Кіріспе

Антон Чеховтың пьесасы Иванов (Иванов: драма в четырёх действиях; "Иванов" деп те аударылады) - орыс драматургі Антон Чеховтың төрт актілі драмасы. Ивановтың туындысы алғаш рет 1887 жылы қойылды, онда Мәскеудегі Корш театрының иесі Федор Корш Чеховқа комедия жазуды тапсырды. Алайда Чехов он күнде жазған төрт актілі драмасымен жауап берді. Алғашқы қойылым сәтті болмады, ал Чеховтың өзі бұл қойылымнан жиренді. Ағасына жазған хатында ол "алғашқы сөздерін өзімнің сөздеріме теңемегенін" және актерлердің "олардың рөлдерін білмейтінін және ақымақтық айтатынын" айтты. Осы сәтсіздікке ашуланған Чехов пьесаға өзгерістер енгізді. Сондықтан соңғы нұсқа алғашқы нұсқадан өзгеше. Бұл қайта қаралғаннан кейін, оны 1889 жылы Санкт-Петербургте орындауға рұқсат берілді. Чеховтың қайта қаралған нұсқасы табысты болды және оның кейінгі шедеврлерінің стилі мен тақырыптарын алдын ала көрсетті.

Кейіпкерлер

Николай Иванов Шаруашылық істермен айналысатын мемлекеттік қызметкер. Чехов оны жоғары әлеуметтік топтағы меланхолиялы орыс ретінде суреттейді. Ол ішкі қақтығыстардан қатты зардап шегеді, өмірге деген құштарлығын жоғалтады, ал оның мүлкін басқару мен қарыздар мәселесі мелодрамалық кульминацияда соқтығысады. Анна (туған аты Сара Абрамсон) - Ивановтың бес жыл бойы жұбайы, ол өздігінен туберкулезбен ауырады. Ол Ивановқа үйлену үшін иудаизмнен бас тартып, орыс православиесіне көшті. Пол Лебедев Ауылдық округтің төрағасы. Ивановтың сенімді адамы және досы. Зинаида Лебедевтің әйелі. Ол Ивановтың қарызы көп ақшаға айналған бай несие беруші. Саша - Лебедевтердің 20 жасар қызы. Ол Ивановқа ғашық, бұл ғашық болып, оған үйленуге жақындады. Евгений Львов - кеңес алқасының жас дәрігері, өзін-өзі "адал адам" деп білетін адам. Пьесаның барысында ол Ивановтың кейіпкерін моральдық тұрғыдан қорлап, оған шабуыл жасайды. Кейін ол Сашаға үйленуде Ивановтың ниеті не екенін білдіреді. Граф Мэттью Шабелский - Ивановтың аналық ағасы, қарт шаяндар. Ол антисемит шақтарына құмар, бірақ Аннаға деген ыстық ықыласы айқын. Марта Бабакина Жас жесір, ипотека иесі, бай кәсіпкердің қызы. Оның графпен аралары бұзылған. Михаил Боркин - Ивановтың егіндіктерінің басқарушысы. Біршама шумақ, ол пьеса бойы көптеген ақша табу схемаларымен шығады, соның ішінде граф пен Марта Бабакинаны некеге тұру туралы ұсынысы бар. Дмитрий Косих Акциз қызметкері.

