Кіріспе

Классикалық Грекиядағы клирухия (κληρουχία, klēroukhia) – Афина құрған арнайы колония түрі. Бұл термин грекше κληροῦχος, klēroukhos сөзінен шыққан, сөзбе-сөз "жеребе алған адам" деген мағынаны білдіреді.

Тарих

Көбінесе грек колониялары саяси тұрғыдан тәуелсіз болды; олардың ана қаламен (метрополиспен) ерекше қарым-қатынасы болды, бірақ әйтпесе тәуелсіз бірліктер болып табылды. Клерухиялар мүлдем басқаша еді. Қоныс аударушылар немесе клерухтар афиналық азаматтығын сақтап, қоғам Афинаның саяси тәуелділігінде қалды – бұл Самос кеңесі сияқты афиналық үлгідегі жергілікті басқару институттарын құру арқылы нығайтылды. Плутархтың сөзіне сәйкес, клерухиялар кедей афиналық азаматтарға берілді, олар афиналық азаматтығын сақтап, шетелде тұрып өмір сүрді. Дегенмен, эпиграфикалық деректер афиналық клерухтар көбінесе бай болғандығын және құлдары шетелдегі меншіктерінде жұмыс істегенде Афинада тұруын жалғастырғандығын көрсетеді. Осылайша, клерухиялар Афинадағы жеке байлықтың маңызды көзіне айналды – Фукидидтің мәліметінше, Лесбостағы 3000 клерос жыл сайын 100 талантты қамтамасыз етті. Бірінші клерухия б.з.д. 6 ғасырда Афина Мегарадан басып алған Саламис болған деп есептеледі. Басқа клерухиялар Грек-Парсы соғыстарынан кейін Парсы империясынан қайтарылып алынған Фракия Херсонесінде және Афинамен соғыста жеңілгеннен кейін Халкиде құрылды. Делиан лигасы мен Екінші афина лигасы кезеңінде (б.з.д. 5–4 ғасырлар) Афина көптеген клерухияларды құрды, мысалы, Самоста. Афинаның клерухиялар жүйесі бесінші ғасырдың соңында ең жоғары деңгейіне жетті, сол кезде ол Қара теңіздегі Амисосқа дейін шығысқа қарай созылды. Бұл клерухиялар желісі Пелопоннес соғысының соңында жоғалып, ешқашан бұрынғы көлеміне жетпеді, бірақ кейбір клерухиялар төртінші ғасырда, мысалы, Лемнос және Самоста қайта құрылды.