Кіріспе

Ресей математигі (1880-1940) Николай Александрович Васильев, сондай-ақ Васильев, Васильев, Васильев (11 шілде 1880 [О. С. 29 маусым 1880] 31 желтоқсан 1940), орыс логигі, философ, психолог, ақын. Ол параконсистентті және көп мәнді логиканың негізін қалаушы болды.

Алғашқы жылдар

Васильев 1880 жылы 29 маусымда Орыс Республикасының Қазан қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, профессор Александр В. Васильев, өте танымал математик, оның атасы - әйгілі синолог профессор Василий П. Васильев, ал оның арғы атасы - Николай Лобачевскийдің жақын әріптесі, әйгілі астроном Иван М. Симонов. Психолог болғысы келген Васильев медицина факультетінде және Қазан университетінің тарихи-филологиялық факультетінде оқыды (1906), онда оған 1910 жылы приват-доцент лауазымы ұсынылды. Университет студенті кезінде Васильев символистік стильдегі поэзияға құштар болды және өзінің кейбір өлең кітаптарын (мысалы, "Мәңгілікке деген сағыныш") және Эмиль Верхерен мен Алгернон Чарльз Суинберннің поэзиясын аудармаларын жариялады.

Логикалық жұмыс

Васильев 1897 жылы Чарльз Сандерс Пирстің "туыс-туыс логикасы" мақаласының тұжырымын жазса да, 1908 жылы ғана өзін толықтай логикаға арнады. 1910 жылы 18 мамырда Васильев "Бөлек үкімдер туралы, қарама-қарсы үшбұрыштар туралы, үшіншілік заңдары туралы" атты дәріс оқыды (осы жылдың қазан айында жарық көрді). Лобачевскийдің "ақылға қонымды" геометриясына ұқсастыра отырып, Васильев өзінің жаңа логикасын "ақылға қонымды" деп атады, өйткені ол жоғарыда аталған заңдар орындалмаған әлемдер үшін жарамды деп есептеді, басқа түрдегі сезімдерге ие жандар бар әлемдер. Ол логикалық ойлау деңгейлерін ажыратады және металологиялық түсінікті енгізді. Васильев 1912-13 жылдары Батыс Еуропада (негізінен Германияда) тұрып, өзінің "Логика және металология" және "Қиял (аристотельдік емес) логика" атты аса көрнекті еңбектерін жариялады. Васильев аристотельдік емес логиканы аристотельдік логикаға тән ұғымдарды, тіпті ойлау тәсілін қолдана отырып құрастырды. Ол математикалық логикадағы жетістіктер туралы хабардар болды (әлі де Эрнст Шредердің еңбектерін мұқият зерттеді), бірақ "ақылға қонымды" логиканы ресмилендіруге тырыспады. Оның шет тіліндегі жалғыз еңбегі (ағылшын тілінде) - оның "ақылға қонымды логикасының" қысқаша тұжырымдамасы 1924 жылы Неаполде жарық көрді.

Соңғы жылдары

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Васильев әскер қатарына шақырылады. Соған қарамастан ол Қазан университетінде оқытушылыққа оралды, бірақ 1922 жылы жаңа большевиктер әкімшілігі оны күштеп зейнеткерлікке шығарып салды. Бұл әрекеті оның ауруын одан әрі ушықтырды: Васильев келесі 20 жылдың көп бөлігін психиатриялық ауруханада өткізді, осылайша Сталин режимінен құтқарылды. Ол 1940 жылы 31 желтоқсанда қайтыс болды. Оның жерленген жері белгісіз. Васильевтің ізашарлық идеяларын 1960-шы жылдардың басында Владимир Смирнов қайтадан ашқан және негізінен параконсистентті логиканың негізін құрған. 1960 жылдары белгілі ғалымдар оның еңбектерін көп мәнді логиканың бастауы деп санады. Васильевтің шығармаларының стилі мен тұжырымдамалық байлығы оларды ерекше құнды етеді. 2012 жылы Мәскеуде Васильевтің еңбегі туралы халықаралық конференция өтті, онда бірқатар маңызды заманауи параконсистентті логиктер өз үлестерін қосты.

Сыртқы сілтемелер

Философиялық құжаттама орталығы веб-сайты Классикалық емес Классикалық: Н. А. Васильевтің логикаға деген көзқарасы және оның оппозиция алаңына қайта баға беруі, Валентин А. Бажановтың кітап шолуы (2008 ж.)