Кіріспе
Бір нәрсеге қол жеткізуді бақылайтын адам Қақпа күзетшісі - бір нәрсеге қол жеткізуді бақылайтын адам, мысалы, қала қақпасы немесе босанушы арқылы немесе, әлдеқайда абстрактілі түрде, кімге категорияға немесе мәртебеге қол жеткізуге рұқсат берілгенін бақылайды. Қақпа күзетшілері басқарушы ғалым Курт Левиннің классикалық сөздерімен кімнің "қолынан шыққанын" бағалайды. Әлемнің діндері мен мифологиясындағы әртүрлі тұлғалар жұмақ немесе тозақ әлемдерінің қақпашылары ретінде қызмет етеді, бұл әлемдерге кіруді рұқсат ету немесе тыйым салу, кіруді іздейтіндердің сенімхаттарына байланысты. Осы қызметте әрекет ететін тұлғалар бақылаушы, тергеуші немесе судья мәртебесін де атқара алады. 20-ғасырдың аяғында бұл термин көбірек метафоралық қолданыста болды, бұл белгілі бір хабарды бұқаралық ақпарат құралдары арқылы таратуды шешкен жеке адамдарға немесе ұйымдарға қатысты.
A gatekeeper is a person who controls access to something, for example via a city gate or bouncer, or more abstractly, controls who is granted access to a category or status. Gatekeepers assess who is "in or out", in the classic words of management scholar Kurt Lewin. Various figures in the religions and mythologies of the world serve as gatekeepers of paradisal or infernal realms, granting or denying access to these realms, depending on the credentials of those seeking entry. Figures acting in this capacity may also undertake the status of watchman, interrogator or judge. In the late 20th century the term came into more metaphorical use, referring to individuals or bodies that decide whether a given message will be distributed by a mass medium.
Қақпа күзетшілерінің рөлі
Қақпа күзетшілері әр түрлі рөлдерде қызмет етеді, соның ішінде академиялық қабылдау, қаржылық кеңес беру және жаңалықтар редакциялау, сондай-ақ көркем өнердің көптеген салалары. Академиялық қабылдау қызметкері студенттердің біліктілігін тест нәтижелері, нәсіл, әлеуметтік сынып, сыныптар, отбасылық байланыс және тіпті спорттық қабілет сияқты критерийлерге негіздеп қарауы мүмкін. Бұл ішкі қақпашы рөлінің қалауы болмаған жағдайда, ашық қабылдаулар оны сыртқы түрге айналдыра алады. Әр түрлі қақпашы ұйымдар клиенттерді алаяқтықтан және біліктіліксіз кеңестерден қорғау үшін кәсіби сертификаттарды жүргізеді, мысалы, қаржылық кеңесшілер үшін. Жаңалықтар редакторы басылымға арналған оқиғаларды өзінің ұйымның ерекше критерийлеріне, мысалы, олардың оқырмандар үшін маңыздылығы мен маңыздылығына байланысты таңдайды. Мысалы, газеттің бірінші бетіне президенттің отставкасы шығады, бірақ танымал адамның ажырасуы емес (егер газет ушак түріне жатпаса). Басқа адамдар қақпашы рөлдері психикалық денсаулық сақтау қызметі, дін қызметкерлері, полиция, шаштараздар мен бармен жұмыс істейтіндер, өйткені олар көпшілікпен кеңінен байланыста. Қақпа күзетшісі - бұл компания қолданатын бағдарламалық жасақтамаларға парольдерді және кіру құқықтарын немесе рұқсаттарды бақылауға жауапты адамды анықтау үшін бизнесте қолданылатын термин. Қақпашы рөлдерінің бір сын-пікірі - теңсіздікті құру немесе нығайту мүмкіндігі, мысалы, егер кіру азшылық өтініш берушілер немесе суретшілер үшін қиындатылса. Мысалы, Бернардин Эваристо 2019 жылы әдебиет саласындағы беделді Ман Букер сыйлығын жеңіп алған алғашқы қара нәсілді әйел болды, бұл сыйлық автор Маргарет Атвудпен бірге берілді. Үй қызметшісі, егіндіктің басты кіреберісін күзетуші.
Академиялық сараптау
Қауымдастықпен тексеру - бұл арнайы ғылыми зерттеулер, жаңа жаңа зерттеулер немесе жаңа талдаулар туралы мақалалар жариялайтын арнайы журналдар кеңінен қолданатын практика. Журнал редакторлары мақаланың журналға жариялануға жарамдылығын бағалау үшін мақала авторының немесе авторларының "кеңестері" деп саналатын бір немесе бірнеше тақырып сарапшыларынан сұрайды. Сарапшылармен пікір алысудың мақсаты редакциялық сапа мен жарамдылықты қамтамасыз ету болса да, мақалаларды таңдау немесе алып тастау мәселесі уақыт өте келе, журнал редакторларының немесе сарапшылармен пікір алысушылардың интеллектуалды бейімділіктері, мансаптық бәсекелестік немесе басқа да бейімділіктеріне байланысты көтеріледі.
Құжаттар
Біліктілікті беру - біліктілікті беру органы белгілеген біліктілік немесе тәжірибе, білім немесе оқытуды аяқтау немесе басқа да критерийлер арқылы мамандыққа немесе жұмысқа жарамдылықты дәлелдеу практикасы. Билік тарапынан ұсынылған құжаттама "нақты куәліктер" деп аталады және лицензия, біліктілік туралы куәлік, диплом, оқытушылық анықтама, кеңес сертификаты немесе осыған ұқсас құжат түрінде болуы мүмкін. Кредитализм - кәсіби тұлғаны немесе білікті қызметкерді кәсіби жұмысқа алу немесе жұмысқа алу жауапкершілігін атқаруға жарамдылығын дәлелдеу үшін кредитацияға сүйену практикасы. Жұмыс берушілер мұндай қақпашы әдістерін жұмыс үшін біліктілікті қамтамасыз ету үшін немесе біліктілік грамоталарын беретін ұйымдардың нақты біліктілік грамоталарын талап ету қысымына қосылу үшін қолдана алады.