуіліктер 26:14-тен басталатын қарғыстарды оқыған. Мишнада (Леуіліктер 26:6-да) "жерді семсер басып өтсе", барлық жерде үндеу айтылуы керектігі айтылған, өйткені бұл кең тараған зұлымдық еді. Танна Девей Элияхуде егер адам өлтіруге тыйым салатын өсиетке (Шығыс 20:13 және 5Мұса 5:17) сай өмір сүрсеңіз, онда (Леуіліктер 26:6-дағы сөздермен) "Сіздің еліңізден семсер өтпейді" деп үйретілген. Және Гемара Шығыс 25:8 -ден: "Мен олардың арасында тұрып, киелі үй жасасын" деп түсіндірді. Осылайша Гемара Киелі жазбалардағы киелі үйді "Құдайға бағышталған" деп атаған және киелі үйді (яғни ғибадатхананы) "Құдайға бағышталған" деп атаған. Осылайша екеуінің арасында ұқсастық болуы мүмкін. Барайталар Леуіліктер 26:1635-тегі бірнеше қарғыстар белгілі бір күнәлардың салдарынан болады деп үйреткен. Раввин Елазар, раввин Яһуданың ұлы, Леуіліктер 26:16-дағы "бехала" ("террор") сөзін "бе хала" ("хала" үшін) деп оқыды. Леуіліктер 26:16 -ды түсіндіру үшін, оннан бір бөлігін шалаға қалдырған үшін жаза ретінде, Құдай сақталғанды жарылқамайды, бағаларға қарғыс жіберіледі, адамдар тұқым себуді, бірақ басқалар егінді жейді. Бараита Леуіліктер 26: 22-23 тармақты бос ант, жалған ант, Құдайдың есімін қорлау және демалыс күнін қорлау үшін жаза ретінде жабайы аңдар көбейеді, үй жануарлары жойылады, халық саны азаяды және жолдар қаңырап бос қалады деп түсіндірді. Еремия 33: 25-ті "келісімі" сөзін Торамен теңестіру үшін пайдаланып, Бараита Леуіліктер 26: 25 26-ны түсіндірді, сотты кешіктіргені, сотты бұзғаны, сотты бүлдіргені және Тораны елемегені үшін жаза ретінде семсер мен олжа көбейеді, індет пен ашаршылық келеді, адамдар тамақ жейді, бірақ тойына алмайды, және адамдар өздерінің аз нан салмағы бойынша жейді. Бараиталар Леуіліктер 26:3035-ті тәлімдейді. Олар яһудилерді құлшылыққа бағынғандары үшін және демалыс (Шмита) және мерейтойлық (Йовел) жылдарды сақтамағандары үшін жазалау ретінде жер аударылады және басқалар олардың жерінде тұрады деп үйретеді. Леуіліктер 26:19 - да аштықты күнәға байланыстырғандай, Мишна да кейбір адамдар ондық бермегенде, құрғақшылықтан болатын аштық, бәрі ондық бермеуге шешім қабылдаған кезде, бүлік пен құрғақшылықтан болатын аштық, және олар қамырды тартуды бөлек қалдырмауға шешім қабылдаған кезде жойылу аштығы болады деп үйретті. Леуіліктер 26:25 - те семсерді күнәға жатқызғандай, Мишнада семсер әділдікті кешіктіру, әділдікті бұрмалау және Тораны қабылданған заңға қайшы түсіндіретіндер үшін дүниеге келеді деп үйретілген. Леуіліктер 26:25 - те індет күнәға байланысты деп айтылғандай, Мишнада індет өлім жазасына кесілген қылмыстар үшін үкімді орындамаға�...

