Кіріспе
Шитала (, IAST: śītalā) - индуистік құдай. Ол Парвати құдайының мәйіті деп саналады. Ол шаян, жара, жын, пустула және ауруларды емдейді деп есептеледі, ал ең көп тікелей шаян ауруымен байланысты. Шетталаға Септам және Аштами (һинддер айының жетінші және сегізінші күні) сейсенбіде, әсіресе Чайтра айының Холиден кейін ғибадат етіледі. Шейтала құдайының индустар айларының жетінші және сегізінші күндері өткізілетін мерекесі Шейтала Сабтами және Шейтала Астхами деп аталады.
Sheetala (, IAST: śītalā) , also spelled as Shitala and Seetla, is a Hindu goddess venerated primarily in North India. She is regarded to be an incarnation of the goddess Parvati. She is believed to cure poxes, sores, ghouls, pustules, and diseases, and most directly linked with the disease smallpox. Sheetala is worshipped on Tuesday Saptami and Ashtami (the seventh and eighth day of a Hindu month), especially after Holi during the month of Chaitra. The celebration of the goddess Sheetala on the seventh and eighth day of the Hindu month is referred to as the Sheetala Saptami and Sheetala Asthami, respectively.
Атауы және нұсқалары
Санскрит тілінде "Шитала" (शीतला śītalā) деген атау сөзбе-сөз "салқындататын" дегенді білдіреді. Шетла - индуизмдегі ана құдайы Девидің есімі. Шеитала құдайы Үндістан субконтинентінде әр түрлі атаулармен табынады. Бауырлары көбінесе Шиталаға құрметке ие аналық тұлғаларға арналған құрметтік жұрнақтармен, мысалы, Шитала Ма (Hindi), Шитала Мата (Санскрит) және Шитала Амма (Каннада) арқылы сілтеме жасайды. Шиталаны индустар, буддистер және адиваси қауымдастықтары құрметтейді. Ол тантрикалық және пураникалық әдебиеттерде аталады, ал оның кейіннен жергілікті мәтіндерде пайда болуы (мысалы, Маникрам Гангопадхяй жазған 17-ғасырдағы бенгалша Шитала мангал кабьяс ("жақсы поэзия") оның табынуын кеңінен танымал етуге ықпал етті. Шетала Девиге табыну Солтүстік Үндістан аймақтарында, әсіресе Джатауларда, әсіресе, Шиваның құдайлық жұбайы Парвати құдайының бір аспектісі ретінде танымал. Ол да неим ағашында тұрады деп айтылады, бірақ оның арнайы ғибадатханалары мен кішкентай ғибадатханалары бар, олар әдетте дьявол діни қызметкерінің, ятовтың, қарамағында болады. Кейбір жерлерде, мысалы, Мұзаффарнағарда, оған "Ужали Мата" немесе "Жаралы ана" деп табынады. Басқа ғибадатханалар Сикандарпурда, Биджнорда, Раевалада, Дехра Дунда және Жалонда орналасқан. Бұл әйел құдайларға ғасырлар бойы жатаулар құлшылық еткен. Харьянаның Гургаун қаласында Шитала Криппи (Дронаның әйелі) болып саналады және Гургаунның Шитала Мата Мандрінде табынады. Оңтүстік Үндістанда Шиталаның қызметін тамил халқының көпшілік табынатын Мариамманның инкарнациясы атқарады.
Шетла пуджасы
Шиталаға негізінен әйелдер ситаластамиде, яғни фалгунаның сегізінші күні, индустар күнтізбесінің он бірінші айына ғибадат етеді. Бұл әдетте ақпан айының ортасы мен наурыз айының соңында келеді, өйткені ұзақ, құрғақ түндер жұқпалы аурудан өліммен байланысты.
Дәстүрлі суреттер
Шетала әдетте жас қыз ретінде бейнеленеді. Оның басына желкен киіп, есекке мініп, қысқа сыпырма ұстап, вирустық пустулалар немесе өлімсіздің суық суына толы ыдысының мазмұнын таратады. Адиваси және Бахужан қауымдастықтары салған шағын ауылдық ғибадатханаларда Шитала жай ғана бет-әлпеті боялған тегіс тас тақташалармен және адал адамдар сыйлаған сәндік әшекейлермен бейнеленуі мүмкін. Айта кетерлігі, шиеталаның литургиясында неим жапырақтарына сілтемелер барлық жерде кездеседі, сондай-ақ оның иконографиясында кездеседі, бұл Азадирахта индиканың дәрілік өсімдік ретінде ерте түсінуін білдіреді. Сондай-ақ, "Сушрута" дастанында да нем жапырақтары кеңінен айтылған. Шетла - Катяяни құдайының бір түрі. Ол қызбалы науқастарға салқындық береді. Деви Махатмиямаға сәйкес, Жварасура есімді асура барлық балаларды бактериялық қызбамен ауыртқан кезде, Катяяни әйел тәңірі Шитала аватарында келіп, балалардың қанын тазартып, қызбаға себепші бактериялардан құтқарып, зұлым Жварасураны жеңді. Санскрит тілінен аударғанда, джвара - "қызу", шитала - "салқындық". Солтүстік Үндістанның иконаларында Шитала жиі Джаварасурамен бірге өзінің мәңгілік қызметшісі ретінде бейнеленеді. Шетала Девимен бірге жиі табынатын басқа құдайлар: тері ауруларының құдайы Гентту Дебата; Қан инфекциялары мен алпыс төрт індеттің құдайы Рактабати; Холерамен байланысты аурулардың құдайы Оладеви. Ол сондай-ақ үшбұрыш, сыпыртқы, дискі (чакра), вирустық пустулалар мен емдік су құмырасы, ним, сцимитар, коньки бұтақтары бар сегіз қолды түрінде таққа отырғызылған. және варадамудра бейнелейтін қол. Оның қасында екі есегі де бар. Бұл сурет оған қорғаныш, сәттілік, денсаулық және билік құдайы ретінде танымал болды.
Шал ауруын жою
Шетланың дінге сенбейтіндерге талма ауруын жұқтырып, оларға ойлануға мүмкіндік беретіндігі тарихта белгілі. Оның аурудан айыққан адамдарға құрбандықтар жасауды діндік рөліне негізделген Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының сәлдеге қарсы вакциналарды тарату жөніндегі күш-жігері бастапқыда қарсылыққа ұшырады, өйткені жергілікті адамдар вакцинацияны Батыс ғылымының индустық діни тәртіпті айналып өту әрекеті деп қарады. Бұл түсінікке қарсы тұру үшін халықаралық шаян ауруын жою бағдарламасы (SEP) Шиталаның иммундау иісі бар Шиталаның күшімен иммундауды қайта түсіндіру үшін плакаттарды шығарды.
Буддизм
Буддистік аңыздарда Джварасура мен Шитала кейде Буддистік аурулар құдайы Паранасабаридің серіктері ретінде суреттеледі. Жварусура мен Шитала оны оң және сол жағына шығарып салады.