Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Расейне (; Самогит: Raseinē) - Литвадағы қала. Ол Самогитияның оңтүстік-шығыс таулы өңірінде, Каунас-Клайпеда тас жолынан солтүстікке қарай орналасқан.
Raseiniai (; Samogitian: Raseinē) is a city in Lithuania. It is located on the south eastern foothills of the Samogitians highland, some north from the Kaunas–Klaipėda highway.
Литва Ұлы Герцогтығы
Расейни - Литвадағы ең көне қауымдардың бірі. Елді мекеннің атауы алғаш рет 1253 жылы аталды. Оның есімі ХІІІ-ХІІІ ғасырлардағы Хроникаларда әртүрлі атаулармен, соның ішінде Рушиген, Россиен және Рассиен деп аталады. 1253 жылы Ұлы князь Миндаугас Самогития аумағының бір бөлігін, оның ішінде Расейни айналасындағы ауданның бір бөлігін Ливон орденіне, ал қалған бөлігін Литваның бірінші епископы Кристианға берді. 14-18 ғасырларда Расейни Самогития аймағының ең маңызды қалаларының бірі болды. 14 ғасырдың соңында қала маңызды орталыққа айналды, ал оның өкілі 1390 жылы Кенигсберг бейбіт келісімін жасасуға қатысты. 15 ғасырдың соңында Расейниге Магдебург құқықтары берілді. Польша-Литва одақтастығында қала аймақта маңызды орын алды. Бұл қалада мемлекеттік мекемелер орналасқан, ал ол аймақтың сауда орталығы болған. 1580 жылы жергілікті аристократтар Варшавадағы Бас Сеймге (парламент) өз өкілдерін таңдау үшін жиналды. 1585 жылдан бастап Расейни өлкелік парламенттің тұрақты орны болды. 1792 жылы Магдебург қаласының құқықтары қайта жаңартылды. 1790 жылдары қалада 1-ші және 3-ші литвалық ұлттық атқыштар бригадасы орналасқан.
Raseiniai is one of the oldest communities in Lithuania – the name of the settlement was mentioned for the first time in 1253. Its name was mentioned in Chronicles of the 13th and 14th centuries under various names, including Rushigen, Rossyen, and Rasseyne. In 1253 Grand Duke Mindaugas ceded one part of the Samogitia territory, including some of the district around Raseiniai, to the Livonian Order, and the rest to the first bishop of Lithuania, Kristyan. In the 14th–18th centuries, Raseiniai was one of the most important towns in the Samogitia region. At the end of the 14th century, the town became important centre, and its representative participated with others from the region in signing the peace treaty of Königsberg in 1390. At the end of the 15th century, Raseiniai was granted Magdeburg Rights. In the Polish–Lithuanian Commonwealth the town became important in the region. Government institutions were located there, and it served as a mercantile center for the area. In 1580 the local aristocrats met there in order to choose their representatives to the General Sejm (parliament) in Warsaw. From 1585 Raseiniai served as the permanent location of the county parliament. In 1792 city Magdeburg rights were renewed. The 1st and 3rd Lithuanian National Cavalry Brigades were stationed in the town in the 1790s.
Коммуналдық мемлекет бөлініп шыққаннан кейін
1795 жылы Комонвелттің үшінші бөлінісінен кейін Расейни Ресей империясына қосылды және оның қала құқықтары жойылды. Ресей империясында бұл қала Россиний округінің орталығы болған. 1801 жылдан 1843 жылға дейін округ Вильня губернаторлығына, ал 1843 жылдан бастап Ковно губернаторлығына кірді. Тарихи тұрғыдан алғанда, сауданың басты тауарлары экспортқа ағаш пен астық болды. Географиялық орналасуы және теміржол мен негізгі автомобиль жолдарынан қашықтығы болғандықтан, ол экономикалық жағынан оқшауланды. 1865 жылы қаланы толығымен жойған өрт 19-ғасырдың екінші жартысында қаланың құлдырауына ықпал етті. 1831 жылы Расейниде патшалық қуғын-сүргінге қарсы көтеріліс басталды. 26 наурызда көтерілісшілер Расейниді басып алып, уақытша округтік үкімет құрды. Бірнеше күннің ішінде көтеріліс бүкіл елге тарады және кейіннен 1831 жылғы көтеріліс деп аталды. Бұл қалада яһудилер көптен бері тұратын. Бұл Литвада құрылған алғашқы еврей қауымдастықтарының бірі болды, ал идиш тілінде Расейн деп аталатын қала "Замуттың Иерусалимі" деп аталды. Яһудилер 17 ғасыр бойы бұл жерде көптеп қоныстанған. XIX ғасырдың басым бөлігінде қала халқының басым бөлігі еврейлер болды және ол яһудилердің Хаскала (Ағартушылық) қозғалысының орталығы болды. 