Леуіліктер 27 - тарау

Мишнадағы трактат Арахин, Тосефта және Вавилон Талмуды Леуіліктер 27:133-тегі бағышталу анттары туралы заңдарды түсіндірді. Раввин Симеон бен Йохаи 4 - жазба 30:3 - дегі "Ол сөзін бұзбайды" және Нақыл сөздер 5: 3-тегі "Оны орындауға кешікпейді" деген сөздер антқа қатысты екенін, сондықтан олар бағалауға да қатысты екенін үйретті. Бір қыз 11 жасқа толғанда және одан кейін бір жыл бойы олар оның анттарының мәнін түсінген-білмегенін тексеруді. 12 және одан үлкен қыздың анты тексерістен өтпейді. Бала 12 жасқа толғанда және одан кейінгі бір жыл бойы олар оның анттарының мәнін түсіне ме, жоқ па, соны тексеріп отыратын. 13 және одан үлкен жастағы балалардың анттары тексерістен өтпейді. 11 жасқа толмаған қыздар мен 12 жасқа толмаған ұлдар, егер олар кімнің атын атап ант бергендерін білсем де, олардың анттары мен бағышталуы жарамсыз болды. Қыздар 12 не ұлдар 13 жасқа толғанда, олар кімнің есімін атап ант бергендерін білмейміз десе де, олар берген анттары мен бағышталулары күшінде қалды. Сифри Зутта бірде бір жас жігіт рабби Акиваға жас жігіттің бір қашауды бағыштағанын айтқан. Раввин Акива жас жігітке: "Бәлкім, сендер сол қашаңды күн мен айға бағыштаған шығарсыңдар?" - деп сұрады. Жас жігіт рабби Акиваның уайымдауына болмайды деп жауап берді, өйткені ол оны өздерін жаратқанға бағыштады. Раввин Акива жас жігітке оның анттары жарамды екенін айтты. Мишнада баға туралы заң кейде жеңілдікке, ал кейде қатаңдыққа ұмтылатындығы айтылған. Заң бойынша ең сұлу және ең сұм еркек тең бағаланады, әрқайсысы 50 селаға борышты. Мишнада ғибадатханаға ант беру үшін олар ант берген адамның мүлкін тартып алады деп үйретілген. Бірақ олар ант берген адамға 30 күн бойы тамақ, 12 ай бойы киім, төсек-орын, аяқ киім және тефиллендерді сақтауға рұқсат беретін. Егер ант берген адам қолөнерші болса, онда әр түрлі құралдардан екі-ақ қалдырады. Егер ант берген адам ағаш ұстасы болса, онда екі балта мен екі арақ қалдырылатын. Раввин Елиезердің айтуынша, егер ант берген адам шаруа болса, онда ол бір буын өгіз қалдырады. Егер ант берген адам есек айдап жүрген болса, онда есек қалдырылады. Леуіліктер 27:34-тегі 20 мен 60 жас аралығындағы адамдар үшін төлем құнын Леуіліктер 27:7-дегі 60 және одан асқан адамдар үшін төлем құнымен салыстыра отырып, Гемара неге қарт әйел өзінің ересектегі құнының үштен бірін сақтап қалды, ал қарт ер адам өзінің ересектегі құнының тіпті көп бөлігін сақтамады деп сұрады. Гемараның жауап ретінде Езекияның: "Үйдегі қарт адам - жүк, ал үйдегі қарт әйел - қазына" деген сөздерін келтірген. Леуіліктер 27 - тараудың 8 - тармағындағы: "Айтқанның құнын діни қызметкер өзі бағалап, оның шамасына қарай бағаласын", - деген нұсқауды түсіндіре отырып, Мишна бұл ант берген адамның қабілетіне қарай жасалатын деп үйретті. Мишнада егер кедей адам бай адамның құнын беруге ант берсе, кедей адам кедейдің құнын ғана төлейді деп үйретілген. Ал егер бай кедейдің құнын беруге ант етсе, бай оның құнын толық төлеуі керек еді. Гемарада Леуіліктер 27 - тараудың 8 - тармағы келтірілген. Тосефтада Леуіліктер 27:3-де айтылғандай, бай адамның құнын 50 селаға, ал кедейдің құнын бір селаға бағалау керектігі айтылған. Мишнадағы трактат Темура, Тосефта және Вавилон Талмуды Леуіліктер 27:133-тегі құрбандықты басқа құрбандықпен алмастыру заңдарын түсіндірді. Мишнадағы Терумот, Маасерот және Маасер Шени трактаттары, Тосефта және Иерусалим Талмуды Леуіліктер 27:3033, Сандар 18:2124, 5Мұса 14:2229 және 26:1214-тегі ондық заңдарын түсіндірді. Пайрке де рабби Елиезер Жақыптың Леуіге оннан бір бөлігін, яғни Леуіліктер 27:32 тармағының мағынасына сай Құдайға қасиетті деп тағайындағанын үйретті. Жақып Яббок өзенінен өткісі келді, бірақ оны періште тоқтатты. Ол Жақыптан: "Сен маған беретін барлық нәрселердің оннан бір бөлігін Саған беремін" деп Құдайға айтпады ма? - деп сұрады (Жаратылыс 28:22). Жақып оған Падан-Арамнан әкелген барлық мал-мүлкіннің оннан бір бөлігін берді. Жақыпқа 5500-дей мал әкелген болатын, сондықтан оның оннан бір бөлігі 550 малға тиді. Жақып қайтадан Иабөк өзенінен өтуге тырысады, бірақ оған да кедергі келтіріледі. Періште Жақыптан: "Сен маған беретін барлық мал-мүлкіңнің оннан бір бөлігін Саған беремін", - деп Құдайға айтқан жоқ па еді? - деп сұрады. Періште Жақыптың ұлдары бар екенін және олардың оннан бір бөлігін бермегенін байқады. Сонда Жақып төрт анасының тұңғыш ұлдарын (заң бойынша оннан бір бөлігін беруге болмайды) бөлек қойды. Ол Шимоннан бастап, Буняминге дейін санақ жүргізді. Сонымен Леуі ондыққа ие ...

