Кіріспе

Бейбітшілік үдерісі стратегиясы Қарусыздану, демобилизация және қайта кірігу (DDR) немесе қарусыздану, демобилизация, репатриация, қайта кірігу және қайта орналастыру (DDRRR) - бұл бейбітшілік үдерістерінің құрамдас бөлігі ретінде қолданылатын стратегиялар және әдетте азаматтық соғыстардан кейін БҰҰ-ның барлық бейбітшілік операцияларында қолданылатын стратегия.

Анықтама

Қарусыздану дегеніміз бұрынғы соғысушылардан жауынгерлік құралдарды (жарақ, оқ-дәрілер және т.б.) физикалық түрде алу. Демобилизация дегеніміз қарулы топтарды тарату. Қайта кірігу дегеніміз - бұрынғы жауынгерлерді азаматтық қоғамға қайта кіріктіру процесі, қарулы күреске қатысуға дайын адамдардың санын азайту.

Жетістік факторлары

DDR "бейбітшілік сақтау" деген жалпы терминнен біршама ерекшеленеді, өйткені DDR тиімді жүзеге асыру үшін белгілі бір шарттарды талап етеді. Демобилизация мен қайта кірігу үшін алдымен қарулы топтарды қарусыздастыру керек. Жалпы алғанда, қақтығыстағы тараптар бейбіт келісімге қол жеткізу үшін келіссөздер жүргізуді және қақтығысты тоқтатуды қалайды. Егер соғыс аяқталмай қалса немесе барлық тараптар бейбітшілік туралы келіссөз жүргізуге дайын болмаса, бұл екі тараптың арасындағы сенімді орнатуды қиындатады. Қарусыздану шаралары барлық жанжал тараптарына да қолданылуы тиіс. Сомалидегі жағдай осы екі факторды көрсетеді. БҰҰ мен АҚШ таңдалған қарулы топтарды қарусыздауға кірісті, бірақ барлығы емес, бейбіт келісімге қол қойылмады. Қарусыздаған топтар қарусыздалмаған топтардың нысанасына айналды, содан соң зорлық-зомбылық жалғасты. Жоғарыда айтылғандай, сенім - бұл сәтті ДДР-дың негізгі факторы, әсіресе қарулы топтарды қарусыздануға қатысты. Шағын масштабтағы іс-әрекеттер екі тараптың да сенімін арттыруға көмектеседі, мысалы, топ жетекшілерінің халықаралық медиаторлармен бірге қоғамдық орындарында көрінуі. Сенімділікті нығайту үшін, барлық зорлық-зомбылық тараптарынан алынған қару-жарақтардың жариялы жалындары қарусызданушы топтарға басқа топтардың да қаруларын тапсырып жатқанын көрсетеді.

Қиындықтар

Жоғарыда айтылғандай, бір қиындық - әртүрлі қарулы топтар арасында сенім қалыптастыру. Егер бейбіт келісімге қол жеткізілмесе, бірақ қарулы топтар ДДР процесін бастауды қаласа, онда ең алдымен зорлық-зомбылыққа әкелген негізгі мәселелерді шешу керек. ДДР тек қана технократиялық жаттығу ретінде қарастырылмайды, ал әр топтың наразылықтарын ескермеу бейбітшілік процесін қатты әлсіретуі немесе теріс әсер етуі мүмкін. Бұрынғы жауынгерлерді қайтадан жұмысқа орналастыру мәселесі қарастырылып жатқанда, тағы да қиындықтар туындайды. Бейбіт келісімдердің басқа да аспектілерінен айырмашылығы, демократиялық институттарды нығайту, әділ сайлаулар мен үкіметтік құрылымдарды енгізу сияқты, бұрынғы жауынгерлердің азаматтық қоғамға қайта кірігуін нақты бақылау қиын болуы мүмкін. Бұл оның әлеуметтік сипатына байланысты: бұрынғы жауынгерлердің қоғамға қалай кіріктірілгенін қалай өлшейсіз? ДДР-дің барлық аймақтарда ықпал етуді мақсат еткен қоғамдық ынтымақты қалай өлшеуге болады? Азаматтық соғыстарда көп жағдайда қауымдық зорлық-зомбылық жоғары деңгейде болады, бұл бұрынғы жауынгерлердің қауымдастықтарында зорлық-зомбылық әрекеттер жасаған қарулы топтарға қосылған жауынгерлер үшін ерекше қиындық тудырады. Тіпті егер осыған қатысты жеке ex-combatant өз қауымына қарсы зорлық-зомбылық әрекеттерін жасамаса да, егер олар осындай топпен байланыста болса, оларды қайта қабылдау қиынға соғуы мүмкін. Бұл отбасылық байланыстардың бұзылуына, қоғамдық шиеленістерге немесе бұрынғы жауынгерлердің үйге мүлдем қайтып бармауын таңдауына әкелуі мүмкін. Осылайша, жауынгерлерді азаматтық қоғамға сәтті қайта кіріктіру мүмкін, бірақ оларды өз қауымдастықтарына қайта кіріктіру әлдеқайда қиын болуы мүмкін.

Бағалау

Демобилизацияның әсерін бағалау үшін ресурстарды, өндірістің динамикалық процестерін, қайта бөлуді және саясатты әзірлеу мен іске асырудағы әртүрлі факторлар мен актерлерді қарастыру керек.