Кіріспе

Флориданте (HWV 14) - Джордж Фридерик Гендельдің үш актідегі опера сериясы. Либреттоны итальян тілінде Паоло Антонио Ролли жазды. Либреттоны Франческо Сильвани 1696 жылы Марк Антонио Зиани драмасы үшін жазған. Опера алғаш рет 1721 жылы 9 желтоқсанда Лондондағы Король театрында қойылды және көрермендер арасында үлкен жетістікке жетті, Гендель оны бірнеше маусымда қайта жаңғыртты. Сюжетте ежелгі Персияда династиялық күрес пен махаббат түйіндері бар және "А, миа кара" ерекше әдемі дуэтімен ерекшеленеді.

Өмірбаян

Неміс туылған Гендель өзінің алғашқы мансабының бір бөлігін Италияда опералар мен басқа да шығармалар құрастырғаннан кейін, Лондонға қоныстанды, онда 1711 жылы ол алғаш рет итальян операсын өзінің операсы Ринальдомен әкелді. Риналдо үлкен табысқа қол жеткізді, ол Лондонда итальяндық опера сериясына деген қызығушылықты тудырды, бұл форма жұлдызды виртуоз әншілердің соло арияларына басымдылықпен бағытталған. 1719 жылы Гендель Лондондағы итальяндық операларды шығару үшін корольдік жарғыға сәйкес құрылған Корольдік музыка академиясы (қазіргі Лондон консерваториясымен байланысы жоқ) деп аталатын ұйымның музыкалық директоры болып тағайындалды. Гендель компания үшін опералар құрастырумен қатар, жұлдызды әншілерді жалдап, оркестр мен музыканттарды қадағалауды және Италиядан Лондонға операларды бейімдеуді тапсырды.

Қысқаша мазмұны

Оқиға: Ежелгі Персия. Осы оқиғадан бірнеше жыл бұрын парсы генералы Оронте төңкеріс жасап, патшаны өлтіріп, тақты өз қолына алады. Ол өлтірілген патшаның қызы Элизаны асырап алады. Қазір қыздар некеге тұру жасына жетіп, Эльмира Оронте әскерлерінің басшысы Флориданте ханзадаға айтты, ал Россана жақын маңдағы патшалықтың ханзадасына, Тир ханзадасы Тимантеге тұрмысқа шығуға тиіс. Алайда, Оронте өзінің асырап алған қызына ғашық болып, Флоридантамен некеге тұруды қаламайды, ал Тир мен Парсы соғысқа түсті, сондықтан Россанның Тимантемен некеге тұруы (оның ешқашан кездеспеген, неке дипломатиялық себептермен ұйымдастырылған) де мүмкін емес.

1-ші акті

Флориданте соғыстан оралады, онда ол Тирді салтанатты жеңіп алды және оны патшаның әпкелері (олар сенетіндей) Эльмира мен Россана қарсы алады. Қазір Персиямен соғысып жатқан Тимантемен неке қиюдың тоқтатылуына ренжіген Россан Флориданте Гилкор есімді шайқастан тұтқынға алынған Тираны сыйлайды, ол шын мәнінде киім-кешектегі Тиманте. Флоридантке король Оронтенің хаты жеткізіледі, ол жиналғандардың бәрін қатты үрейлендіреді, оған дереу елден кетуді бұйырады. Россана әкесі Оронтеге Флоридантаны қумауды сұрайды. Оронте Флоридантемен көрісуге келіседі, бірақ маңызды мемлекеттік мәселелердің енді оның Эльмирамен некеге тұруы мүмкін емес екенін айтады. Россан сонымен қатар "Гилкор"мен сөйлеседі, ол оған Тиманте шайқастан зардап шекпей қашып кетуге тырысқанын және оны мәңгі жақсы көретінін айтады. Флориданте патшаның алдына әкелінеді, ол Флоридантедің өтінішіне немесе Эльмираның көз жасын төгіп жалбарынуына қарамастан, оның қуғын-сүргінін қайтарып алмайды. Эльмира мен Флориданте бір-бірінен қайғылы қоштасады.

2-ші акті

"Гилкор" Россананы өзінің қалыңдығы Тиманте тірі екеніне сендіреді және оған оның портретімен сыйлайды. Ол суретті "Гилкордың" өзі екеніне қуанады. Флориданте өзін мавр етіп жамылып, "Гилкор" мен Россанды алып, Эльмирамен бірге қашуды жоспарлайды, бірақ олар мұны жасай алмастан бұрын Оронте Эльмирамен кездесіп, оған өзі үйленгісі келетінін айтады, ол шын мәнінде оның әкесі емес екенін түсіндіреді. Алайда, ол оның ұсынысына таңғалып, қорқып, оны жәндік деп айыптайды. Ғашықтар қашып құтылуға дайындалып жатқанда Оронте оларды ұстап алады, Флоридантаны тұтқынға жібереді және Эльмираға оған үйленуді немесе өлімге кесілуді таңдай алады.

