Кіріспе

Американдық актер (1888–1963)

Эдгар Монтильон "Монти" Вулли (17 тамыз 1888 – 6 мамыр 1963) – американдық кино және театр актері. 50 жасында ол 1939 жылғы "The Man Who Came to Dinner" пьесасындағы және 1942 жылғы оның киноға бейімделуіндегі рөлі арқасында белгілі бір деңгейде даңққа ие болды. Оның ерекше ақ сақалы – оның айқын белгісі болды және ол мейіріммен "Сақалды" деп аталды. Кейін ол Йель университетінде ағылшын тілінің профессорының көмекшісі және драма үйірмесінің жетекшісі болды.

Актерлік мансап

Вулли 1929 жылы Бродвейде "Елу миллион француз" қойылымымен режиссерлік қызметін бастады, ал 1936 жылы академиялық мансабын тастағаннан кейін сол жерде актерлік өнерге көшті. 1939 жылы ол Кауфман мен Харттың "Тамаққа келген адам" комедиясында 783 рет ойнады. Осы рөл үшін ол өткір тілді, жоғарыдан қараушы, саңлақ адам ретінде танылды. Ол Warner Bros. студиясының Коул Портердің өмірбаянына арналған "Түн мен күн" (1946) фильмінде және "Бишоптың әйелі" (1947) фильмінде профессор Вутеридж рөлінде өзін-өзі сомдады. "Сен сезінетіндей жас" (1951) комедиясында ол 65 жасында жұмысынан босатылған баспагерді ойнады, ол жұмысын қайтару үшін атқарушы болып көрінеді. Ол сондай-ақ радиода жиі қонақ ретінде пайда болды, алғаш рет Аль Джолсонның әріптесі ретінде танылды. Вулли "Фред Аллен шоуы", "Дэффидің тавернасы", "Биг Шоу", "Чейс және Санборн сағаты" Эдгар Бергенмен және Чарли Маккартимен және тағы басқалар сияқты хабарларда жиі пайда болды. 1950 жылы Вулли NBC телеарнасының "The Magnificent Montague" сериалында басты рөлді ойнады. Ол бұрынғы Шекспир актерінің рөлін сомдады, оның өмірінің қиындықтары оны мақтанышын жұтып, күнделікті радиода рөл алуға мәжбүр етті, соның арқасында ол әйелі Лилимен (Энн Сеймур) және оның ақылды үй қызметшісі Агнеспен (Перт Келтон) тартысқанда күтпеген жұлдызға айналды. Шоу 1950 жылдың қарашасынан 1951 жылдың қыркүйегіне дейін эфирде болды. Вулли алғаш рет теледидарда эпизодтық рөлдерде пайда болды, содан кейін өзінің драмалық пьесалар сериясында "Монти Вуллимен сахнада" ойнады. Ол 1954 жылы CBS телеарнасының "Тамаққа келген адам" сериалының бейімделуінде түсті және "Best of Broadway" сериясындағы басқа да теледрамаларда ойнады. Соңғы фильмі "Kismet" (1955) фильмін түсіргеннен кейін, ол шамамен бір жыл радиоға қайта оралды, содан кейін денсаулығының нашарлауына байланысты актерлік мансабын аяқтауға мәжбүр болды. Вулли екі рет "Оскар" сыйлығына ұсынылды, 1943 жылы "Күлкіш" фильмі үшін "Ең үздік актер" және 1945 жылы "Сен кеткеннен бері" үшін "Ең үздік қосалқы актер" номинацияларында. Ол 1942 жылы "Күлкіш" фильміндегі рөлі үшін Ұлттық сын кеңесінің "Ең үздік актер" сыйлығын жеңіп алды. Оның қолы мен сақалы 1943 жылы Грауманның Қытай театрының алаңына басылды. Вулли 1960 жылы Голливудтың Даңқ аллеясында жұлдыз алды, ол ресми түрде "Кино" санатында тіркелгенімен, оның жұлдызында теледидар белгісі бар. Теледидар белгісінің қателігі айқын болды, өйткені оның жалғыз теледидарлық жұмысы 1954 жылы "Тамаққа келген адам" теледидарлық бейімделуіндегі Шеридан Уайтсайдтың классикалық рөлі және 1959 жылы "Five Fingers" атты қысқа мерзімді сериалдың бір эпизодындағы шағын рөл болды.

Жеке өмір

Вулли мен Коул Портер Нью-Йоркте және шетелде көптеген оқиғаларды бірге бастан өткерді, бірақ Портер Вуллидің қара нәсілді адамды сүйіктісі ретінде қабылдағанына наразы болған. Вулли ғылыми және басқа да еңбектерде гомосексуал және жасырын өмір сүрген адам ретінде сипатталған. 1939 жылдан бастап Вулли 1911 жылы Йель университетін бітірген Кэри Эбботт есімді серігімен бірге өмір сүрді. Эбботтты жұрт алдында жасырын түрде Вуллидің «курьер-хатшысы және саяхат серігі» ретінде таныстырды. 1942 жылы Вулли мен Эбботт Саратога-Спрингс қаласына көшіп, Эбботт 1948 жылы 58 жасында өкпе рагынан қайтыс болғанға дейін бірге тұрды. Беннетт Серфтің 1944 жылғы «Try and Stop Me» кітабында айтылғандай, Вулли бір кешкі асқа қатысып, кенеттен ішек қышып, ауадан дыбыс шығарды. Жанында отырған әйел оған ашуланып қарады; ол да оған ашуланып: «Не күттің, жақсы әйел? Қоңырау естімедің бе?» деді. Серф: «Вулли осы сөзге қатты қуанғандықтан, оны Голливудтағы келесі рөліне енгізуді талап етті» деп жазды. 1943 жылы Альфред Хичкок «Look» журналы үшін «Монти Вуллинің өлімі» атты детективтік әңгіме жазды.

Өлім

1963 жылғы 6 сәуірде Вулли жүрек ауруларымен Саратога-Спрингс ауруханасына жеткізілді, екі күннен кейін Олбэни ауруханасына көшірілді. Ол 1963 жылғы 6 мамырда Нью-Йорк штатының Олбэни қаласында бүйрек және жүрек ауруларының асқынуларынан 74 жасында қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Саратога округіндегі Саратога-Спрингс қаласындағы Гринридж зиратына жерленген.