Кіріспе

Мемлекет активтерді тәркілеуі, тәркілеу / мүлкіне қол сұғу жалпы құқық елдері бойынша активтерге қол сұғу немесе активтерді тәркілеу - бұл активтерді тәркілеудің бір түрі. Құрама Штаттарда бұл қылмыстық сот төрелігінің қаржылық міндеттемесі. Бұл әдетте қылмыстың кірісіне немесе құрал-сайманына қатысты қолданылады. Бұл террористік әрекеттерге, есірткімен байланысты қылмыстарға және басқа да қылмыстық, тіпті азаматтық құқық бұзушылықтарға қатысты. Кейбір юрисдикциялар тәркілеудің орнына "конфискация" терминін қолданады. Активтерді тәркілеудің мақсаты - қылмыстық әрекетті тоқтату, жеке тұлғаға немесе ұйымға пайдалы болуы мүмкін активтерді тәркілеу.

Азаматтық және қылмыстық құқық

Құқықтық жүйелер қылмыстық және азаматтық іс жүргізуді ажыратады. Қылмыстық іс жүргізу қоғамға немесе үкіметке қарсы қылмыстарды реттейді. Қылмыстық заңның бұзылуына айыптау үшін жазалар әдетте түрмеге, түрмеге немесе басқа түрдегі қамауға алуды қамтиды. Азаматтық сот ісі жеке адамдар арасындағы немесе жеке адамдар мен үкімет арасындағы дауларды қамтиды. Азаматтық дау аяқталғаннан кейін бір тарапқа екінші тарапқа ақшалай өтемақы төлеуге бұйыруға болады. Соттар азаматтық дауларды шешу үшін тараптардың бірін нақты бір нәрсені жасауға немесе жасамауға бұйыра алады. Бас бостандығынан айыру мүмкіндігіне байланысты, егер қылмыстық іс бойынша айыпталушылар өздерінің адвокатын төлеуге мүмкіндігі болмаса, оларға мемлекеттік шығындар есебінен адвокат беріледі. Азаматтық істерде де бұл жағдай орын алмайды, бірақ кейбір жағдайларда бұл жағдайға ерекше қарайды. Жеке тұлғаның қылмысқа кінәлі деп танылуы үшін үкімет айыпталушының кінәлі екендігіне дәлел келтіруге тиіс. Азаматтық іс бойынша дәлелдеудің бірнеше стандарттары бар, ең көп таралған - дәлелдемелердің басымдығы, ол елу пайыздан астам деп сипатталады. Азаматтық активтерді тәркілеуді азаматтық бостандықтар қорғаушылары айыптаудың, кері жүктеудің және қаржы мүдделерінің қайшылықтарының төмендеуі үшін қатты сынға алды.

Еуропалық Одақ

2014 жылдың сәуірінде Еуропалық Парламент пен Еуропалық Одақ Кеңесі Еуропалық Одақта қылмыспен алынған кірістерді мұздату және тәркілеу туралы 2014/42/EU директивасын қабылдады. Бұл директивада қылмыстық айыптау болмаса да мүлкіне тыйым салу мен тәркілеуге тек ерекше жағдайларда ғана рұқсат етіледі. 4-бапта былай делінген: "Мемлекет-орындаушылар қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі іс жүргізудің нәтижесінде де болуы мүмкін қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі іс жүргізудің нәтижесінде де кінәлі деп танылған жағдайда, құралдар мен кірістердің немесе осындай құралдар мен кірістерге сәйкес келетін құндылықтардың толық немесе ішінара тәркіленуін қамтамасыз ету үшін қажетті шараларды қабылдайды. Егер 1 тармаққа сәйкес тәркілеу мүмкін болмаса, кем дегенде мұндай мүмкінсіздік күдікті немесе айыпталушының ауруы немесе қашып кетуіне байланысты болса, онда, егер тікелей немесе жанама түрде экономикалық пайда әкелуі мүмкін қылмыстық іс қозғалған және егер күдікті немесе айыпталушы сотта сотталған болса, мұндай іс қылмыстық айыптауға әкелуі мүмкін болған жағдайда, мүше мемлекеттер құралдар мен табыстарды тәркілеуді қамтамасыз ету үшін қажетті шараларды қабылдайды.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда активтерді тәркілеу бойынша іс 2002 жылғы "Қылмыстық жолмен алынған кірістер туралы" заңға сәйкес басталады. Бұлар әртүрлі болып бөлінеді. Біріншіден, тәркілеу туралы іс жүргізу. Конфискация туралы қаулы - сотталған айыпталушыдан белгілі бір мерзімге дейін мемлекетке белгілі бір ақшалай сома төлеуді талап ететін, Король сотында шығарылған сот шешімі. Екінші жағынан, ақшаны тәркілеу бойынша іс жүргізу бар, ол (Англия мен Уэльсте) полиция немесе кеден тарапынан қозғалған, Король сотына шағымдану құқығы бар магистратура сотында жүргізіледі. Үшіншіден, Ұлттық қылмыстық агенттік (NCA) бастаған азаматтық өндіріп алу іс-шаралары бар. Ақшаны тәркілеу бойынша іс жүргізу де, азаматтық өндіріп алу туралы бұйрық бойынша іс жүргізу де қылмыстық іс бойынша алдыңғы сотталуды талап етпейді. Шотландияда тәркілеу ісін прокурор фискаль немесе лорд-адвокат шериф соты немесе Жоғары сот арқылы бастайды. Қолма-қол ақшаны тәркілеу және азаматтық өндірісті Шотландия үкіметінің азаматтық өндіріс бөлімі шериф сотына аппеляциямен Сот сессиясына береді.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы БҰҰ Конвенциясы

