Кіріспе
Канададағы алғашқы халықтар Секевепемц (/ʃ//ə//x//hw//ɛ//p//'//m//ɪ//x/; Secwepemc: or ), ағылшын тілінде шусвап халқы /ʃ//uː//ʃ//w//ɑː//p/ деп аталады, Канаданың Британдық Колумбия провинциясының ішкі аймағында тұратын алғашқы халықтар. Олар Секепемк немесе Шусвап тілінде сөйлейтін салишан тілдерінің бірімен танысады. Секвепемкулеку, шуашпа халқының дәстүрлі аумағы немесе елі, шығыс Чилкотин жазық беткейінен, Шилхотин елімен шекаралас, және Карибу жазық беткейінен оңтүстік-шығысқа қарай Томпсон елі арқылы Камлупске дейін. Ол Селькирк таулары мен Колумбия өзенінің Үлкен бұрылысын алып, Колумбия аңғарының солтүстік бөлігін қамтиды. Олардың дәстүрлі аумағы шамамен 145 000 шаршы шақырымды құрайды. Дәстүрлі түрде олар аң аулау, сауда және балық аулау арқылы өз қауымдастықтарын қолдады. Олардың дәстүрлі тілі - шусвап, ол секвепемкцин деп те аталады. Бағдарламада секвепемк халқының тілі, мәдениеті мен салт-дәстүрі қарастырылады.
The Secwépemc (/ʃ//ə//x//hw//ɛ//p//'//m//ɪ//x/; Secwepemc: or ), known in English as the Shuswap people '/ʃ//uː//ʃ//w//ɑː//p/, are a First Nations people residing in the interior of the Canadian province of British Columbia. They speak one of the Salishan languages, known as Secwepemc or Shuswap. Secwepemcúĺecw, the traditional territory or country of the Shuswap people, ranges from the eastern Chilcotin Plateau, bordering Tŝilhqot'in Country, and the Cariboo Plateau southeast through Thompson Country to Kamloops. It spans the Selkirk Mountains and Big Bend of the Columbia River to include the northern part of the Columbia Valley region. Their traditional territory covers approximately 145,000 square kilometres. Traditionally, they depended on hunting, trading and fishing to support their communities. Their traditional language is Shuswap, also known as Secwepemctsín In the early 21st century, it is spoken by more than 1,600 people. The program focuses on the language, culture, and traditions of the Secwepemc people.
Шусвап тайпасының дәстүрлі бөлімдері мен топтары
Сетлемук (Setlomuk, Sétlhemx) немесе Каньон бөлімшесі, немесе Каньон Шусвап, Фрейзер өзенінің батысында, Чурн-Крик өзенінен бастап Риске-Крик өзенінен ары қарай. Бөлімшелер: Риски крікі, Солтүстік каньон, Оңтүстік каньон, Чилкотин аузы. 1862 жылы Тынық мұхитының солтүстік-батысында жұқпалы аурулар таралып, Шусвап каньонын құртты. Тірі қалғандар "Алкали-Лейк" тобының құрамына қосылды. Скстелленмук (Sxstélenemx) немесе Шусвап көлі бөлімі, Жоғарғы Оңтүстік Томпсон өзені, Шусвап көлі және Шпаллумчин өзені. Бөлімшелер: Оңтүстік Томпсон, Адамс көлі (қазіргі Секскелткин), Шусвап көлі, Шпалумчин, Жебе көлі. Қазір "Несконлит" үнділік тобы деп аталады. Стиэтамак (Styétemx, "ішкі адамдар") немесе көл бөлімі, Фрейзер мен Солтүстік Томпсон өзендерінің арасындағы платоның ішкі бөлігі. Бөлімшелер: Ла Хаше көлі, Грин Тимбер және Каним көлі (Tsq'escen'). Тек соңғы топ қана 1800-жылдардағы аурулардан аман қалды, олар Green Timber тобының тірі қалған мүшелерін сіңіріп алды. Ла Ла Хаш тобының тірі қалғандары Уильямс көлінің тобымен (Texelcemc) Скамлулепсемук немесе Камлупс бөлімшесімен, Камлупс пен Савона тұрғындарымен бірікті. Бөлімшелер: Савона немесе Deadman's Creek, Камлупс (Stkamluleps). Стемхулехамук немесе Фрейзер өзені бөлімі, Фрейзер өзенінің алқабында Хай Бардан Сода сағасына дейін, соның ішінде Клинтон тұрғындары. Бөлімшелер: Сода Крик, Бакскин Крик, Уильямс көл (Текселк) немесе қант құмырасы, сілтілі көл (Эскетемк), Дог Крик, Каноэ Крик, Империя аңғары, Биг Бар, Хай Бар (Лленлллениттен), Клинтон. Текка'калт (Tqéqeltkemx) немесе Солтүстік Томпсон бөлімшесі, Солтүстік Томпсон аймағының халқы. Бөлімшелер: Жоғарғы Солтүстік Томпсон, Төменгі Солтүстік Томпсон, Кинбаскеттер. Кинбаскет немесе Кенпескт - Жоғарғы Солтүстік Томпсон және Шусвап көлдері бөлімшесінің тармағы, қазір Шусвап тобы Кенпескт Зактсинемук (Секссинемкс) немесе Бонапарт бөлімшесі деп аталады, Бонапарт өзенінің аңғарында негізгі Томпсон, Каш Крик, Лун көлі, Хат Криктің төменгі бөлігі, Мрамор каньоны арқылы Павильонға дейін және осы нүктеге жақын Фрейзер өзенінің екі жағында. Бөлімшелер: Павильон (Ts'kw'aylaxw First Nation), Бонапарт өзені (қазіргі Stuctwesecm, "Stuctuws халқы") және Main Thompson (Snekwaetkwemx), олар 19 ғасырдың аяғында халық ретінде жойылып кетті.
Stkamlulepsemuk or Kamloops Division, the people of Kamloops and Savona. Subdivisions: Savona or Deadman's Creek, Kamloops (Stkamluleps). Stlemhulehamuk or Fraser River Division, in the valley of Fraser River from High Bar to Soda Creek, including the people of Clinton. Subdivisions: Soda Creek, Buckskin Creek, Williams Lake (T'exelc) or Sugar Cane, Alkali Lake (Esketemc), Dog Creek, Canoe Creek, Empire Valley, Big Bar, High Bar (Llenlleney'ten), Clinton. Texqa'kallt (Tqéqeltkemx) or North Thompson Division, people of the North Thompson region. Subdivisions: Upper North Thompson, Lower North Thompson, Kinbaskets. The Kinbasket or Kenpésqt are an offshoot of the Upper North Thompson and Shuswap Lake division, and are now called the Shuswap band Kenpesq't
Zaktcinemuk (Sexcinemx) or Bonaparte Division, in the valley of the Bonaparte River to near Ashcroft on the main Thompson, Cache Creek, Loon Lake, the lower part of Hat Creek, through Marble Canyon to Pavilion, and on both sides of the Fraser River near that point. Subdivisions: Pavilion (Ts'kw'aylaxw First Nation), Bonaparte River (now Stuctwesecm, "people of Stuctuws"), and Main Thompson (Snekwaˀetkwemx), who became extinct as a people during the late 19th century.