Кіріспе

Автригондар - Ибериядағы Римге дейінгі тайпалар. Аутригондар - Иберия түбегінің солтүстігінде, қазіргі Баск елінің батысында (Бискай мен Аваланың батыс аймақтары) және Испанияның Бургос және Кантабрияның шығысында орналасқан Римге дейінгі тайпалар. Олардың аумағы батыста Кантабри, шығыста Каристии, оңтүстік-шығыста Бероне және оңтүстікте Турмодигимен шектелген. Аутригондар кельттер болған-болмағаны талқыланады, бұл теория кельт тектес топонимдердің болуымен расталады, мысалы, Уксама Барка және басқалары брига аяқталуымен және ақыр соңында Каристии және Вардули сияқты басқа көрші тайпалармен бірге баскизациядан өтті.

Орналасқан жері

Рим тарихшылары Помпоний Мела мен Плиний Үлкен оларды қазіргі Бургос провинциясының солтүстік аймағында орналастырды. Плиний Үлкен "Аутригонның он мемлекеті" туралы жазады және Ока өзенінің аңғарындағы Тритий Аутригон (Монастерио де Родилла, Бургос) және Вировеска (бұл, мүмкін, қазіргі Бривиеска, Бургос; кельтибер типіндегі монета: Уируиаз) ғана атауға тұрарлық деп айтады. Басқа автригондар қалалары: Деобрига (Миранда де Эбро, Бургос маңы), Уксама Барка (Осма де Валдегобия; Кельтибер типіндегі шаққы: Уаркас), Сегисамункулум (Серезо-дель-Риотирон, Бургос), Антекуия (Панкорбо маңы, Бургос), Винделеия (Кубо-де-Буреба, Бургос), Салионка (Поза-де-ла-Сал, Бургос) және Портус Аманус / Флавиобрига (Кастро-Урдиалес, Кантабрия).

Шығу тегі

Автригондар алғаш рет б.з.д. 76 жылы римдік тарихшы Ливийдің құжатында айтылған, онда Квинт Серторийдің Пиреней түбегіндегі әрекеттері сипатталған. Страбон оларды Географиялық еңбегінде атап, грек тілінен аударғанда "қасиетті адамдар" деген мағынаны білдіретін аллотригондар деп атаған. Олардың топонимдерін зерттеу негізінде, сондай-ақ Каристии мен Вардулимен болғандай, олар, мүмкін, кельт тайпасы болған, олар ақыр соңында басктардың процесін бастан кешірген. Аутригонның белгілі топонимдері кельт тегіне жатады, қазіргі Алавадағы Уксама Барка және басқалары бригамен аяқталады. Өзендердің топонимдері, мысалы, Нервион, антропонимдер, археологиялық қалдықтар, құралдар мен қару-жарақтар оларды мәдени жағынан кельттермен байланыстырады, бірақ басқа жақын кельт тайпаларының, мысалы, кельтиберлер сияқты айқын айырмашылығы бар.

Мәдениет

Автригондар мәдени жағынан ерте темір дәуіріндегі "Монте Бернорио Миравече" мәдени тобымен байланысты болды. Қосымша археологиялық дәлелдер 2-ші темір дәуірінде олар кельтиберлердің ықпалына түскенін көрсетеді. Б.з.б. 1-ғасырда олар жоғары Эброның тау жоталарында "Нумантин" типті қалың саз қабырғалармен қорғалған автономды тау басындағы бекіністі қалалардың (Civitates) федерациясына ұйымдастырылды. Олардың келтиберлік мәдениетін, мысалы қонақжайлылық тесераларын баса көрсететін археологиялық дәлелдер көбірек табылды. Бұл - солтүстік-шығыс иберия жазуының (сонымен қатар келтибер жазуы деп те аталады) түрін қолдана отырып жазылған жазуы бар зооморфты пішінді металл тақташа.

Тарих

Б.з.д. 4 ғасырдың басында автригондар жарым аралға көшіп келіп, қазіргі Кантабрия мен Бургос провинцияларына сәйкес келетін бүкіл аумақты басып алды, ол ақыр соңында Автригония немесе Австригония деп аталды. Біздің заманымыздан бұрынғы 4 ғасырдың ортасында автригондар Писуерга аңғарына жетіп, онда өздерінің астанасы Аутрака немесе Аустраканы орнатқан. Олар, сондай-ақ, қазіргі шығыс Кантабрия, Виская және Авала Баск провинцияларындағы Асон және Неруа (Нервион) өзендерінің арасындағы жағалаудағы таулы аймақты шығысқа қарай аквитан тілінде сөйлейтін Каристииден тартып алып, теңізге шығуды қолға алды. Алайда, автригондар осы кең аумақты ұстап тұру ұзаққа созылмады; б.з.д. 300 жылдан кейін олар оңтүстік автригониядан - батыс Бургос аймағынан - автригондардың алғашқы астанасы Аутраканы басып алған Вацкейлермен одақтасқан Турмодигилер қуып шығарды. Б.з.д. III-II ғасырларда Арлансон аңғарының солтүстігіндегі жоғары Эбро тау жотасындағы өз жерлеріне қайта оралған автригондар өздерін Берондармен одақтастырып, солтүстік-батыс халықтарына ұқсас тайпалық қоғамға айналды. Б.з.б. 1-ғасырда олар он автономды тау басындағы бекіністі қалалардан (Civitates) тұратын федерацияға ұйымдастырылды, олардың арасында Ока өзенінің аңғарындағы жаңа астанасы Вировеска болды.

Романшалау

Олар Кельтиберия соғыстарына қатыспаған сияқты, бірақ Берондардың дәстүрлі одақтастары ретінде соңғысына Рим генералы Серторийдің 76 жылы Солтүстік Кельтиберияға шабуылға түсуіне қарсы күресуге көмектесті және б.з.б. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырының басында жаңа Hispania Tarraconensis провинциясына біріктірілсе де, автригондар тек ішінара римдікке айналды, ешқашан христиандыққа айналды және Рим императорлық әскерін соңғы империяға дейін көмекші әскерлермен (Ауксилия) қамтамасыз етуді жалғастырды.

Ерте орта ғасырлар

Аутригон халқы 4-ші ғасырдың аяғындағы германдық шабуылдар арқылы Испаниядағы Рим империясының құлдырауынан аман қалды және қазіргі Бургос, Алав, Бискай провинцияларының кейбір бөліктерінде қысқа уақытқа өз патшалығын қайта құрды, ол екі ғасырға жуық уақытқа созылды, содан кейін оларды көршілері Вардули басып алды және ақырында оны жойды немесе Васкондармен бірге болды.