Леуіліктер кітабының 26 - тарауы

Бахья ибн Пакуда Леуіліктер 26:312-ді оқып, Құдай байқалатын міндеттерді орындау үшін байқалатын сыйлықтарды жібереді деп үйретті. Ал ішкі, жасырын міндеттерді орындағандары үшін Алла Тағала жасырын сыйлық береді, яғни, Әлемде. Жасырын және ашық қылмыстар үшін Алланың жазалары да ұқсас. Мұны Құдайдың өз халқына көрсеткен қызметтері үшін осы дүниеде көрінетін және тез арада берілетін сый-сияпатқа ие болатынына кепілдік бергенімен дәлелдейміз. . " деп жазылған . Сол сияқты, Құдай осы дүниеде көрінетін күнәларға көрінетін жаза жібереді, өйткені адамдардың көпшілігі көрінетін нәрселерді ғана түсінеді, жасырын нәрселерді емес, Мұсаның 5-бабы 29-аятта: "Жасырын нәрселер Құдайға, ал ашылған нәрселер бізге және балаларымызға, мәңгілік" деп жазылғандай. Леуіліктер 20 - 4 тармақта: "Егер халық осы кісі мен оның әулетіне жасаған зұлымдықтарына көздерін аударса, Мен де сол кісі мен оның әулетіне қарсы жүзімді бұрамын" делінген. Сондықтан да Бахия жүрек міндеттерін орындаған немесе бұзған үшін сыйлық пен жаза Құдайға тиесілі деп үйретті, сондықтан Киелі жазбаларда олардың ақыреттегі сыйлығы мен жазасы туралы түсінік жоқ. Леуіліктер 26: 11 - 12 тармақтардан оқып отырғанда: "Менің жаным сендерден жиренбейді, мен . . . Сонда Мен сендердің Құдайларың боламын, ал сендер Менің халқым боласыңдар" деген сөздері Құдайға ұнамды болу мен Оған жақындау ең үлкен сыйлық екенін көрсетеді. Бахия ибн Пакуда Құдайдың үкімін қабыл алу үшін кішіпейілділік қажет екенін үйрету үшін Леуіліктер 26:41 оқыды. Бахья ибн Пакуда Құдайдың бар екендігіне дәлел яһудилердің басқа ұлттар арасында сүргін басталғаннан бері және яһудилердің арасында болған жағдайдан, олар жақсы білетіндей, яһудилер олармен сенімде немесе іс-әрекетте келіспейді. Алайда яһудилердің өмір сүру деңгейі олардың өмір сүру деңгейіне жақын, тіпті одан да жоғары. Бахияның айтуынша, бұл Құдайдың Леуіліктер 26:44 - те айтқан уәдесімен бірдей: "Осылай бола тұрса да, олар жауларының жерінде жүргенде Мен оларды мүлдем құртпаймын, оларға деген жек көзімді жоймаймын, олармен жасаған Келісімімді бұзбаймын.

