Кіріспе

Сезім ережелері - бұл адамдардың белгілі бір әлеуметтік қатынастарда эмоцияларды қалай сезінгісі келетіндігіне әсер ететін әлеуметтік ортақ нормалар. Бұл ұғымды 1979 жылы социолог Арли Рассел Хохшильд енгізді. Хокшильдтің 1983 жылғы "Басқару жүрек: Адам сезімдерін коммерцияландыру" кітабында сезім ережелері, әсіресе, ұшақ қызметшілер мен шот жинаушылардың кәсіби әлемдерінде тереңірек талқыланады. Хокшильд социолог Эрвинг Гоффманның және еңбек зерттеушісі Гарри Брейверманның еңбектері бойынша қызмет көрсету саласындағы жұмыс орындарының драматургиялық талаптары мен эмоционалдық еңбегін талқылау үшін жұмысшылар белгілі бір сезім ережелерін ұстануды қажет ететін белгілі бір рөлдерді "орындауы" керек (мысалы, "достық және сенімді"). Ол әйелдердің ерлерге қарағанда осындай жұмыстарға көбірек қатысатынын және сезім ережелерін талдау еңбектің гендерлік өлшемдерін түсіну үшін ерекше маңызды болуы мүмкін екенін атап өтті. Бұл жұмыс әйелдердің еңбегі туралы, яғни жалақысы төленетін және төленбейтін жұмыстың, мысалы, "Интимді өмірдің коммерциялануы" (2003) атты зерттеулерінен тақырыптарды алдын ала көрсетеді. Бұл жұмыс эмоциялардың кең әлеуметтануының бір бөлігі болып табылады, ол әлеуметтану адамдардың сезімдерін қалай сезінуіне, түсіндіруіне және білдіруіне, соның ішінде әртүрлі сезімдерді тудыратын жағдайларға маңызды рөл атқарады. Барлық адамдар белгілі бір сезім ережелерін үйреніп алады, бірақ бұл сезім ережелері адамның өскен қоғамына, әлеуметтік жағдайына және әлеуметтік сәйкестігіне, соның ішінде жыныстық және этникалық сәйкестігіне және әлеуметтік-экономикалық жағдайына байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Сезім ережелері икемді және олардың әртүрлі жағдайларда адамның тәжірибесіне әсер ету жолдары белгілі бір жағдайларда (мысалы, жұмыста, үйде, мектепте немесе әртүрлі әлеуметтік топтарда) және уақыт өте келе адамның тұлғасына әсер етеді.

Ұрпақ пен жұмыс орны

Жасыратыны - қызметкерлердің бір-бірімен қарым-қатынастарында ғана емес, сонымен қатар қызметкерлердің қандай нәсілге байланысты екендігіне байланысты клиенттерге қалай әрекет етуінде маңызды рөл атқарады. Адамдар өздері қандай нәсілмен танысатынын немесе қандай нәсілмен байланысатынын басқалардың белгілі бір түрде әрекет етуін күтеді. Раса басқаларға деген көзқарасымызға әсер етеді. Роксана Харлоу, әлеуметтанушы, қара колледждер мен профессорлар туралы кеңінен зерттеу жүргізді. Харлоудың зерттеулері ақ түсті студенттердің өздерінің профессорларын тек терісінің түсіне байланысты емес, білім деңгейіне байланысты "ақылды емес" және "жетірек" деп қарастырғанын көрсетті. Сабақ барысында ақ түстi студенттер қара түстi профессорларға қиындық туғызып, олардың әрбiр сөзiне күмән келтiруi көрсетiлдi. Ал егер олар сыныпта ақ профессор болса, ол қара профессордың айтқан сөздерін қайталап сөйлеген болса, ақ профессордың сөзіне жауап берілмейді және ол білімді деп есептеледі. Олардың билігіне қарсы осы негізсіз сынға қарамастан, қара түсті профессор сабырлылық сақтап, жағдай талап еткен сезім ережелерін ұстанды. Жұмыс орнында, сезім ережелері орнатылған және оларды орындау күтіледі, бірақ ақ жұмысшыларға қара жұмысшыларға қатысты сезім ережелеріне қатысты қос стандарт бар.

