Macroplata

Кіріспе

Өліп кеткен бауырымен жорғалаушылар туысы Macroplata (мағынасы "үлкен табақ") - ерте юралық ромалеозаврлық плезиозаврдың өліп кеткен туысы. Басқа плезиозаврлар сияқты, Макроплата да балықпен қоректеніп, тісті ішекті тістерін жемтігін ұстауға пайдаланған. Оның иық сүйектері өте үлкен, бұл жылдам жүзу үшін алға күшті соққы бергенін көрсетеді. Макроплатаның мойыны салыстырмалы түрде ұзын, ол бас сүйегінің ұзындығынан екі есе ұзын, бұл плиозаврларға қарағанда ерекше.

Сипаттама

Макроплатаның бас сүйегі ұзын, оның жартысынан астамын үшбұрышты тұмсығы алып жатыр. Алдыңғы жақ сүйектері (премаксиллалар) әрқайсысында алты тіс бар, біріншісі ең кіші, екіншісі, үшіншісі және төртіншісі ең үлкен. Олар бірге жаактың алдыңғы жағында дөңгелек аймақты құрайды және бұрышты, қыртыстар мен саңылауларды қамтитын дөңес сыртқы бетіне ие. Мұрынның премаксиллалары жоғарғы жақ сүйектерімен шектеседі. Бұл сүйектер бір-бірімен сыртқы мұрынның деңгейіне жеткенше байланысып тұрады. Премаксиллалар осы нүктеден кейін тарласа, олар бас сүйегінің артына қарай созылып, сыртқы мұрынның артына қарай жота құрайды. Әрбір жоғарғы жақ жақшасы премаксиллалар сияқты әшекейленген. Орбиталардың алдыңғы шеттері (көздің ашылулары) жоғарғы жақ сүйектерімен қалыптасады. Бұрынғылар сыртқы мұрынның алдыңғы және сыртқы жиектерін құраған сияқты, бірақ нашар сақталғандықтан, оны тексеру қиын. Голотиптің жақсы сақталған жоғарғы жамбасында 18 альвеола (тіс сокеттері) бар, ең кішісі артқы жағында. Бүйрек тістері бүйрек алды тістерінен аралықпен (диастема) бөлінеді. Макроплатаның тістері дөңгелек қималарға ие және тік жоталары бар, олардың барлығы тістің ұшына жақын келеді (алайда аз ғана оған жетеді). Макроплатаның алдыңғы жақтары ұзақ, сыртқы мұрыннан temporal fenestrae-ге (бас сүйектің артқы жағындағы үлкен саңылаулар) дейін созылып, бас сүйектің артқы жағына қарай кеңейеді. Олар бұрышты және сыртқы мұрынның артқы жиектерін құраған. Алдыңғы сүйектері бір-бірінен алдыңғы жақтағы премаксиллалар мен артқы жақтағы париетальдермен (бас сүйектің артқы жағындағы сүйектер) араласқан. Алдыңғы жасушалар жасушалар орбитасының үстіндегі алғы жасушалармен байланысады. Алдыңғы жақтың қуысы - бұл жасушалардың жоғарғы жиегінің бір бөлігі. Постфронтальдық сүйектер орбиталар мен сопақша терезелер арасындағы шекараны құрайды, ал әрбір сүйек бас сүйегінің ұзындығына перпендикуляр жүретін жотамен жүреді. Макроплатаның ашылуы кезінде оның эпинеялық бұрышы әр түрлі көздер бойынша үлкен де, кіші де болды. Кейіннен оны гипспен жасырып тастағандықтан, оның нақты көлемі белгісіз.

Macroplata bore an elongated skull, with more than half of its cranial length taken up by a roughly triangular snout. The premaxillae (front upper jaw bones) bear six teeth each, with the first being the smallest and the second, third, and fourth the largest. Together, they form the rounded region at the front of the jaw, and have a rough outer surface bearing foramina, ridges, and grooves. The snout is constricted where the premaxillae border the maxillae (the larger upper jaw bones). These bones continue to contact each other until they reach the level of the external nares (openings for the nostrils). While the premaxillae become narrow beyond this point, they extend far back on the skull, forming a ridge rearward of the external nares. The top side of each maxilla is ornamented like that of the premaxillae. The front edges of the orbits (eye openings) are formed by the maxillae. The maxillae also seem to make up the front and outer rims of the external nares, although poor preservation makes it difficult to verify this. The better preserved maxilla of the holotype bears 18 alveoli (tooth sockets), with the smallest at the back. The maxillary teeth are separated from the premaxillary teeth by a gap (diastema). The teeth of Macroplata have circular cross sections and possess vertical ridges that all at least come close to the tooth's tip (few actually reach it). The frontals of Macroplata are long, spanning from external nares to temporal fenestrae (large openings at the back of the skull), and widen towards the back of the skull. They bear foraminae and probably formed the rear edges of the external nares. The frontals are separated from each other by the premaxillae in the front and the parietals (bones at the back of the skull roof) at the rear, with a small area of contact between. The frontals articulate with the prefrontals above the orbits. The prefrontals form part the orbits' upper edge. The postfrontals form the border between the orbits and the temporal fenestrae, and each bone bearing a ridge running perpendicularly to the skull's length. Upon the discovery of Macroplata, its pineal foramen was claimed to be both large and small by different sources. As it was later obscured by plaster, its true size is unknown.