1842 жылы қалада 7455 адам тұратын, олардың басым көпшілігі яһудилер еді. 1866 жылы қалада 10 579 адам тұрды, оның 8 290 -ы еврейлер. 1897 жылы ауданның халқы, қаладан басқа, 221 731 адам болды, оның 17 000-ға жуығы еврейлер болды. Алайда Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін яһудилер саны азайды. 1926 жылы Расейниде 2226 еврей өмір сүрді, ал 1939 жылы шамамен 2000 (жалпы халықтың 40% -ы) өмір сүрді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басым бөлігінде қаланы неміс әскері басып алды. 1915 жылдың көктемінде немістер Тылсит ауданында Лауенштейн армия тобын топтастырды, оған үш жаяу әскер және үш атқыштар дивизиясы қарсы тұрды, бір жаяу әскер дивизиясы мен шекара полициясы және ресейлік еріктілер. Бавариялық ат әскерлері дивизиясы 14 сәуірде Шяуляйға бара жатқанда Расейниден өтті. Расейниден қашқындар 15 сәуір күні таңертең Шяуляйға келіп, немістердің алға жылжуын ескертті.
Following the third partition of the Commonwealth in 1795, Raseiniai was annexed by the Russian Empire and its town rights were annulled. In the Russian Empire, the town was the center of a Rossieny County. From 1801 to 1843, the county was in the Vilna Governorate, and from 1843 on it became part of the Kovno Governorate. Historically, the chief articles of commerce were wood and grain for export. Because of its geographic position and distance from the railroad and the main highways, it became economically isolated. A fire in 1865 which almost destroyed the town also contributed to the town's decline in the latter half of the 19th century. In 1831, an insurrection against Tsarist oppression began in Raseiniai. On March 26, the rebels took Raseiniai and formed a provisional district government. Within a few days the insurrection spread throughout the entire country – and was later known as the 1831 Rebellion. The town long had a large Jewish presence. It was among the first Jewish communities established in Lithuania, and the town, which is known in Yiddish as Raseyn, became known as the "Jerusalem of Zamut." Jews continued to settle there in large numbers throughout the 17th century. During most of the 19th century, the greater proportion of the town's population was Jewish and it was a center of the Jewish Haskalah (Enlightenment) movement. In 1842 the city had 7,455 inhabitants, the majority of whom were Jews. In 1866 the town had 10,579 inhabitants, of whom 8,290 were Jews. In 1897 the population of the district, excluding the town, was 221,731, of whom about 17,000 were Jews. After World War I, however, the Jewish community was smaller. By 1926, 2,226 Jews lived in Raseiniai, and approximately 2,000 (40% of the general population) in 1939. During most of the World War I, the town was occupied by the German army. In the spring of 1915, the Germans concentrated Army Group Lauenstein in the area of Tilsit, with three infantry and three cavalry divisions opposing one infantry division and units of border police and Russian volunteers. The Bavarian cavalry division swept through Raseiniai on April 14 en route to Šiauliai. Refugees from Raseiniai appeared in Šiauliai on the morning of April 15 warning of the German advance.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Литва 1918 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Расейни аудандық астана болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Расейни іс жүзінде қираған, ғимараттардың шамамен 90% -ы қираған. Соғыстан аман қалғандардың бірі - 1782 жылы салынған Қасиетті Мария Бағу шіркеуі. 17-18 ғасырлардағы монастырь ғимараттарының қалдықтары Ренессанс архитектурасының ескерткіші болып табылады. Туристер қала орталығындағы Самогития мүсініне тоқтап тұрады. Бұл мүсін Самогития этнографиялық аймағының символы болып табылады - аюды қолға түсіргеннен кейін алға табан қадам басқан мықты адам (1831 жылғы көтеріліске сілтеме). Базаның екі жағында патшалық қуғын-сүргінге қарсы күресті бейнелейтін үш басрельеф бар. Винкас Грибас (1890-1941) жасаған мүсін 1933-1934 жылдары Расейниде орнатылған.