Леуіліктер 27 - тарау

Маймонид құрбандықты алмастыру туралы заңды алдын алу деп қарастырды, өйткені егер жақсы малды жаманмен алмастыруға рұқсат етілсе, адамдар жаман малды жақсымен алмастырып, ол түпнұсқадан жақсы деп айтатын болады. Сондықтан Леуіліктер 27:9-де: "Егер мұндай өзгеріс орын алса, онда алғашқы құрбандық та, оны алмастыратын басқа құрбандық та қасиетті болады", - деген ереже жазылған. Ал Маймонид Леуіліктер 27:13-15-тегі ережеге негізделгендіктен, киелі орынға арналған нәрсені сатып алған кезде, адам бестен бір бөлігін қосуы керек еді, өйткені адамдар әдетте өзімшіл және табиғи түрде өздерінің меншігін сақтауға және сақтауға бейім. Сондықтан иесі қасиетті орынның мүддесі үшін қажетті қиындықты көтермейді және мүлікті бағалаушыға жеткілікті түрде көрсетпейді, ал оның шынайы құны белгіленбейді. Сондықтан мал иесі оған бестен бірін қосатын. Маймонидтің айтуынша, бұл ережелер адамдардың Құдай есімімен байланысты және Құдайға жақындаудың құралы ретінде қызмет ететін нәрселерді менсінбей қалмауы үшін бекітілді.

Хафтара

Парашаның хафтарасы Еремия 16:1917:14 . Леуіліктер 26 тармақтағы баталар мен қарғыстарға Еремия 17:5 - дегі "адамға сенім артып" жатқандар мен Еремия 17:7 - дегі "Жаратқан Иеге сенім артып" жатқандар қарғысқа ұшырайды.

Киелі кітап

5 - Заң 27:9 28:69 (бұрақтары мен қарғыстары). 2 Патшалар 6:2530 (канибализм). Ишая 9:19 (адам жегіштік). Еремия 19:9 (ата-аналар балаларды жейді). Езекиел 5:10 (ата-аналар балаларды жейді); 6:314 (жау, ашаршылық, індет, биік орындарды қирату, семсерді қарсы әкелу, өлтірілгендерді жалған тәңірлердің алдына тастау, елді қаңыратып тастау, қалаларды қиратып тастау, дәмді). Амос 9:13 (көптеп жиналған өнімдер). Зәкәрия 11:9 (адам жегіштік). Забур 1:16 (бұралар мен қарғыстар); 3:6 (бір-бірімен татулықта болу); 44. htm 44:12 (халықтардың арасына шашырап кету); 50:1415 (ұсыныстарды орындау); 65:2 (ұсыныстарды орындау); 76:12 (ұсыныстарды орындау); 78:59 (Құдай Исраилді жек көреді); 97:7 (қазбалған мүсіндер); 98:2 (халықтардың көз алдында); 106:41, 45 (оларды жек көретіндер оларға билік етті, бірақ Құдай Құдайдың келісімін есіне алды); 127:1 (пайдасыз еңбек); 136:23 (Құдай есіне алды). Жылау жырлары 4:10 (аналар балаларды жейді).

Раби емес ерте кезеңдері

Иосиф Флавий. Яһудилер соғысы, 6:3:35. 75-ші жылдары. Мысалы, Иосифтың еңбектері: толық және толық, жаңа жаңартылған басылым. Уильям Уистонның аудармасы, 737-38-беттер. Пибоди, Массачусетс: Хендрикссон баспасы, 1987.

