Кіріспе

Канадалық актер және жазушы (1907–1995)
Канадалық актер Александр Нокс (16 қаңтар 1907 – 25 сәуір 1995) – канадалық актер және жазушы. 1920-жылдардан 1980-жылдардың соңына дейінгі мансабында 100-ден астам фильмде, телешоуда және театрлық қойылымдарда ойнады. 1944 жылғы «Уилсон» фильмінде АҚШ президенті Вудро Вильсон рөлін сомдағаны үшін «Оскар» номинациясына ие болды және «Алтын глобус» жүлдесін жеңіп алды. Алайда, оның АҚШ-тағы мансабына Маккартизм кедергі келтірді, сондықтан ол өмірінің қалған бөлігін Ұлыбританияда өткізді. Нокс 1979 жылғы Джон ле Карренің «Тинкер Тайлор Солдат Шпион» романының BBC мини-сериалындағы бейімделуінде «Бақылаушы» рөлін ойнады. Ол «Еуропа '51», «Викингтер», «Ең ұзақ күн», «Ләнеттелгендер» және «Модесті Блейз» сияқты фильмдерде түсті. Ол Ұлыбританияда тұратын, қара тізімге енген американдық режиссер Джозеф Лозимен жиі жұмыс істеді. Актерлік мансабынан басқа, Нокс 19 ғасырда Ұлы көлдер аймағында өтетін оқиғалы романдар, сондай-ақ пьесалар мен детективтік романдардың авторы болды.

Өмір және мансап

Нокс Стратройда (Онтарио) дүниеге келді, әкесі пресвитериан шіркеуінің пасторы болған. Ол Батыс Онтарио университетін бітірді. Бостонға, Массачусетс штатына Бостон репертуарлық театры сахнасында өнер көрсету үшін көшті. 1929 жылғы қор нарығының құлдырауынан кейін театр жабылып, Нокс Лондонға, Онтариоға қайтып келді, онда келесі екі жыл бойы The London Advertiser газетінде тілші болып жұмыс істеді. 1939 жылы Малверн фестивалінде Шоудың «Жақсы король Чарльздың алтын күндері» спектаклінде ойнады. Оның өзі де «Ескі шебер» пьесасын қойды. 1940 жылы Бродвейде «Юпитер күледі» қойылымында Джессика Тандимен бірге, ал Вивьен Ли мен Лоуренс Оливьемен «Ромео мен Джульетта» спектаклінде Фрайр Лоуренс рөлінде ойнады. 1944 жылы Даррил Ф. Занук оны американ президенті Вудро Вильсон туралы «Уилсон» (1944) тарихи фильміне түсуге шақырды, бұл рөлі үшін ол «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды және «Оскар» сыйлығының «Ең үздік актер» номинациясына ие болды. Алайда, Маккарти дәуірінде оның либералдық көзқарастары мен Бірінші түзету комитетімен жұмысы мансабына нұқсан келтірді, бірақ ол қара тізімге енгізілмеді және Ұлыбританияға оралды. Нокс «Теңіз қасқыры» (1941), «Ешкім қашып құтылмас» (1944), «21 жастан асқандар» (1945), «Кенни әпке» (1946), «Кәудедегі адам» (1951), «Паула» (1952), «Еуропа 51» (1952) және «Викингтер» (1958) фильмдерінде басты рөлдерді ойнады, сондай-ақ «Қарғысқа ұшырағандар» (1963), «Модести Блейз» (1966), «Николас пен Александра» (1971), «Джошуа содан кейін және қазір» (1985; оның соңғы фильмдегі рөлі) және «Тинкер Тайлор солдат-шпион» мини-сериалында эпизодтық рөлдерде ойнады. 1962 жылы «The Saint» сериалының бірінші маусымының екінші бөлімі «The Latin Touch» эпизодында Губернатор Хадсон Инверст рөлін сомдады.

Жазу

Ол бірнеше оқиғалы романдар жазды: «Тыныштықтың қалыңдығы» (1933), «Ақ аюдың түні» (1971), «Мен өлтіретін жау» (1972; 1973 жылы «Тотемдік арман» деген атпен қайта басылды), «Жаугершінің айы» және «Құпиялап алынған хирург». Ол сонымен қатар 1945 жылға дейін псевдониммен пьесалар мен кем дегенде үш детективтік роман жазды.

Жеке өмір

Нокс 1944 жылдан бастап 1995 жылы қайтыс болғанға дейін американдық актриса Дорис Ноланға (1916–1998) үйленген. Олар 1949 жылы Бродвейдегі "Жабылатын есік" атты пьесада бірге ойнады, осы пьесаны Нокс өзі де жазған. Олардың ұлы Эндрю Джозеф Нокс (1947 жылы туған, 1987 жылы өзіне-өзі қол жұмсаған) актер болды, "Жолдағы дәрігер" бағдарламасында ойнады және Имоген Хассаллға үйленген. Нокс 1995 жылғы 25 сәуірде Бервик-апон-Твидте сүйек рагынан қайтыс болды.