Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Explorer (17731837) icebreaker Yuri Fyodorovich Lisyansky (Юрий Федорович Лисянський; Юрий Фёдорович Лисянский; 12 сәуір 1773 [O. S. 1 сәуір 1773] 6 наурыз 1837) - Ресей империясының әскери-теңіз флотының барлаушысы және офицері. Ол британдық Корольдік теңіз флотында ерікті қызмет етіп, кейін Нева кемесімен Ресейдің жерді айналып шығу сапарын басқарды. Ол сондай-ақ Құтқарылу мейрамы аралына келген алғашқы батыс зерттеушілерінің бірі болды.
Explorer (1773–1837)
the icebreaker
Yuri Fyodorovich Lisyansky (Юрій Федорович Лисянський; Юрий Фёдорович Лисянский; 12 April 1773 [O. S. 1 April 1773] – 6 March 1837) was an explorer and officer in the Imperial Russian Navy. He served as a volunteer in the British Royal Navy and later headed the first Russian circumnavigation aboard the Neva. He was also among the early western explorers to visit Easter Island.
Өмірбаян
Юрий Лисянскийдің қай жерде туғандығы нақты белгісіз, өйткені оның тууы туралы жазба сақталмаған. Алайда оның Будинок қаласында туғаны болжанады, де народился Юрий Лисянський Нижиньде, казак гетмандығы, Ресей империясы (қазіргі Украина) православие діни қызметкерінің отбасында. 1786 жылы ол әскери-теңіз кадеттер корпусын бітіріп, орыс-швед соғысына (1788 - 1790) қатысты. 1790 - 1793 жылдары Балтық флотында қызмет етті. 1793-1800 жылдары ол ағылшын кемелерін бүкіл әлемге алып барды. 1793 және 1795 жылдар аралығында ол 36 пулялы "Оизо" кемесінде ерікті болып қызмет етті. Лисянский өзінің естеліктерінде француз конвойындарына және каперлеріне қарсы әрекет ететін Солтүстік Америка станциясындағы тәжірибесін және Батыс Үндістандағы кезінде сары қызылшаға қалай шалдыққанын еске алды. Мюррейдің аурудан айығуына қалай көмектескенін еске алып, тіпті өзінің бір бөлігін ауру Лисянскийге берді. 1803 - 1806 жылдары Лисянский Ресей Америка компаниясының "Нева" сауда кемесінің командалық офицері ретінде Ресейдің Жерді айналып өтуіне қатысты. Экспедиция Ресей империясының Қиыр Шығыс және Батыс колониялары үшін Александр I-нің өкілетті өкілі граф Николай Петрович Резановтың және Надеждадағы капитан Адам Иоганн фон Крузенштерннің қол астында болды. Кемелерге сонымен қатар натуралист Вильгельм Готлиб Тилезиус және астроном Йохан Каспар Хорнер (1734-1834) де кірді. Олар Кронштадттан бастау алды, бірақ Гавайиге келгеннен кейін кемелер бөлініп, граф Николай Резанов пен Лисянский Ресей Америкасына (Аляска) бет алды. 1804 жылы Нева Пасха аралына барды, сол жылы Аляскадағы Ситка шайқасында тлингиттерді жеңуде маңызды рөл атқарды. Аляскада болған кезінде Лисянский оның жағалауын, Кодиак және Ситка аралдарын картаға түсіріп, географиялық және этнографиялық сипаттамаларын қалдырды. Ол жергілікті халықтар - алеуттер, эскимостар мен тлингиттердің өмірі мен мәдениеті туралы әңгімелейтін бірегей этнографиялық жинақ жинады. Ол Ресейдің отаршылдық үкіметін Американың жергілікті халқын аяусыз қысымға алғандары және қорлағандары үшін сынға алды. 1805 жылы Макаода Крузенстернмен қайтадан кездесті, бірақ олар көп ұзамай бөлініп кетті. 1805 жылы ол Гавай аралында алғаш рет суреттеген. Нева ең алдымен 1806 жылы 22 шілдеде Кронштадтқа оралды. Өзінің ерлігі үшін Лисянский бірнеше марапаттарға ие болды, соның ішінде 3-дәрежелі Санкт-Владимир ордені. Ол өзінің оқиғалары мен саяхаттарын карталар мен суреттермен әлемді аралау кітабында баяндады, оны 1812-1814 жылдары орыс және ағылшын тілдерінде жариялады. Лисянский Санкт-Петербургтегі Александр Невский монастырының Тихвин зиратында жерленді.
