Кіріспе
Тайвань тілінің латын әліпбиіндегі орфографиясы Қазіргі заманғы латын әліпбиіндегі тайвань тілі (MLT), сонымен қатар қазіргі заманғы тайвань тілі (MTL) деп те аталады. MLT ASCII таңбалар жиынтығын қолдана алады, бұл кез-келген қосалқы скрипттер немесе диакриттік символдарсыз биіктіктің дұрыс өзгеруін көрсетеді.
Modern Literal Taiwanese (MLT), also known as Modern Taiwanese Language (MTL), is an orthography in the Latin alphabet for Taiwanese based on the Taiwanese Modern Spelling System (TMSS). MLT is able to use the ASCII character set to indicate the proper variation of pitch without any subsidiary scripts or diacritic symbols.
MLT сәлемдесулері
"Құран" кітабының аудармашысы Сәлем. ("Сен жедің бе?") Ситлия! Менің әдепсіздігім үшін кешіріңіз! (ағылш. "Құрметсіздік") Мен түсінбеймін. (ағылш. "Мен естімеймін") Пикснсор ти tøfui? Дәретхана қайда? (ағыл., "асхана қайда?") Лофлат! Қафмсия! Рахмет Хотафоллак! - Алға! (Аят, "Бұл құмыра құрғақ болсын!" - Ағылшынша сөйлейсіз бе? Егер сіз оны көрсеңіз, онымен байланысыңыз. Мұғалім сөйлейді, оқушылар тыныш тыңдайды. Кин'афжит Хит'е Забор Гин'ар Лаи Гоарн Тау Хвоакс Гоар. Бүгін сол қыз үйіме келіп, мені көрді. Мен онымен бірге боламын. Бүгін біз Шилиннің түнгі базарына барғымыз келеді.
Түстер
МТТ жүйесінде тек дауыссыздар мен дауыстылар ғана емес, сонымен қатар дыбыстар да әріптермен бейнеленеді. Кейбір әріптердің өздерімен-өзі дыбыс жоқ, тек дыбыс белгілері ретінде қолданылады. Басқа әріптер белгілі бір дыбысты дауыссыздарды немесе дауыссыздардың комбинацияларын білдіреді. Мысалы, "f", "r" және "x" тек тондық индикаторлар болып табылады және MLT-да өздерінің дыбысы жоқ. "Аф" - "а" дыбысын "жоғары" тонмен, "ар" - сол дауысты дыбысты білдіреді, бірақ "қайқайтатын" тонмен, "ак" - "а" дыбысы төмен түсетін тонмен. "y" немесе "w" жоғары "i" және "u" дыбыстарын білдіреді, ал "ie" және "uo" сияқты кейбір дифтонгтар "қайқайтатын" дыбыстар ретінде қарастырылады. Негізгі дыбыс қалыпты, қарапайым дауысты (немесе дауыссыз ырғақ) арқылы бейнеленеді. g. мұрын, "m" немесе "ng") арнайы орфографиялық өзгертулерсіз.
Жоғары дыбыс
Жоғары тон дауыстың биіктігін негізгі тоннан біршама жоғары деңгейге көтеру арқылы алынады және әдетте дауыстыдан кейін "f" дыбыс индикаторы қосылады, тек "i" және "u" дыбыстарымен қатар. Жоғары "i" және жоғары "u" дыбыстары "y" және "w" арқылы белгіленеді. (Жоғары дыбыс адамның әдеттегі сөйлеу режімінің жоғарғы жағында болады.
Шырқап айқайлау дыбысы
"Қайқайлау" (немесе жай ғана "қайлау") дыбысы негізгі дыбысты айқайлаудан алынады және әдетте дауыстыдан кейін "r" дыбыс индикаторы қосылуымен бейнеленеді. Алайда, дауысты дыбыстарда құрама дауыстылар кездескен кезде, әдетте "ауа", "ир", "ур", "эр" және "аур" деп жазылатын дыбыстар "ae", "ie", "uo", "ea" және "ao" деп жазылады. Егер осы ереже басқа ережелермен ауыспаса, ерекшеліктер болады. Мысалы, "лин" дыбысының айқайлау дыбысы "ли" дыбысының "айқайлау" теңеуі "lie" болса да, "ли" емес, "ли" деп жазылады (негізгі дыбыста құрама дауысты ретінде түсіндіріледі). (Еске сала кетейік, "қайқай" деген дыбыс сөзбе-сөз айқайлау емес, мысалы, бір сөзді бір әріптен айқайлап айту үшін қолданылатын тез, төменгі үнділікті білдіреді. Ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар оны "Боб" есіміндегі дауыстының қалыпты айтылуындағы бейтарап дыбысты "Боб!" деп айқайлағанда (немесе тыныш, бірақ шұғыл түрде айтуға) қолданылатын тез, төменгі дыбыспен салыстыра отырып түсінуі мүмкін. Сол сияқты, "Жоқ!" деп айту. ағылшын тілінде бірдей тез, төменгі тонды алады.)
Төмен түсетін тон
Төмен түсетін тон әрқашан ең артқы дауыстыға "х" қосып белгіленеді. (Жай, құрттай дыбыспен "Ху" деп күңкілдеуді ойлаңыз. немесе "Хмф". ағылшын тілінде)
Қысқа дыбыс
Төменгі аяқтау дыбыстары соңғы аяқтау дыбыстарын жоғары аяқтау дыбыстарымен ауыстырып көрсетіледі: h > q, t > d, p > b, k > g.
Арнайы символдар
Апостроф (', жазу машинасындағы апостроф) екіжақтылық болған кезде, сөз тіркестерін белгілеу үшін қолданылады. Екі немесе одан да көп сөзді біріктіріп, құрама сөз құрастыру үшін, таңбаның астына (,) ілеспе таңба қойылады. Сөзде ауыр дыбыс (`) болса, осы белгіден кейінгі барлық ырғақтар төменгі дыбыста (ұзын дыбыстар үшін төмен, қысқа дыбыстар үшін төмен) дыбысталады.
МЛТ тарихы
XIX ғасырда енгізілген Pe̍h ōe jī (POJ) жүйесі латын әліпбиін қолдана отырып, тайвань тілінің фонетикалық транскрипциясының негізін құрайды. Бастапқыда ол едәуір пайдаланушы базасын дамытты, бірақ пайдаланушылар саны Тайваньды жапон отарлауы кезінде, POJ қолдану катаканаға қарағанда бас тартылған кезде, сондай-ақ әскери заң кезеңінде, бұл кезде мандарин қытай тілі ілгерілетілген кезде азайды. Тайваньның Тайнань қаласындағы Ұлттық Ченг Кунг университетінің бұрынғы профессоры Лиим Кеахиоң 1943 жылы Тайваньның қазіргі заманғы орфографиялық жүйесін (TMSS) енгізді. ТМСС қазіргі заманғы әдеби тайвань тіліне (MLT) негіз болды. МЛТ-ның басқа нұсқалары бар, мысалы, Phofsit Daibuun және оңайлатылған МЛТ (SMLT).