Кіріспе
Индонезияның Gamelan музыкалық жазуы Индонезияның Gamelan ауызша дәстүрінде салыстырмалы түрде кішігірім рөл атқарады, бірақ Ява мен Балиде XIX ғасырдың соңында басталған gamelan жазуының бірнеше жүйелері, бастапқыда мұрағат мақсаттары үшін ойлап табылды.
Notation plays a relatively minor role in the oral traditions of Indonesian gamelan but, in Java and Bali, several systems of gamelan notation were devised beginning at the end of the 19th century, initially for archival purposes.
Кепатихан
Кепатихан - индонезиялық гамеланның жазуы үшін жасалған шифрлық музыкалық жазу түрі.
Тарих
Бұл жүйе 1900 жылы Суракартадағы Кепатиханда (Ұлы везирдің үйі) ойлап табылды және ХІХ ғасырда христиан миссионерлері әнұран жазуға мүмкіндік беру үшін импорттаған Галин Париж Шеве жүйесіне негізделген. Бұл жазу бір уақытта ойлап табылған жавалық басқа да жазу жүйелерінің орнын басып алды.
Нөмірлік
Жеті тонды пелогтық күйлеу жүйесінің биіктіктері 1, 2, 3, 4, 5, 6 және 7 сандарымен белгіленеді, ал бес тонды слендро биіктіктері 1, 2, 3, 5 және 6 деп белгіленеді. Октавалар сандардың үстінде және астында нүктелермен белгіленеді, қытайлық джианпуда сияқты, бірақ, әрине, биіктіктер сәйкес келмейді. Нотаның үстіндегі нүкте - жоғарыдағы октаваны, ал төмендегі нүкте - төмендегі октаваны білдіреді. Бір нотаның үстіндегі екі нүкте стандарттан екі октава жоғары нотаны көрсетеді және т.б. Жеке гамеланның күйіне байланысты, слендроның 1, 2, 3, 5 және 6-шы биін анемитоникалық пентатоникалық шкала ретінде тыңдау мүмкін, do re mi sol la. Алайда, пелог жүйесінде биіктіктер жай ғана төменнен жоғарыға дейін нөмірленеді 17 және бұл дыбыстарды диатониялық түсіндіру туралы сөз жоқ. Пелог шкаласы негізінен бес ноталы шкала болғандықтан, 4 және 7 ноталары батыс терминдеріндегі "қақтығыстар" сияқты жұмыс істейді: 4 "тітірек" немесе көтерілген 3 (патет лима немесе немде жиі кездесетін) немесе "жатық" немесе төменгі 5 (патет барганда жиі кездесетін) ретінде қызмет ете алады. Сол сияқты 7 patet lima немесе nem-де "жартылай" 1 ретінде жұмыс істейді; patet barang-да 1 "жартылай" 7 ретінде жұмыс істей алады, бірақ көбінесе pathet-тің уақытша өзгеруі ретінде түсіндіріледі. Кепатиханның барлық ноталарының мерзімі бірдей деп есептеледі. Осы тұрақты ырғақтан ауытқу екі жолмен байқалады. Ноталардың үстіндегі сәулелер немесе сызықтар (оверскорлар) стандартты ұзақтықтың жартысын көрсетеді (бұл тәжірибеде жиі дұрыс емес белгіленетін аймақ болса да). Нота орнына нүкте қойылса, ол бұрынғы нотаның жалғасуын білдіреді, ал үзіліс емес. Вокальдық бөліктерде 0 саны тынығуды білдіреді, бірақ аспаптар әдетте үздіксіз ойнайтындықтан, аспаптардың негізгі ойнау стиліне жататын кез келген тынығулар аспаптарда жазылмайды. Кейбір аспаптар үшін қосымша символдар қажет; мысалы, мелизмалар мен бүктелген бүгілулер нөмірлердің үстінде немесе астында сызықтармен белгіленеді. Колотомдық аспаптардағы соққылар кепатихан нөмірлерінің үстінде немесе айналасында диакритикалық белгілермен көрсетіледі. Мұндай белгілердің көптеген жиынтығы қолданылуда; мысалы, бір жиынтық (келісімге келмеген стандарт) гонг агэнг үшін шеңберді, гонг суукукан үшін жақшаларды, кенонг үшін ^, кемпул үшін ˇ, кетук үшін + және кемпян үшін қолданады. Бұл белгілердің барлығы немесе кейбіреулері алынып тасталуы мүмкін, өйткені оларды әдетте нысаннан (бентұқтан) анықтауға болады.