Қысқаша мазмұны

Пьесада Николай Ивановтың бұрынғы даңқын қайтаруға тырысқан ер адамның оқиғасы баяндалады. Соңғы бес жыл бойы ол мұрасынан айырылған, қатты ауырып қалған Анна Петровнаға үйленген. Ивановтың мүлкін алыс туысы Михаил Боркин басқарады, ол адамдарға ақша табуға қалай көмектесуге болатыны туралы жиі кеңес береді. Доктор Львов, ол актерлердің қалған бөлігін жиі еске салатын "адал" адам, Ивановқа әйелі туберкулезден өліп жатқанын және ол Крымға барып, сауығуы керек екенін айтады. Өкінішке қарай, Иванов сапарға ақы төлеуге дайын да емес. Ол қарызға батқан, Зинаида Лебедеваға 9000 рубль қарыз. Ивановты жүрексіздігі үшін және ауыр науқастанып қалған әйеліне емес, Лебедевтермен бірге уақыт өткізгені үшін сынға алады. Бірінші актінің соңында Иванов Лебедевтерді көруге кетеді, ал оны Анна мен Львовтың артынан еріп барады. Екінші актіде Лебедевтер үйінде өткен той көрсетіліп, онда Иванов туралы әртүрлі адамдар әңгімелеседі. Олар оның Аннаға үйленуінің жалғыз себебі үлкен қалыңдыққа ие болу еді дейді; алайда, ол оған тұрмысқа шыққан кезде, ол яһуди дінінен орыс православиесіне айналуға мәжбүр болды және одан бас тартты. Лебедевтің Зинаидаға үйленгені, ол оның ақшасын несиелендіруді басқарады, олардың Ивановқа ғашық Саша деген қызы бар. Ол Ивановқа өзін лақтырады, ол қарсы тұра алмайды: акт екі кісі өбісумен аяқталады. Өкінішке қарай, Анна күтпеген жерден дәл осы сәтте келіп, сатқындықтың куәсі болады. Үшінші актіде Иванов пен актерлік құрамның басқа мүшелері арасындағы бірқатар әңгімелесулер көрсетіледі. Лебедев Ивановтан қарызын өтеуге жалбарынады, ал Львов Ивановқа Аннаға қатыгездікпен қарағаны туралы тағы да қарсылық білдіреді. Саша екінші актінің соңындағы оқиғадан кейін Ивановтың онымен кездесуден бас тартуына алаңдай бастайды. Кейін акт Анна Ивановқа Сашаның сапары туралы және оның қалай өтірік айтып, оны бүкіл некеде алдағаны туралы қарсылық білдіреді. Ивановтың ашуы жалған айыптаудан тұнып, ашуынан қыздың өліп жатқанын айтады. Төртінші акт алдыңғы акттерден бір жыл өткен соң өтеді. Анна қайтыс болды, Иванов пен Саша үйленуге дайындалуда. Той басталар алдында Львов Ивановтың "жаман" ниеттерін ашуды жоспарлап, Сашаға тек қалыңдық үшін үйленетінін айтады. Ол бұл айыпты ашық айтады және басқа кейіпкерлер бұрын күмән білдіргенімен, бәрі Ивановты қорғауға шығып, Львовты дуэльге шақырады. Иванов барлық жағдайды қызық деп санайды, бұрынғы өзіне оралады және қаруын алады. Саша оның не істемекші екенін түсінеді, бірақ оны тоқтата алмайды: Иванов көпшіліктен қашып кетеді және өзін-өзі атып, пьесаны кенеттен тоқтатады.

Бейімделулер

Пьеса ағылшын тілінде жиі қойылады және бірнеше аудармалары бар. Нью-Йорктегі Линкольн орталығының Вивиан Бомонт театры 1997 жылы Дэвид Хейрдің әңгімелік нұсқасын қолданды. Бұл нұсқа сол жылдың басында Лондондағы Альмейда театрында премьера болып, 2015 жылы Чичестер фестиваль театрында Харедің Платонов пен Теңіз құйрығы нұсқаларымен бірге бірнеше өзгерістермен қайта жаңғыртылды. Дэвид Харроуэрдің нұсқасы 2002 жылы Лондонның Ұлттық театрында ұсынылды. Актриса Хелен Раппапорттың аудармасын пайдаланып, Том Стоппард 2008 жылы Лондондағы Уиндхам театрында Кеннет Бранаг пен Том Хиддлстонның қатысуымен спектакльді бейімдеді. Синерман ансамблі бұл шығарманы Чикагодағы Виадукт театрында 2009 жылы Шелдон Патинкиннің режиссерлігі мен бейімделуімен үлкен табысқа жетті. Майкл Нейтансонның бейімделуі, 1950 жылдары Манитобаның Виннипег қаласына көшірілген, 2014 жылы Виннипег еврей театры сахналады. Пьеса 2008 жылы Исландияның "Ақ түннің үйлену тойы" фильміне бейімделген.

Басқа ақпарат құралдарындағы сілтемелер

Пьеса 2006 жылы "The Treatment" фильмінде талқыланған. Иванов пен доктор Львов кейіпкерлері экзистенциалистік философ Лев Шестовтың "Жерсіздіктің апофеозы" атты еңбегінде талданады.