Классикалық раввиндік

Мишна: Халла 4:9; Танит 3:5; Мегилла 3:3, 6; Шагига 1:4; Авот 5:8; Менахот 9:7, 12:1; Бехорот 1:7, 9:18; Арахин 1:19:8; Темура 1:17:6. 200 жылы Исраил жерінде. Мысалы, "Мишна: жаңа аударма" кітабында. Жақып Нойснердің аудармасы, 157, 312, 32021, 329, 752, 759, 790, 80736 беттер. Нью-Хейвен: Йель университетінің баспасы, 1988. Тосефта: Теромот 3:16; Халах 2:810; Рош Хашана 2:2; Мегилла 3:9; Маккот 5:5, 10; Арахин 1:15:19; Темура 1:14:17; Керитот 4:15. Исраил жері, шамамен 250 жылы. Мысалы, "Тосфета" кітабында: Еврей тілінен аударғанда жаңа кіріспемен. Жақып Нойснердің аудармасы (Пибоди, Массачусетс: Хендрикссон Publishers, 2002), 1-том, 149, 339, 611, 646 беттер; 2-том, 121516, 1495535, 1570 беттер. Сифра 260:1 277:1. Израиль жері, біздің заманымыздың 4-ші ғасыры. Мысалы, "Сифра: аналитикалық аударма" кітабында. Жақып Нойснер аударған, 3-том, 345409 беттер. Атланта: Scholars Press, 1988 жыл. Иерусалим Талмуды: Берахот 90b; Пеа 8а, 64а; Масрот 1а; Масер Шени 4а, 24а, 31b, 37b, 48a, 50a; Халах 15b, 31b, 46b; Шаббат 88b; Рош Хашана 4b; Таанит 4b; Мегилла 8а, 30a; Евамот 10b; Недарим 1а; Назир 1а, 6b, 16b, 23b; Кидушин 7b, 19a; Бава Меца 16a; Санхедрин 37b, 39a, 62a. Тиберия, Израиль жері, біздің заманымыздың 400 жылы. Мысалы, Талмудта "Ерушальми". Мұғалімдер: Хаим Малиновиц, Исраэль Симха Шорр және Мордехай Маркус, 23, 911, 15, 24, 2526, 29, 3334, 40, 42, 45-томдары. Бруклин: Mesorah Publications, 2006-2018 жылдар. Бұл кітап "Иерусалим Талмуды: аударма және түсініктеме" деген кітапта басылып шықты. Жақып Нойснер редакциялаған, Жақып Нойснер, Цвее Захави, Б. Барри Леви және Эдвард Голдман аударған. Пибоди, Массачусетс: Хендрикссон баспасы, 2009. Жаратылыс 1:15; 4:5; 6:5; 12:2, 6; 13:15; 56:9; 66:2. Израиль жері, V ғасыр. Мысалы, Мидраш Рабба: Жаратылыс. Гарри Фридман мен Морис Саймон аударған, 1-томы, 1314, 30, 44, 8889, 9193, 10809, 49899 беттер; 2-томы, 601. Лондон: "Сончино" баспасы, 1939 жыл. Леуіліктер Рабба 6:5, 10:7, 11:3, 15:1, 34:9, 35:137:4. Исраил елі, V ғасыр. Мысалы, Мидраш Рабба: Леуіліктер. Гарри Фридман мен Морис Саймонның аудармасы, 4-толық, 84, 131, 137, 189, 435, 44671 беттер. Лондон: "Сончино" баспасы, 1939 жыл. Бағана: Берахот 47б; Шаббат 32б33а, 77б, 104а, 136б, 148б; Ерувин 2а, 31б, 50а; Пешахим 37б, 63а, 66б; Йома 50б, 66а, 80а; Бейтзах 36б; Рош-Хашана 2а, 4а; Танит 7б, 22б; Мегилла 2б, 11а, 23б, 25б, 28а, 31аб; Чаги 10а; Евамот 20а, 84а; Сасанидтер империясы, VI ғасыр. Мысалы, Талмуд Бавли. Мұрағатшы: Исраил Симха Шорр, Хаим Малиновиц және Мордехай Маркус, 72 том. Бруклин: Мезора пабтары, 2006. Танума Бечукотай. VI-VII ғасырлар. Мысалы, Метсуда Мидраш Танчума: Вайкра. Аударған және түсіндірген Авраам Дэвис, редактор Яков Ю. Х. Пупко, 5-том, 531-58-беттер. Монси, Нью-Йорк: "Eastern Book Press", 2006.