3-ші акт

Россан Эльмираға, олар шын мәнінде өздерінің шын мәнінде әпке-қарындас емес екенін білгенімен, ол әрқашан оған деген бауырлас сүйіспеншілігін сезінетінін айтады. Оронте кіріп, Эльмираға "моры" (Флориданте) қайтыс болғанын айтады, ол содан кейін есінен танып қалады. Ол есінен таныған кезде Оронте Флоридантаны шынжырмен өзіне алып келіп, оған Эльмира не үйленуі керек, не өлуі керек деп айтады. Оронте Флоридантеге оның өмірін құтқарып, өзіне үйленуге кеңес береді. Флориданте Эльмира қайта тірілгенде солай етуге тырысады, бірақ ол оның қасында өлуді қалайтынын айтады. Росана мен Тиманте қатыгез Оронтеді құлатуға шешім қабылдады, ол Эльмираға Флоридантеге уланған сусын әкелуге бұйырды. Ол солай істейді, бірақ оны оған берудің орнына өзі ішуге дайын, сонда Оронте кіріп, оны қолынан шауып алады. Тиманте мен Россан Оронтті басып алып, Эльмираны Парсы патшайымы деп жариялайды. Соңғы көрініс Эльмираның таққа отырғызу салтанатында, енді оның шын аты - Елиза патшайым, сүйікті күйеуі Флориданте оның қасында. Олар бір-біріне адал болуға және өз империясын әділ басқаруға ант береді. Россан Елизадан әкесі Оронтеге кешірім беруін сұрайды, ол солай істейді. Россан мен Тиманте де үйленіп, Тирді билейді.

Музыкалық ерекшеліктері

Корольдік музыка академиясына опера жазған тағы бір композитор Джованни Бонончини өткен маусымда операларымен үлкен жетістікке жетті және Флоридантеде Гендельдің Радамисто сияқты академиялық операларының стилін өзгертіп, басқа композитордың танымалдығына бәсекелесу үшін жеңіл және қарапайым мелодиялық тәсіл қабылдағаны анық. Опера екі диктофонға, екі гобойға, екі фагонда, екі кернейге, екі мүйізге, струнға және континуумға (виолончель, лютня, клавесин) арналған.

Қабылдау және орындау тарихы

Гендель Эльмираның ролін сопрано Маргарита Дюрастантиге жазған, ол оның көптеген басқа шығармаларында да кездескен, бірақ Италияда демалыс кезінде науқастанып, премьераға Лондонға бара алмады. Сондықтан академияның директорлары оны Дурастантиден басқа вокалды диапазоны бар Анастасия Робинсонмен алмастырды, ал Гендельге өзі құрастырған музыканың бір бөлігін қайта қарауға тура келді. Опера сол маусымда он бес рет қойылды, бұл сол кездегі табыстың белгісі болды. 1715 жылдан бастап Гендельдің барлық музыкасының партитураларын жинауға тырысқан музыкалық әуесқой Элизабет Лег "Өлімсіз!" деп жазды. бірінші актінің дуэті бойынша оның музыкалық көшірмесі. Гендель Флоридантті 1722 жылы 4 желтоқсанда қайта қарастырды. Ол 1723 жылы Гамбургте орындалды және 1727 және 1733 жылдары Лондонда қайта жаңғыртылды. Келесі сахналық қойылым және алғашқы заманауи қойылым 1962 жылы 10 мамырда Абингдондағы Біріккен мүйіз театрында өтті. Барша барокко опера сериясында сияқты, бұл шығарма көп жылдар бойы орындалмай қалды, бірақ барокко музыкасына қызығушылықтың қайта жанданысымен және 1960 жылдан бастап тарихи ақпаратқа негізделген музыкалық орындаумен Флориданте, барлық Гендель опералары сияқты, бүгін фестивальдар мен опера үйлерінде қойылымдар алады. Флориданте 1989 жылы Кембридждің Гендель операсында және 2009 жылы Галледегі Гендель фестивалінде қойылды. Операның соңғы хорының қолжазбасы 1930 жылдары табылды және Британ мұражайының Корольдік коллекциясындағы автографты толығымен толтырды.