Кіріспе

Мысық тұқымы

Мунчкин – генетикалық мутация нәтижесінде өте қысқа аяқтарымен ерекшеленетін мысық тұқымы. Көптеген басқа мысық тұқымдарымен салыстырғанда, ол салыстырмалы түрде жаңа тұқым, 1940 жылдардан бері тіркелген. Әлемдегі көптеген текті мысықтар қауымдастықтары тұқымның денсаулығы мен әл-ауқаты туралы күмәндануына байланысты Мунчкин мысығын мойындаудан бас тартты.

Тұқым құру

Қысқа аяқты мысықтар 1940 жылдан бері әлемде бірнеше рет тіркелді. 1944 жылы британдық ветеринариялық баяндамада аяқтарының ұзындығынан басқа, қалыпты мысықтарға ұқсас қысқа аяқты мысықтардың төрт буыны аталып өтті. Бұл әулет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жоғалып кетті, бірақ 1956 жылы Ресейде және 1970 жылдары АҚШ-та басқа қысқа аяқты мысықтар көрінді. 1983 жылы Луизиана штатының Рейвилл қаласындағы музыка мұғалімі Сандра Хочендел бір ит жүк көлігінің астынан қуылған екі жүкті мысықты тапты. Ол бір мысықты өзінде қалдырып, оған Blackberry деп ат қойды, ал оның балаларының жартысы қысқа аяқты болып дүниеге келді. Хочендел Blackberry-дің бір туысынан шыққан қысқа аяқты еркек мысықты досы, Луизиана штатының Монро қаласынан Кей ЛаФрансқа сыйлады, ол мысыққа Тулуз деп ат қойды. Алайда, сол кезде бұл тұқым ресми түрде танылмады. Сыншылар бұл тұқымда дахшундтардағыдай арқа, жамбас және аяқ проблемалары дамуы мүмкін деп болжады. Көп жылдар бойы, даулы өсіруге байланысты Munchkin тұқымы мысықтардың сайыстарында қабылданбады. Munchkin тұқымы 2003 жылдың мамырында TICA чемпионаты мәртебесіне ие болды. Текше мысықтарды өсіретін малшылар арасында қандай генетикалық өзгерістер қалыптан тыс және мысық үшін зиянды болуы мүмкін деген пікірталас бар. АҚШ-тың Жануарларды қорғау қоғамының мысықтарды қорғау және саясат жөніндегі директоры Кэти Лисник былай деді: "Жануарларды күшті физикалық ерекшеліктері үшін өсіру, әсіресе бұл олардың жалпы денсаулығына зиян келтіргенде, жауапкершіліксіздік болып табылады". Бірнеше мысық тіркемелері Munchkin тұқымын мойындамайды: Халықаралық Фелинология федерациясы, олар "генетикалық ауру" негізіндегі тұқым деп санайтынын мойындаудан бас тартады – ахондроплазия. Мысықтардың басқару кеңесі де бұл тұқымды мойындаудан бас тартады, оны және оған ұқсас тұқымдарды "қабылдауға болмайтын" деп санайды, өйткені олар "қалыптан тыс құрылымға немесе дамуға" негізделген. Бұл тұқымды Мысықтарды жақсы көретін қауымдастық та мойындамайды.

Өсімдіктерді өсіруге тыйым салу

Көптеген елдер мен аумақтарда мунчкин мысықтарын көбейтуге тыйым салынған, оның ішінде Нидерландыда (2014), онда генетикалық кемістігі бар барлық жануарларды көбейтуге тыйым салынған, сондай-ақ Виктория штатында (Австралия). Австралияның астаналық аумағы (Австралияның құрамындағы аумақ) үкіметі мунчкин тұқымын "деформацияланған жануарлар" деп есептейді және оларды әдейі көбейтуді "мұндай көбейтумен байланысты генетикалық денсаулық проблемалары" болғандықтан "қабылдамайды". Бамбино сияқты мунчкин мысықтарының будандары да заңдық шектеулерге тап болды.