Орта ғасырлар

Тана Деви Елияху. Седер Елиях Рабба 16, 56, 9596, 13031. "Елйаху Зута" 171-тақ. 10 ғасыр. Мысалы, "Танна Дебе Илияху: Илия мектебінің дәстүрі" кітабында. Уильям Г. Брауд пен Израиль Дж. Капштейн аударған, 34, 129, 212, 283, 365 беттер. Филадельфия: Еврей баспа қоғамы, 1981. Сүлеймен ибн Габирол. Патшаға арналған тәж, 24:284. Испания, XI ғасыр. Дэвид Р. Славиттің аудармасы, 38-39-бет. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы, 1998. Раши. Комментарий. Леуіліктер 26 27. Трой, Франция, 11 ғасырдың аяғы. Мысалы, Рашиде. Тора: Рашидің түсіндірмесімен аударылған, түсіндірілген және түсіндірілген. Аударған және түсіндірген: Yisrael Isser Zvi Herczeg, 3-том, 347-86-беттер. Бруклин: "Мезора" баспасы, 1994 жыл. Рашбам. Тораға түсініктеме. Троя, 12 ғасырдың басында. Мысалы, Рашбамның Леуіліктер мен Сандар туралы түсініктемесі: Анотацияланған аударма. Мартин И. Локшин редакциялап, аударған, 139 54 бет. Провиденс: Браунның еврейлік зерттеулері, 2001. Ыбырайым ибн Езра. Тораға түсініктеме. 12 ғасырдың ортасы. Мысалы, Ибн Езраның Пятикнижәне түсіндірмесі: Левит кітабы (Вайкира). Аударған және түсіндірген: Х. Норман Стрикман және Артур М. Сильвер, 3-том, 261 87 беттер. Нью-Йорк: "Menorah Publishing Company" баспасы, 2004 жыл. Маймонид. "Айдасқандарға арналған нұсқау" кітабы, 1-бөлім, 30-тарау; 3-бөлім, 17, 32, 35, 36, 37, 41, 46, 51-тараулар. Каир, Мысыр, 1190 жыл. Мысалы, Мұса Маймонидте. "Айдасқандарға арналған нұсқаулық". Майкл Фридландер аударған, 39, 287, 326, 329, 33132, 334, 346, 36061, 388 беттер. Нью-Йорк: Довер баспасы, 1956. Бахир, 1-бөлім, 67, 103-тармақтар. Прованс, шамамен 1174 жылы. Мысалы, "Бахир: аударма және түсініктеме" кітабында. Арий Капланның аудармасы мен түсіндірмесі, 24, 38-беттер. Ланхам, Мэриленд: Джейсон Аронсон, 1977 жыл. Езекия бин Маноах. Хизкуни. Франция, шамамен 1240 жыл. Мысалы, Хизкияһу бен Маноах. Чизкуни: Тора түсіндірмесі. Елияху Мунк аударған және түсіндірген, 3-том, 830-46-беттер. Иерусалим: Ктав баспасы, 2013. Нахманид. Тораға түсініктеме. Иерусалим, шамамен 1270 жыл. Мысалы, Рамбан (Нахманид): Тораға түсініктеме. Чарльз Б. Шавель аударған, 3-том, 455-83-беттер. Нью-Йорк: Шило баспасы, 1974. Зохар 3: 12а 115б. Испания, 13 ғасырдың аяғы. Мысалы, "Зохар" кітабында. Гарри Сперлинг пен Морис Саймонның аудармасы. 5 томдық. Лондон: "Сончино" баспасы, 1934 жыл. Бахья бен Ашер. Тораға түсініктеме. Испания, 14 ғасырдың басында. Мысалы, Мидраш Раббину Бачья: Рабби Бачья бен Ашердің Тора түсіндірмесі. Елияху Мунк аударған және түсіндірген, 5-том, 1845-77 беттер. Иерусалим: Ламбда баспасы, 2003. Якуб бен Ашер (Баал Ха Турим). Римзе Баал ха Турим. 14 ғасырдың басында. Мысалы, Бағал Хатурим Хумаш: Ваикра/Левит кітабы. Елияху Тугердің аудармасы, редакторы, түсіндірмелері және түсініктемелері Ави Голд, 3-том, 1295 318 беттер. Бруклин: "Мезора" баспасы, 2000. Жақып Бен Ашер. "Перуш әл ха Тора" (Тұрақ). 14 ғасырдың басында. Мысалы, Яков бен Ашер. Тораға бет бұр. Елияху Мунк аударған және түсіндірген, 3-том, 9861003 беттер. Иерусалим: Ламбда баспасы, 2005. Ысқақ бен Мұса Арама. Акедат Ижак (Исақты байлау). 15 ғасырдың аяғы. Мысалы, Ицхак Арама. Акейдат Ицхақ: Рабби Ицхақ Араманың Тораға түсіндірмесі. Елияху Мунк аударған және қысқарған, 2-том, 673-83-беттер. Нью-Йорк, Ламбда баспасы, 2001 жыл.

