Кіріспе

Испания әртүрлі идеологиялар мен саяси ағымдар туралы ақпарат Испания әртүрлі экономикалық және әлеуметтік құрылымдары, тілдері, тарихи, саяси және мәдени дәстүрлері бар қарама-қайшы құрылымдар біріктірген әртүрлі ел. Испания конституциясы тарихи ұлттардың талаптарына (мысалы, өзін-өзі басқару құқығы) екіжақты жауап береді, сонымен бірге барлық испандардың ортақ және бөлінбейтін отанын жариялайды. Ұлттық ұлт және тарихи ұлт терминдері Испания заңдарында ұлт термині алғаш рет 1978 жылы Испания парламенттегі ұзақ талқылаудан кейін қабылданған қазіргі конституцияда пайда болды.

Тарихи негіздер

Испанияның құрылуын бірнеше арал патшалықтарының одақтастығы және прогрессивті одағы ретінде қарастыруға болады, ал Испаниядағы ұлттық немесе аймақтық дәстүрдің осындай бастамаларында тарихи тамыры бар. Он сегізінші ғасырдағы реформаларға дейін әкімшілік орталықтандыруға ешқандай шынайы әрекет жасалмады, ол негізінен ауыл шаруашылығы болып қалды. Өнеркәсіп дамыған аймақтарда ұлтшылдық сезімдер өсе бастады. Кейбір жазушылар сол кездегі Каталония немесе Баск отаны немесе тіпті ұлт туралы түсініктерін білдірді. Бұл екі ұлтшыл қозғалыстың ортақ жақтары көп болды, өйткені екеуі де өркендеу мен сауаттылықтың жоғары деңгейіне ие аймақтарда пайда болды, бұл елдің заманауи индустрияны дамытқан жалғыз аймақтары болды. ХХ ғасырдың басында Галисия, Каталония және әсіресе Баск еліндегі ұлтшыл дискурс нәсілшіл элементтермен араласты, өйткені бұл ұлыстар өздерін Испанияның орта және оңтүстігіндегі халықтардан ерекше деп анықтады. Ұлттық сезімдердің өсуімен бірге, бұл топтардың өзін-өзі басқару талаптары да өсті. Кейбір салаларда белсенділер тәуелсіздікті талап етті. Жоғарыда аталған Испания аймақтарында шеткі ұлтшылдықтың пайда болуы испандықтар ұлт туралы өз түсініктерін қарастыра бастаған кезеңде болды. Дәстүрлі көзқарас бойынша, дін іспан ұлтын, оның ішкі және дәстүрлі католиктік және монархиялық ұлт ретінде айқындаудың ажырамас бөлігі болды. Кейінгі либералды көзқарас бойынша егемендік монархқа қарсы халықта және халықта көрініс табады деп саналды. Кейбір белсенділер бірыңғай орталықтандырылған мемлекетті іздеді, ал басқалары орталықсыздандыруды немесе республикашылдықты ұнатты. Испания бірінші испан республикасы (1873-1874) кезінде орталықсыздандырумен тәжірибе жүргізді, бірақ монархиялық үйлердің өзгеруімен режимнің өзгеруінен бұрын басталған әлеуметтік және саяси хаос оның сәтсіздікке ұшырауына әкелді. ХХ ғасырдың басында испандық ұлтшылдықтың екі саяси дискурсы, дәстүрлі және либералды, әр түрлі саяси режимдерді жақтап, әрқайсысына қарсы және қарсы тұруын жалғастырды. Соғыстан кейін Франко режимі (1939-1975) испан ұлтының бірлігін орнату және сақтау үшін орталықтандыруды күшпен қолданды. Мақала Испаниядағы екі тарихи үрдісті біріктірді: централизм мен федерализм, және Конституцияның жеті атасының бірі Жорди Соле Тураның сөзімен бұл "испан ұлтының әртүрлі тұжырымдамалары арасындағы шынайы кездесу нүктесі болды. Конституцияның өзі бұл терминді анықтамады, оның жақтаушылары мен қарсыластары "Испанияның жоғары бірлігінде тарихи және мәдени бірегейліктердің көрінісі" (Ланделлино Лавилла, Демократиялық орталық одағынан), "мәдени, тарихи немесе саяси тұлғасы бар қауымдастықтар" (Рафаэль Ариас Сальгадо, Демократиялық орталық одағынан) немесе оны "Испанияның көпұлтты шындықта [ ] ұлттар ұлты ретінде мемлекетсіз халық" (Мигель Рока Юньен, Конвергенция және одақтан) деп анықтаған. 11-бапта "ұлт" терминін "азаматтық" деп өзгерту ұсынылды, бірақ ұлт пен азаматтық терминдері басқа еуропалық заңнамаларда кең таралған сияқты толық синонимі емес деп саналды. Бұл маңызды қадам болды, өйткені "тарихи ұлттар" үшін олардың ерекшелігі өздерінің өңірлік тілдерінде жатыр.