Мәртебе

Сезімнің ережелеріне байланысты төменгі мәртебелі немесе төменгі адамдар ұялған немесе эмоционалды түрде, ал суық немесе ашулы түрде әрекет етуі керек. Жоғары мәртебелі адамдар өздерінің қазіргі жағдайынан ұялатынын көрсетіп, оларға көмектесуге және оларға жанашырлық танытуға мүмкіндік береді, ал қазіргі жағдайына ұялмау немесе жанашырлық танытпау. Көшеде ақша сұрап жүрген немесе қоқыс іздеп жүрген адамдарды көргенде, адамдар жақсырақ жауап береді. Жоғары дәрежелі адамдар да осылай жауап қайтарып, төмен дәрежелі адамға киім, тамақ және ақша береді. Біздің жомарттық кедей адамның мінез-құлқына байланысты. Кедей адам бей-жай немесе қыңыр әрекет жасаса, қаржы жағынан тұрақты адамнан ешқандай жауап алмады, себебі оның қазіргі жағдайы өзгерген жоқ, шын мәнінде, ол адам әлі де сіз бірнеше минут бұрын көрген кедей адам, бірақ шын мәнінде сіздің мінез-құлқыңыз өзгерді. Адамдар өздерін төмен санағандықтан, өздерінің төменгі дәрежесіне байланысты өкінішті және ұятты түрде әрекет ету керек деп күтеді. Сезімнің ережелері біздің мәртебемізге әсер етеді, өйткені ол адамның экономикалық / қаржылық жағдайына байланысты қалай әрекет ету керектігін анықтайды. Адамдар жарнамада кедейлік үшін ашуланған адамды және кедейлік үшін ұялған адамды көрсе, қалай әрекет ететінін көрсету үшін тәжірибе жүргізілді. Жарнаманы көргеннен кейін, адамдар кедейлік үшін ашуланған адамға қарағанда кедейлік үшін ұялатын адамға көбірек ақша береді. Кедейлікпен күресуге ашуланған адам төменгі таптағы адамдар үшін күтілетін сезімнің ережесін бұзғандықтан, олардың пайдасына аз немесе ешқандай садақа алынбады. Өзін-өзі аямайтын немесе қанағаттанбайтын төменгі дәрежелі адамдар жоғары дәрежелі адамдарға өздеріне жанашырлық танытуды қиындатады, осылайша ұятты білдіру тиімдірек екенін және ашуды білдіргенде аз көмек көрсетілмейтінін дәлелдейді.

Жынысы

Әлемде еркектерге әйелдерге қарағанда көбірек төленеді. Сезім ережелері ерлер мен әйелдердің белгілі бір жолмен әрекет етуін талап етеді, және осы норманы бұзудан қорқып, бұл ережелер орындалады. Әйелдер жұмсақ, таза, ал ерлер мықты, мықты деп саналады. Адамдарға жұмыс жынысына қарай беріледі. Әйелдер ашу-ызасын баса білетін адамдар ретінде қарастырылатындықтан, олар әдетте әдемілігі мен сұлулығымен жұмыс істеуге мәжбүр болады. Ерлер, олар қатал деп саналады, әдетте олар қаталдық пен ашуды пайдалануды талап ететін жұмыста жұмыс істейді. Дәстүрлі және орта таптағы отбасыларда әйелдер ақша табу немесе беру үшін ер адамдарға арқа сүйеді. Ерлер қамтамасыз ету үшін жауап ретінде әйелдер белгілі бір мағынада ерлерге құшақтап, сүйіп немесе тойлап, оларға қайтарым жасау керек деп санайды. Әйелдердің еркекке қайтарым жасауға қаржылық мүмкіндігі болмағандықтан, әйелдер еркекке өздеріне берген нәрсесі үшін алғыс айту немесе қайтару үшін эмоциялық тәсілдерді қолданады. Егер ер адам әйелге ақша беріп, ал әйел оны құшақтап, сүймеген болса, ол ризашылық білдірмейтін болып көрінуі мүмкін, өйткені сезім әйелді ер адамның жасаған жақсылығына қуаныш пен бақыт сезінуді талап етеді. Балалар өздерінің әдеттерін және эмоциялық дағдыларын ата-аналарынан үйренеді. Ерлер өз сезімдерін немесе эмоцияларын басқара алмайтын адамдар ретінде қарастырылады, өйткені олар бала кезінен үйренген немесе талап етілмеген. Ерлер есеп жинаушы, такси жүргізуші, құрылысшы сияқты жұмыс істейді, өйткені бұл жұмыстардың көбісі эмоциялық еңбекке байланысты емес. Хокшильд ерлер бортпроводниктер әйелдерге қарағанда көп күш көрсеткенін және жолаушылардан қорлық-зомбылыққа аз төзімділік танытқандығын көрсетті. Адамдар әдетте еркектерді қатал, ал әйелдерді жұмсақ деп санағандықтан, әйелдер қатал мінез-құлық танытқанда, оларды қорқыныш сезінеді, бірақ еркек дәл осылай әрекет етсе, ол қолайлы деп саналады.