Кіріспе

Расейне (; Самогит: Raseinē) - Литвадағы қала. Ол Самогитияның оңтүстік-шығыс таулы өңірінде, Каунас-Клайпеда тас жолынан солтүстікке қарай орналасқан.

Литва Ұлы Герцогтығы

Расейни - Литвадағы ең көне қауымдардың бірі. Елді мекеннің атауы алғаш рет 1253 жылы аталды. Оның есімі ХІІІ-ХІІІ ғасырлардағы Хроникаларда әртүрлі атаулармен, соның ішінде Рушиген, Россиен және Рассиен деп аталады. 1253 жылы Ұлы князь Миндаугас Самогития аумағының бір бөлігін, оның ішінде Расейни айналасындағы ауданның бір бөлігін Ливон орденіне, ал қалған бөлігін Литваның бірінші епископы Кристианға берді. 14-18 ғасырларда Расейни Самогития аймағының ең маңызды қалаларының бірі болды. 14 ғасырдың соңында қала маңызды орталыққа айналды, ал оның өкілі 1390 жылы Кенигсберг бейбіт келісімін жасасуға қатысты. 15 ғасырдың соңында Расейниге Магдебург құқықтары берілді. Польша-Литва одақтастығында қала аймақта маңызды орын алды. Бұл қалада мемлекеттік мекемелер орналасқан, ал ол аймақтың сауда орталығы болған. 1580 жылы жергілікті аристократтар Варшавадағы Бас Сеймге (парламент) өз өкілдерін таңдау үшін жиналды. 1585 жылдан бастап Расейни өлкелік парламенттің тұрақты орны болды. 1792 жылы Магдебург қаласының құқықтары қайта жаңартылды. 1790 жылдары қалада 1-ші және 3-ші литвалық ұлттық атқыштар бригадасы орналасқан.