Орындау тәжірибесі
Кепатихан шифр жүйесі жавалық гамелан музыкасының екі тұрақты элементін: сандармен бейнеленген мелодиялық шеңберді (немесе балуганды (сөзбе-сөз, скелет) және шеңберлер мен басқа да символдар арқылы бейнеленген форманы анықтайтын тыныштырғыш гонгтар жиынтығын жазады. Қалған барлық бөліктер нотаға жазылмайды, бірақ орындау кезінде музыканттар өздерінің аспап туралы білімдеріне, олардың жаттығуларына және орындаудың мән-жайына (мысалы, би, ваянг, концерт, үйлену тойы және т.б.) негізделген. ), вокалды музыканы қоспағанда, әншілерге берілген мәтін немесе арнайы әуендер болуы мүмкін. Кейбір қазіргі композицияларда, егер классикалық әдістер қолданылмаса, көбірек бөліктерді атап жазуға болады немесе репетицияларда жаттап алуға болады. Басқа дәстүрлердегі аспаптар гамеланмен (мысалы, скрипка, ерху, шлепке билеуші, торғай) біріктірілген кезде, егер олар оған дағдыланған болса, онда ғана осы ойыншыларға белгі берілуі мүмкін.
Басқа жүйелер
Жоғарыда айтылған сипаттама орталық яван музыкасына қатысты. Батыс Яваның сунда музыкасында жүйе кері жұмыс істейді, 1 ең төменгі емес, ең жоғары нотаны білдіреді; сонымен қатар нотаның үстіндегі нүкте төменгі октаваны көрсетеді, ал нотаның астындағы нүкте жоғарыдағы октаваны білдіреді. [[Сурет:Суракарта gamelan жазуы slendro. png Дала-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да-да- KepatihanPro қазірге дейін gamelan жазуы үшін ең көп қолданылатын компьютерлік қаріп болып табылады. Ол 1994 жылы Мэтью Арцинега әзірлеген PostScript шрифті "Kepatihan" ретінде өмір сүрді; шрифті Шолц шрифтімен бірдей "keyboard logic" қолданады, бірақ ребаб, вокал және кендхангтің толық белгіленуі мүмкін үлкен кеңейтілген таңбалар жиынтығына ие. 2000 жылы Раймонд Вейслинг шрифтін TrueType-ке (Windows және Mac-терде де жұмыс істейді) түрлендірді және оны "KepatihanPro" деп атады (осылайша ол Шолцтың бастапқы шрифтпен бірге өмір сүре алады). 2020 жылдың 24 шілдесінде Kraton Yogyakarta жаңа қаріпті жариялады, ол Kridhamardawa . Ол KepatihanPro-ға негізделген және бірдей "keyboard logic" кодтық нүктелерін қолданады. Негізгі өзгерістер типографиялық: шифрлар оқуға ыңғайлы болу үшін қараңғыландырылады (қалыңдатылады) және жол биіктігі айтарлықтай төмендейді (бет кеңістігін үнемдейді). Жаңа қаріп қосымша символдарды да қосады. 2000-жылдардың басында Кепатихан қаріпінің бірнеше оңайлатылған тұқымдары бүкіл Индонезияда шіркеу әндерін шифрлау үшін кеңінен қолданылды және тіпті Қытайға тарады.
Юникодтық кодтық нүктелер
2014 жылы SIL International стандартты Unicode орындарына код нүктелерін тағайындайтын Duolos SIL Cipher жариялады. Кодтық нүктелер арнайы пернетақта арқылы жасалады. Бұл қаріп Jianpu белгілерін де қолдайды.