Сипаттамалары

Кейбір дереккөздерде олардың аяқтарының қысқалығы жүгіру және секіру қабілеттеріне кедергі келтірмейді десе, енді бірінде олардың секіру мүмкіндігі олардың жағдайымен шектеледі делінеді. 2014 жылы Калифорния штатының Напа қаласынан шыққан Munchkin мысығы Лилипут Гиннес рекордтары бойынша әлемдегі ең кішкентай мысық деп танылды. Ол бойымен ерекше.

Денсаулық

Мутацияның тұқымның денсаулығына қалай әсер ететіні толыққанды белгісіз. 1991 жылы ресми түрде таныстырылған бұл тұқым әлі де жас саналады. Бастапқыда Мунчкиннің омыртқасында қысқа аяқты иттерде жиі кездесетін мәселелер дамиды деген болжамдар айтылды. Мунчкиндердегі қысқа аяқты белгіге себеп болатын генетикалық мутация ахондроплазия деп аталады, бұл генетикалық бұзылыс омыршақ болып өсуге алып келеді және әдетте үлкен бас пен қысқа аяқтармен байланысты, бірақ сонымен қатар кішкентай жақ, қалың буындар, иілген омыртқа және бүкілген немесе иіліп тұрған аяқтар сияқты белгілерді де қамтиды. Бұл жағдай кейде гипохондроплазия немесе псевдоахондроплазия деп те аталады. Дегенмен, Мунчкин тұқымында екі жағдайдың көбеюі байқалады: лордоз (омыртқаның тым қисықталуы) және pectus excavatum (көкірек қуысының ойыс болуы). Екі жағдай да псевдоахондроплазиямен ауыратын адамдарда жиі кездеседі. Мунчкин мысықтарының басқа мысық тұқымдарына қарағанда ауыр остеоартритке шалдығу қаупі жоғары, себебі олардың қысқа аяқтары олардың белсенділік деңгейі мен мінез-құлқына әсер етеді. Остеоартритті диагностикалау және оның ауырлығын бағалау үшін мысыққа рентген түсіру қажет болуы мүмкін. Бұл тұқымды басқа тұқымдармен будандастыруға әкелді, жаңа, туынды тұқымдарды жасауға тырысу үшін, олардың көпшілігі кез келген ірі тіркелімде танылмаған. Кейбір тәжірибелік будандастырылған тұқымдар (барлығы омыршақ мысықтар) мыналарды қамтиды:

Бамбино, көбінесе түксіз омыршақ мысық, Мунчкин мен Сфинкс тұқымдарының будандасуынан алынған. Сирек және экзотикалық мысықтар тіркелімі (REFR) мойындаған. 2019 жылы Нидерландтың азық-түлік және тұтыну тауарларының қауіпсіздігі басқармасы бамбиноны өрбітуді тоқтатуға бұйрық берді. Двельф – Мунчкин, Сфинкс және Американдық Кёрлдің будандасуы, үш тұқымның да ерекше белгілерімен: қысқа аяқтар, түксіздік және иілген құлақтар. REFR мойындаған. Genetta, Мунчкин, Бенгал және кейде Ocicat тұқымдарының будандасуы, дақты, жолақты немесе мәрмәрленген түсімен. REFR мойындаған. Минскин – Мунчкин, Бирма, Сфинкс және Девон Рекс тұқымдарынан дамыған тұқым, қысқа аяқтар, түксіздік немесе өте қысқа түк және түсті белгілермен. REFR мойындаған, Minuet (немесе Наполеон) – Мунчкин мен парсы (немесе кейде Гималай немесе Экзотикалық қысқа шашты) тұқымдарының будандасуы, қысқа аяқтар және брахицефалиясы ("пеке беті", соңғы тұқымдарға тән). Түктің ұзындығы мен түсі тұқымдық желіге байланысты. TICA мойындаған толыққанды тұқым (2001 жылдан бастап тәжірибелік). REFR әлі де Наполеон атымен мойындайды. Skookum (немесе LaMerm) – Мунчкин мен ЛаПермнің будандасуы, біріншісінің қысқа аяқтары және соңғысының иілген түгі бар. REFR мойындаған.