Қазіргі заманғы

Исаак Абраванел. Тораға түсініктеме. Италия, 1492 және 1509 жылдар аралығында. Мысалы, Абарбанел: Тораға қатысты таңдамалы түсініктемелер: 3-том: Вайкра/Левит. Израиль Лазардың аудармасы мен түсіндірмесі, 253301 беттер. Бруклин: CreateSpace, 2015 жыл. Обадия Бен Якоб Сфорно. Тораға түсініктеме. Венеция, 1567 жыл. Мысалы, Сфорно: Тораға түсініктеме. Тәржіме және түсіндірме жазбалары Рафаэль Пелковиц, 626-37 беттер. Бруклин: "Мезора" баспасы, 1997 жыл. Мұше Әлшіх. Тораға түсініктеме. Сафед, шамамен 1593 жылы. Мысалы, Моше Алшич. Раввин Моше Альшиштың Тора туралы мидрашы. Аударған және түсіндірген: Eliyahu Munk, 2-том, 77290-бет. Нью-Йорк, Ламбда баспасы, 2000. Авраам Ехошуа Хешел. Тораға түсініктемелер. Краков, Польша, 17 ғасырдың ортасы. "Ханукат Хатора" деп жинақталған. Жазушы: Ханох Хенох Эрзон. Пьотрков, Польша, 1900 жыл. Авраам Ехошуа Хешелдің шығармасында. Ханукас Хатора: Рав Авраам Ехошуа Хешелдің Чумаш туралы мистикалық түсініктері. Аударған: Авраам Перец Фридман, 238-40 беттер. Саутфилд, Мичиган: Таргум Пресс/Фелдхайм баспасы, 2004. Томас Хоббс. Левиафан, 3:40-де. Англия, 1651 жыл. К. Б. Макферсон редакциялаған қайта басып шығару, 503 04 беттер. Хармондсворт, Англия: "Пингвин классикасы", 1982. Шаббаттай Бас. Сифсей Хашамим. Амстердам, 1680 жыл. Мысалы, Сефер Ваикро: Тораның бес кітабынан: Чумаш: Таргум Окелос: Раши: Сифсей Хахамим: Ялкут: Хафтарос, Аврохом Й. Дэвис аударған, 530-87 беттер. Лейквуд Тауншип, Нью-Джерси: Метсуда Публикациялар, 2012. Хаим ибн Аттар. Ор ха Хаим. Венеция, 1742 жыл. Шайим бен Аттарда. немесе Хахаим: Тораға түсініктеме. Елияху Мунк аударған, 3-том, 1291346 беттер. Бруклин: Ламбда баспасы, 1999 жыл. Бресловтық Нахман. Ұстаздық. Братслав, Украина, 1811 жылға дейін. Ребе Нахманның Торасында: Бреслов апталық Тора оқу туралы түсінік: Еврей жазбалары. Жариялаған: Хаим Крамер, редактор: Y. Холл, 426 бет. Иерусалим: Бреслов ғылыми-зерттеу институты, 2011. Сэмюэл Дэвид Луццатто (Шадал). Тораға түсініктеме. Падуа, 1871 жыл. Мысалы, Сэмюэл Дэвид Луццатто. Тора түсіндірмесі. Аударған және түсіндірген: Eliyahu Munk, 3-том, 9931003 беттер. Нью-Йорк: Ламбда баспасы, 2012. Ехуда Арий Лейб Альтер. Сефат Емет. Гура Калвария (Гер), Польша, 1906 жылға дейін. "Ақиқат тілі: Сефат Еметтің Тора түсіндірмесі" кітабынан үзінді. Артур Грин аударған және түсіндірген, 20915 бет. Филадельфия: Еврей баспа қоғамы, 1998. 