Коммуналдық мемлекет бөлініп шыққаннан кейін

1795 жылы Комонвелттің үшінші бөлінісінен кейін Расейни Ресей империясына қосылды және оның қала құқықтары жойылды. Ресей империясында бұл қала Россиний округінің орталығы болған. 1801 жылдан 1843 жылға дейін округ Вильня губернаторлығына, ал 1843 жылдан бастап Ковно губернаторлығына кірді. Тарихи тұрғыдан алғанда, сауданың басты тауарлары экспортқа ағаш пен астық болды. Географиялық орналасуы және теміржол мен негізгі автомобиль жолдарынан қашықтығы болғандықтан, ол экономикалық жағынан оқшауланды. 1865 жылы қаланы толығымен жойған өрт 19-ғасырдың екінші жартысында қаланың құлдырауына ықпал етті. 1831 жылы Расейниде патшалық қуғын-сүргінге қарсы көтеріліс басталды. 26 наурызда көтерілісшілер Расейниді басып алып, уақытша округтік үкімет құрды. Бірнеше күннің ішінде көтеріліс бүкіл елге тарады және кейіннен 1831 жылғы көтеріліс деп аталды. Бұл қалада яһудилер көптен бері тұратын. Бұл Литвада құрылған алғашқы еврей қауымдастықтарының бірі болды, ал идиш тілінде Расейн деп аталатын қала "Замуттың Иерусалимі" деп аталды. Яһудилер 17 ғасыр бойы бұл жерде көптеп қоныстанған. XIX ғасырдың басым бөлігінде қала халқының басым бөлігі еврейлер болды және ол яһудилердің Хаскала (Ағартушылық) қозғалысының орталығы болды. 1842 жылы қалада 7455 адам тұратын, олардың басым көпшілігі яһудилер еді. 1866 жылы қалада 10 579 адам тұрды, оның 8 290 -ы еврейлер. 1897 жылы ауданның халқы, қаладан басқа, 221 731 адам болды, оның 17 000-ға жуығы еврейлер болды. Алайда Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін яһудилер саны азайды. 1926 жылы Расейниде 2226 еврей өмір сүрді, ал 1939 жылы шамамен 2000 (жалпы халықтың 40% -ы) өмір сүрді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басым бөлігінде қаланы неміс әскері басып алды. 1915 жылдың көктемінде немістер Тылсит ауданында Лауенштейн армия тобын топтастырды, оған үш жаяу әскер және үш атқыштар дивизиясы қарсы тұрды, бір жаяу әскер дивизиясы мен шекара полициясы және ресейлік еріктілер. Бавариялық ат әскерлері дивизиясы 14 сәуірде Шяуляйға бара жатқанда Расейниден өтті. Расейниден қашқындар 15 сәуір күні таңертең Шяуляйға келіп, немістердің алға жылжуын ескертті.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Литва 1918 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Расейни аудандық астана болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Расейни іс жүзінде қираған, ғимараттардың шамамен 90% -ы қираған. Соғыстан аман қалғандардың бірі - 1782 жылы салынған Қасиетті Мария Бағу шіркеуі. 17-18 ғасырлардағы монастырь ғимараттарының қалдықтары Ренессанс архитектурасының ескерткіші болып табылады. Туристер қала орталығындағы Самогития мүсініне тоқтап тұрады. Бұл мүсін Самогития этнографиялық аймағының символы болып табылады - аюды қолға түсіргеннен кейін алға табан қадам басқан мықты адам (1831 жылғы көтеріліске сілтеме). Базаның екі жағында патшалық қуғын-сүргінге қарсы күресті бейнелейтін үш басрельеф бар. Винкас Грибас (1890-1941) жасаған мүсін 1933-1934 жылдары Расейниде орнатылған.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылдың маусым айында Расейнеиге жақын жерде Климэнт Ворошиловтың 20-ға жуық танкісі (КВ) Кеңес Одағының 3-ші механикаландырылған корпусының шамамен 100 көлігі бар 6-шы танк дивизиясының шабуылға ұшырады. Бір KV 2 танкі түрлі танкіге қарсы қарулармен шабуылға ұшыраған кезде, неміс алға жылжуын бір күн бойы ұстап қалуға тырысты, ақырында KV 2 оқ-дәрісі бітіп, нокаутқа ұшырады. Расейни 1941 жылы 23 маусымда Солтүстік герман армия тобының әскерлері басып алды. 1941 жылдың 25 шілдесінде қала жаңадан құрылған Рейхскомиссариат Остландтың басқаруына берілді. Расейниді 1944 жылы 9 тамызда 3-ші Белоруссия майданының кеңес әскерлері Каунас шабуыл барысында қайтадан басып алды.

Танымал жерлер

Шілува қаласы. Қайда: Иоанн Павел II үйі, М. Юргаитис а. 5, LT 60433, Шилува, Расейнин ауданы. Тел. 8 428 79200, 8 687 87124. Бетигала қаласы. Қайда: Бетигала, Расейни ауданы, Дубисос көшесі, 8. Тел. 8 615 26162, 8 616 50 251. Жыл сайынғы есеп Расейний облысының тарихи мұражайы. Мұнда: Музейжайус көшесі, 3, Расейни. Телефон / факс 8 428 51191, тел. 8 663 511 адам. Расейний жарыс трассасы. Қайдан табуға болады: Paraseinio st. 16, Dumšiškių ауылы, Расейни ауданы. Тел. 8 674 96385 деген санға. Сегіз дөңгелекті музей. Қайдан табуға болады: Вишний көшесі 22, Немащы, Расейни д. Тел. 8 687 49215 адам. Даугелдіктің танымдық жолы. Қайдан табуға болады: Даугелискес орман, Ариогала сен., Расейни ауданы. Тел. 8 618 34611-ге дейін. Молавян тауы кешені. Құрасты: Молавенный к., Немащы се., Расейний р. Тел. 8 618 34611-ге дейін.