Автономиялардың жағдайы

Конституция ұлт пен өңірлерге өзін-өзі басқаруды беруді көздеді, егер соңғылары қаласа, олар автономиялы қауымдастықтар ретінде құрылатын болады, бірақ екі топтың арасында құзыреттілік деңгейінде жанама айырмашылық жасалды, олар өзін-өзі басқаруға қол жеткізуге тиіс еді. Үш "тарихи ұлт" (Каталония, Галисия және Баск елі) жеңілдетілген "тезірек" үдеріске ие болды, ал қалған өңірлер арнайы талаптарға сай болуы керек еді. Осылайша, процесс әдейі табиғаты бойынша асимметриялық болуы тиіс еді. Алайда, оның нәтижесі алдын ала болжауға болатын емес; Конституция децентрализация процесін құрды, бірақ ол басқа заңнамалардан екі негізгі аспектіде ерекшеленді. Біріншіден, ол Испания ұлтын біріктіретін автономиялық қауымдастықтардың атауын немесе санын нақтыламады, ал екінші жағынан, процесс ерікті сипатта болды: өңірлердің өздері өзін-өзі басқаруды немесе жоқ деп таңдауға мүмкіндігі болды. Бұл ерекше аумақтық басқару процесі "автономиялар мемлекеті" деп аталды. Бұл жүйе жоғары деңгейде орталықтандырылған болса да, федерация емес, өйткені өңірлерге берілген билік туралы түсініксіздіктер әлі де бар, тіпті олар орталық үкіметпен келіссөздер жүргізе алады. Мысалы, Катабрия мен Ла Риохаға автономия берілді, екеуі де тарихи түрде Кастилияның бөлігі болды. Екі қауымдастыққа да тарихи негіздің жоқтығына және испан үкіметі олардың үлкен Кастилия-Леонға бірігуін жақтыратыныне қарамастан, жергілікті халық жаңа құрылымдарды қатты қолдады. Кантабрияда XIX ғасырдағы Испанияның жетекші зиялы қайраткерлерінің бірі Марселино Менендес Пелайо өзінің аймағы үшін кастильдік сәйкестікті 1877 жылы бас тартқан, оның орнына батыс көршісі Астуриямен бірігуді жақтырған: Мадрид провинциясы да Жаңа Кастилиядан бөлініп, автономды қауымдастық ретінде құрылды. Бұл іс-шараның бір бөлігі Мадридтің елордалық мәртебесін мойындау болды. Кейбір шеткі ұлтшылдар әлі күнге дейін көптеген өңірлерді құру өздерінің "ұлттық бірлігін" біршама "герримандринг" арқылы бұзуға тырысу болды деп шағымданады. "Автономиялардың" жаңа жүйесі Испания мемлекетін "ұлттар" ішінде де заңдылыққа айналдырды, Каталонияда Баск елі мен Галисиядан гөрі, Испанияда шынайы федеративтік мемлекет құруды талап етіп немесе олардың өзін-өзі анықтау және тәуелсіздік құқығы үшін күресті. 2008 жылы басталған Испанияның экономикалық дағдарысы әртүрлі қоғамдастықтарда әртүрлі реакция тудырды. Бір жағынан, кейбір "ұлтты" емес қауымдастықтардағы саясаткерлер, негізінен оңшыл Халық партиясы басқарады, кейбір өкілеттіктерді орталық үкіметке қайтаруды қарастыруда. Екінші жағынан, Каталонияда, күрделі фискалдық жағдай және аймақтық үкімет қабылдаған қатаң үнемдеу шаралары тұрғындардың үлкен ризасыздығына себеп болды, олардың көпшілігі үлкен фискалдық тапшылықтың "әділетсіздігін" жағдайды нашарлатады деп санайды. Бұл өз кезегінде көптеген сепаратистерді емес, бірақ қаржылық тапшылыққа ашуланғандарды сепаратизмді қолдауға итермеледі. Соңғы сауалнамаларда тәуелсіздікке қолдау көрсету 2008 жылғы 20%-дан 2012 жылдың қыркүйегіне қарай 50%-ға дейін екі есеге көбейді, бірақ егер сауалнамада көбірек нұсқалар берілген болса, тәуелсіздікке қолдау көрсету 30%-ға дейін төмендейді, ал Испанияда шынайы федеративтік жүйені құруға қолдау көрсетушілер де көп. Жиыннан кейін Каталония президенті Артур Мас Испания премьер-министрі Мариано Рахоймен кездесуі жоспарланған кезде (оның конституциялық емес екендігіне байланысты) Каталониядағы салық жүйесін екі қоғамдастықтың шартты режиміне ұқсас етіп өзгертуді сұрады. Кездесуден бір апта өткен соң Мас Каталония парламентін таратып, 2012 жылдың 25 қарашасында кезектен тыс сайлау өткізуді талап етті. Каталония парламенті таратылғанға дейін келесі заң шығарушы кезеңге Каталонияның өзін-өзі анықтау құқығын жүзеге асыруға мүмкіндік беру туралы заң жобасын мақұлдады. Бұл шешімді парламент депутаттарының басым көпшілігі мақұлдады: 84-і жақтап, 21-і қарсы, 25-і дауыс беруден бас тартты. Испанияның вице-премьері Сорая Саенс де Сантамария орталық үкімет осындай кез келген әрекетті тоқтату үшін барлық "заңды құралдарды" қолданатынын мәлімдеді (қазіргі заңнамада атқарушы үкімет немесе депутаттар конгресінің міндетті референдум өткізуді шақыру немесе санкциялауды талап етеді). Каталония парламенті, Кортес-Женераль және Социалистік партияның оппозициялық лидерлері Каталонияның бөлінуін қолдамайды, бірақ қазіргі салық жүйесін өзгерту және Исп...