2012 жылы қайта басылған. Александр Алан Штайнбах. "Саббат патшайымы: Жастарға арналған 54 әңгіме" кітабының 103 - 106 беттеріндегі "Пятикниганың әр бөлігіне негізделген" (англ.) Нью-Йорк: Бехманның еврей кітап үйі, 1936. Айзек Мендельсон. Ежелгі Таяу Шығыстағы құлдық, 117 және одан кейінгі беттер. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы, 1949. (Леуіліктер 27:3-дегі 50 мысқал - еркек құлдың ақылға қонымды бағасы.) Гордон Дж. Вэнхам. "Леуіліктер 27:28 және құлдардың бағасы". Zeitschrift für die Alttestamentliche Wissenschaft, 90 том (1978): 26465 бет. Гордон Дж. Вэнхам. Леуіліктер кітабы, 324 - 43 беттер. Гранд-Рапидс, Мичиган: Уильям Б. Ердманс баспасы, 1979 жыл. Уильям Д. Баррик. Левит 26: Келісімнің мән-жайлары мен тұжырымдамаларымен қарым-қатынасы. Докторлық диссертация, Грейс теологиялық семинариясы, 1981. Лайонел Э. Мозес. "Тораны үш жылда бір рет оқудың шынайы циклі бар ма?" Нью-Йорк: Рабиндер ассамблеясы, 1987. OH 137.1987b. Жауапта: 19801990: Консервативті қозғалыстың еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитеті. Жариялаған: Дэвид Дж . Жақсы, 77, 90-бет. Нью-Йорк: Рабиндер ассамблеясы, 2005. (Тораны үш жыл сайын оқу циклі үшін Құтқарылу мейрамының аяқталуына дейін қарғыстарды оқу туралы бұйрықтың мәндері). Аврам Израиль Рейснер. "Өлім аузында жатқан науқастарға қамқорлық жасаудың халахтық этикасы". Нью-Йорк: Рабиндер ассамблеясы, 1990. YD 339:1.1990а. Жауапта: 19801990: Консервативті қозғалыстың еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитеті. Жариялаған: Дэвид Дж . Жақсы, 467, 477, 497 беттер, 32 н. Нью-Йорк: Рабиндер ассамблеясы, 2005. (Ауыру мен аурудан айығуда Құдайдың рөлі, сондай-ақ дәрігерге жүгіну міндетімізге қатысты). Пинхас Х. Пели. "Тора сегодня: Жазбалармен қайтадан кездесу", 15154 беттер. Вашингтон, Вашингтон: Б'най Б'рит кітаптары, 1987. Марк С. Смит. Құдай туралы ертедегі деректер: Яхве және ежелгі Исраилдегі басқа да құдайлар, 100-бет. Нью-Йорк: Харпер Сан-Франциско, 1990 жыл. Харви Дж. Өрістер. Біздің заманымыз үшін Тора түсіндірмесі: 2-том: Мысырдан шығу және Леуіліктер, 150-61-беттер. Нью-Йорк: UAHC Press, 1991 жыл. Уолтер К. Кайзер, кіші, "Леуіліктер кітабы", "The New Interpreter's Bible", 1-том, 1175-91-беттер. Нэшвилл: Абингдон баспасы, 1994. Джудит С. Антонелли. "Табиғат ана" "In the Image of God: A Feminist Commentary on the Torah" кітабының 32228-беттерінде. Нортвейл, Нь�...