The birthplace of Yuri Lisyansky is not known with certainty, because his birth records are not preserved. However it is assumed that he was born in Будинок, де народився Юрій Лисянський in Nizhyn, Cossack Hetmanate, Russian Empire (now Ukraine) into the family of an Orthodox priest. In 1786, he graduated from the Navy Cadet Corps and took part in the Russo Swedish War (1788 1790). In 1790–1793, he served in the Baltic Fleet. In 1793–1800, he sailed British ships all over the globe. Between 1793 and 1795, he served as a volunteer aboard the 36 gun HMS Oiseau, under her captain, Robert Murray. Lisyansky recalled in his memoirs his experiences on the North American Station operating against French convoys and privateers, and how while in the West Indies he was struck by yellow fever, recalling how Murray had helped his recovery, even giving up part of his own accommodation for the sick Lisyansky. In 1803–1806, Lisyansky as the commanding officer of the Russian American Company's merchant sloop Neva took part in the first Russian circumnavigation of the Earth. The expedition was under the command of Count Nikolay Petrovich Rezanov, Plenipotentiary of Alexander I for the Far Eastern and Western colonies of the Russian Empire, and Captain Adam Johann von Krusenstern in Nadezhda. The ships also included a naturalist, Wilhelm Gottlieb Tilesius, and astronomer Johan Caspar Horner (1734 1834). They started from Kronstadt, but the ships split after visiting Hawaii, and Count Nikolay Rezanov and Lisyansky headed to Russian America (Alaska). In 1804 Neva visited Easter Island, and later that year, was essential in defeating the Tlingit in the Battle of Sitka, Alaska. During his stay in Alaska, Lisyansky mapped its coast, the islands of Kodiak and Sitka, and left its geographical and ethnographic descriptions. He collected a unique ethnographic collection that tells about the life and culture of local peoples Aleuts, Eskimos and Tlingit. He criticized the Russian colonial government for mercilessly oppressing and abusing the indigenous peoples of America. In 1805 he met Krusenstern again in Macau, but they soon separated. Also in 1805, he was the first to describe the Hawaiian monk seal on the island which now bears his name Lisianski Island. Eventually, Neva was the first to return to Kronstadt on 22 July 1806. For his feats Lisyansky received several rewards, including the Order of Saint Vladimir of 3rd degree. He described his own adventures and travels in the book Voyage Round the World with maps and drawings, which he published in Russian and English in 1812 1814. Lisyansky was buried at Tikhvin Cemetery of the Alexander Nevsky Monastery, St. Petersburg.
Ескерткіштер
Оның есімімен бірнеше жер аталды: Гавай аралдарының солтүстік-батыс бөлігіндегі Лисианский аралы, Аляскадағы Баранов аралының жарты аралы, Солтүстік Америкадағы шығанақ, боғаз, өзен және мыс, Охот теңізіндегі теңіз астындағы тау және Охот теңізіндегі жарты арал. Юның мемориалдық мұражайы бар. Будинокта Лисянский, Нижний Юрий Лисянскийде туылған және үйдің жанында ескерткіш. 1965 жылы салынған Ledokol 9 мұзқұйғышы 1966 жылы Юрий Лисьянский деп қайта аталды.
A number of places are named after him: Lisianski Island in the Northwestern Hawaiian Islands, a peninsula of Baranof Island, Alaska, a bay, a strait, a river, and a cape in North America, an undersea mountain in Okhotsk Sea, and a peninsula by the Okhotsk Sea. There is the memorial museum of Yu. Lisyansky in Будинок, де народився Юрій Лисянський in Nizhyn and a monument by the house. The 1965 built icebreaker Ledokol 9 was renamed Yuriy Lisyanskiy in 1966.