When Lithuania regained Independence in 1918, Raseiniai became a district capital. During World War II, Raseiniai was virtually ruined – approximately 90% of the buildings were destroyed. One survivor of the war is the Church of the Ascension of the Virgin Mary, which was built in 1782. The remains of the 17th–18th century monastery buildings also serve as a monument of Renaissance architecture. Tourists invariably pause at The Samogitian statue in the central town square. The sculpture serves as a symbol of the Samogitia ethnographical zone – a strong man resolutely stepping forward after having tamed a bear (an allusion to the 1831 Rebellion). On the sides of the base there are three bas reliefs depicting the struggle against Tsarist oppression. The sculpture, which is the work of Vincas Grybas (1890–1941), was erected in Raseiniai in 1933–1934.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылдың маусым айында Расейнеиге жақын жерде Климэнт Ворошиловтың 20-ға жуық танкісі (КВ) Кеңес Одағының 3-ші механикаландырылған корпусының шамамен 100 көлігі бар 6-шы танк дивизиясының шабуылға ұшырады. Бір KV 2 танкі түрлі танкіге қарсы қарулармен шабуылға ұшыраған кезде, неміс алға жылжуын бір күн бойы ұстап қалуға тырысты, ақырында KV 2 оқ-дәрісі бітіп, нокаутқа ұшырады. Расейни 1941 жылы 23 маусымда Солтүстік герман армия тобының әскерлері басып алды. 1941 жылдың 25 шілдесінде қала жаңадан құрылған Рейхскомиссариат Остландтың басқаруына берілді. Расейниді 1944 жылы 9 тамызда 3-ші Белоруссия майданының кеңес әскерлері Каунас шабуыл барысында қайтадан басып алды.
In June 1941, near Raseiniai, roughly 20 Kliment Voroshilov tanks (KVs) of the Soviet 3rd Mechanized Corps met the assault of the 6th Panzer Division, with approximately 100 vehicles. A single KV 2 tank managed to hold off the German advance for a full day while being pummeled by a variety of antitank weapons, until finally the KV 2 ran out of ammunition and was knocked out. Raseiniai was captured on 23 June 1941 by troops of the German Army Group North. On 25 July 1941, the town was placed under the administration of the newly created Reichskommissariat Ostland. Raseiniai was recaptured on 9 August 1944 by Soviet troops of the 3rd Belorussian Front in the course of the Kaunas Offensive.
Танымал жерлер
Шілува қаласы. Қайда: Иоанн Павел II үйі, М. Юргаитис а. 5, LT 60433, Шилува, Расейнин ауданы. Тел. 8 428 79200, 8 687 87124. Бетигала қаласы. Қайда: Бетигала, Расейни ауданы, Дубисос көшесі, 8. Тел. 8 615 26162, 8 616 50 251. Жыл сайынғы есеп Расейний облысының тарихи мұражайы. Мұнда: Музейжайус көшесі, 3, Расейни. Телефон / факс 8 428 51191, тел. 8 663 511 адам. Расейний жарыс трассасы. Қайдан табуға болады: Paraseinio st. 16, Dumšiškių ауылы, Расейни ауданы. Тел. 8 674 96385 деген санға. Сегіз дөңгелекті музей. Қайдан табуға болады: Вишний көшесі 22, Немащы, Расейни д. Тел. 8 687 49215 адам. Даугелдіктің танымдық жолы. Қайдан табуға болады: Даугелискес орман, Ариогала сен., Расейни ауданы. Тел. 8 618 34611-ге дейін. Молавян тауы кешені. Құрасты: Молавенный к., Немащы се., Расейний р. Тел. 8 618 34611-ге дейін.
Šiluva town. Where to find: John Paul II House, M. Jurgaitis a. 5, LT 60433, Šiluva, Raseiniai district. Tel. 8 428 79200, 8 687 87124. Betygala town. Where to find: Dubysos st. 8, Betygala, Raseiniai district. Tel. 8 615 26162, 8 616 50 251. Raseiniai Region History Museum. Where to find: Muziejaus st. 3, Raseiniai. Tel./fax 8 428 51191, tel. 8,663,511. Raseiniai racetracks. Where to find: Paraseinio st. 16, Dumšiškių village, Raseiniai district. Tel. 8 674 96385. Eight wheeled Museum. Where to find: Vyšnių st. 22, Nemakščiai, Raseiniai d. Tel. 8,687,49215. Daugėliškės cognitive trail. Where to find: Daugėliškės forest, Ariogala sen., Raseiniai district. Tel. 8,618,34611. Molavėnai mound complex. Kur rasti: Molavėnų k., Nemakščių sen., Raseinių r. Tel. 8 618 34611.