Қамқорлыққа қарсы БҰҰ Конвенциясы тәркілеу бойынша халықаралық ынтымақтастықты жеңілдету үшін қатысушы мемлекеттерді қылмыскердің өлімі, қашуы немесе болмағандығы немесе басқа да орынды жағдайларда қылмыстық айыптаусыз жемқорлықпен алынған кірістерді тәркілеуге мүмкіндік беру үшін қажетті шараларды қабылдауды қарастыруға шақырады.

Америка Құрама Штаттары

Қамқорлықтан айыру (конфискация) істерінің екі түрі бар: қылмыстық және азаматтық. Қазіргі кездегі барлық тәркілеу істерінің жартысына жуығы азаматтық істер болып табылады, бірақ олардың көпшілігі қылмыстық іспен қатар қозғалады. Азаматтық тәркілеу ісінде АҚШ үкіметі адамды емес, мүлікті талап етеді; меншік иесі іс жүзінде үшінші тарап талапкер болып табылады. Бұл жағдайда, дәлелдемелердің басымдылығы бойынша мүлікті тәркілеуге болатынын анықтау үшін үкіметке жүгіну керек. Егер ол сәтті болса, иесі "әділ иесі" қорғанысын орнату арқылы әлі де басым болуы мүмкін. Федералды азаматтық тәркілеу істері әдетте мүлікті тәркілеуден басталады, содан кейін тәркілеу агенттігінен (әдетте DEA немесе FBI) иеленушіге тәркілеу туралы хабарлама жіберу. Сосын, иесі 35 күн ішінде талап қою үшін арыз береді. Бұл талапты кейіннен сот арқылы қорғауға болады. Құжатты сотқа бергеннен кейін, прокурордың оны қайта қарауға 90 күн уақыты болады. Сосын иесі 35 күн ішінде сотқа шағым жасап, өзінің меншік құқығын растайды. Сотқа шағымданғаннан кейін 21 күн ішінде меншік иесі шағымда айтылғандарды жоққа шығаратын жауап беруі тиіс. Осыны орындағаннан кейін, тәркілеу ісі сот алдында толықтай қаралады. Азаматтық істерде меншік иесін ешқандай қылмысқа кінәлі деп танудың қажеті жоқ; меншік иесінен басқа біреу мүлікті қылмыс жасау үшін қолданғанын дәлелдеу арқылы үкімет үстем бола алады (бұл талап ескірген болып көрінеді және "әділ меншік иесі" қорғанысымен қарама-қайшы келеді). Ал қылмыстық құқық бұзушылықтар бойынша тәркілеу жаза ретінде сотталғаннан кейін жүзеге асырылады және қылмыскерге қарсы жазалау әрекеті болып табылады. Құрама Штаттар Маршалдар қызметі Әділет департаменті агенттіктері тәркілеген және тәркіленген мүлікті басқаруға және жоюға жауапты. Қазіргі уақытта оның басқаруындағы мүлкі шамамен 2,4 миллиард долларды құрайды. АҚШ-тың Қазынашылық департаменті Қазынашылық агенттіктері тәркілеген мүлікті басқару және жою үшін жауапты. Екі бағдарламаның да мақсаты - тәркіленген мүлікті аукционға қою арқылы және жеке секторға сату арқылы таза табысты барынша арттыру, содан кейін мүлікті және табысты қылмыс құрбандарына өтемақы төлеуге және егер құрбандарға өтемақы төлегеннен кейін қаражат қалса, оны құқық қорғау мақсатында пайдалануға.

Тарих

Конгресс 1970-жылдардың басынан бастап қылмыстық кәсіпорындарды және олардың ақшаны адалдандыру іс-әрекеттерін бұзу және жою бойынша үкіметтің өкілеттігін біртіндеп кеңейтті. Олар мұны ақшаны адалдандыруға қарсы және конфискация туралы заңдарды, мысалы 1970 жылғы RICO Act және 2001 жылғы USA Patriot Act сияқты заңдарды қабылдап жасады. Активтерді тәркілеу туралы түсінік мыңдаған жылдар бұрын пайда болған және тарих бойына көптеген жағдайларда тіркелген. 2015 жылы қылмыстық сот төрелігін реформалаушылар, соның ішінде Кох отбасылық қорлары мен ACLU, АҚШ-та мүлкі тәркіленуді азайту жоспарларын жариялады, себебі ол кішігірім табыспен күдікті қылмыскерлерге тиесілі мөлшерден тыс жазаны белгілейді. Жеке меншікті тәркілеу адамның байлығының басым бөлігінен айырумен аяқталады.

Терроризмге қаржы бөлуді тәркілеу

Террористік ұйымдарға қаржыны табу, тәркілеу және бұзару билік үшін қиын, өйткені олар басқа елдерден, жақтастарын қолдау, қылмыс немесе заңды бизнес сияқты әртүрлі көздерден келуі мүмкін. Террористік топтар көптеген қылмыстардан - қара пошта, тонау, қорқытып алу, алаяқтық, есірткі айналымы және т.б. Егер террористік активтер табылса, билік террористік әрекеттерді тоқтату үшін мүлікті тәркілеуге құқылы. "Террористік мүлік" дегенді түсіну маңызды, өйткені бұл қылмыстар 2000 жылғы заңда кеңінен анықталады: 2000 жылғы заң террористік ақшаны тәркілеудің жаңа жүйесін енгізді. Бұл заң Ұлыбританияның есірткі саудасының ақшасын тәркілеу процесіне негізделген және егер ол терроризмге арналған немесе террористік мүлік деп күдікті дәлелденсе, полиция қызметкері, кеден қызметкері немесе иммиграциялық қызметкердің 48 сағат бойы ақшаны тәркілеуіне рұқсат етілген. Мүлікті немесе ақшаны ұстап алған офицер сотқа өтінішпен жүгіне отырып, оның қамауда қалуын жалғастыруға рұқсат беруі мүмкін, бұл оның қайдан келгенін анықтау үшін қосымша тергеу жүргізуге уақыт береді. Егер сот күдіктілердің ақшалай қаражатты террористік мақсаттарда пайдалануды немесе террористік мүлік болуды көздегенін дәлелдесе, онда ол тәркілеу туралы бұйрық шығара алады. Активтер құқық қорғау органдарының арасында, мысалы, заңгерлерге, полиция көліктеріне, мет лаб-ты тазартуға, басқа да құрал-жабдықтар мен жиһаздарға жұмсалады. 2009 жылы Lloyds Bank Халықаралық төтенше экономикалық өкілеттіктер туралы заңның (IEEPA) бұзылуына байланысты 350 миллион доллар жоғалтты (АҚШ санкциялық тізімдеріндегі адамдарға жалған шығыс банктік аударымдар). 2009 жылы швейцариялық Credit Suisse корпорациясы IEEPA-ны бұзумен байланысты 536 миллион доллар көлемінде айыппұл алды. 2010 жылы британдық көпұлтты универсалдық банк Barclays plc IEEPA және Trading with the Enemy Act заңдарын бұзғаны үшін 298 миллион доллардан айырылды. 2010 жылы ABN Amro Bank IEEPA және Trading with the Enemy Act заңдарын бұзғаны үшін 500 миллион доллар айыпталды. 2013 жылы апелляциялық сот Бостон аймағындағы федералды прокурорлардың Мотель Касвеллдің азаматтық тәркіленуін жоққа шығарды. Бұрын да осы үйде сырттан адамдар есірткіге қарсы қылмыс жасаған болса да, АҚШ-тың Массачусетс округінің аудандық соты "қылмыс мәселесін шешу [үй иесінің] үйін алып қоюмен ғана аяқталмайтынын" шешті. 2014 жылдың 17 сәуірінде Техас штаты 2008 жылдың 29 наурызында Техас шабуыл жасаған кезде 700-ге жуық адамды қоныстандырған соңғы күнгі қасиеттілердің (FLDS) бір кездері фундаменталистік Иса Мәсіх шіркеуі (FLDS) қауымының YFZ ранчосын басып алды. Техас заңына сәйкес, билік белгілі бір қылмысты жасауға немесе оған жәрдемдесуге пайдаланылған мүлікті тәркілей алады.