Кіріспе
Saab 90 Scandia - Швециядағы Линчепинг қаласында Svenska Aeroplan Aktiebolaget (SAAB) компаниясы өндірген азаматтық жолаушылар ұшағы. 1944 жылы Еуропадағы жаулық әрекеттердің (Екінші дүниежүзілік соғыс) жуырда аяқталатыны анық болған кезде, SAAB компаниясы аман қалу үшін тек әскери іс-әрекеттерден аулақ болуы керектігін түсінді. Осыған байланысты басқарма Douglas DC 3 ұшағының мұрагері ретінде екі қозғалтқышлы, қысқа және орта қашықтыққа ұшатын жолаушылар ұшағын жасау жоспарын іске асыру туралы шешім қабылдады. (Бұл коммерциялық ынталандыру машина өндірісіне әкелгендей, Ursaab және одан кейінгі Saab 92 жолаушылар көлігімен болды.) 90 Scandia-ның дизайны DC 3-ке ұқсас болды. Ең айқын көрінетін айырмашылық 90-ның үш дөңгелекті қону тетігі болғаны, ал DC 3-тің құйрық дөңгелегі болған. Скандияның да түзу тұрақтандырушы пішіні мүлдем басқаша және көптеген нәзік айырмашылықтары болды. 90 бір уақытта нарықтағы көптеген артық DC 3s-пен бәсекелесуге мәжбүр болды, бұл сатуды қиындатты.
The Saab 90 Scandia was a civil passenger aeroplane, manufactured by Svenska Aeroplan Aktiebolaget (SAAB), in Linköping, Sweden. In 1944, as it was becoming clear that hostilities in Europe (the Second World War) would soon be at an end, SAAB realised that the company had to diversify from purely military endeavours if it were to survive. The board therefore decided to put into action a plan to manufacture a twin engined, short to medium haul passenger aircraft, as a successor for the Douglas DC 3. (This was the same commercially driven stimulus that led to automobile production, with the Ursaab and subsequent Saab 92 passenger vehicles.) The design of the 90 Scandia was quite similar to the DC 3. The most distinct visible difference was that the 90 had tricycle landing gear while the DC 3 had a tailwheel. The Scandia also had a quite different vertical stabilizer shape, and numerous more subtle differences. The 90 had to compete with the many surplus DC 3s available on the market at the same time, making sales difficult.
Жобалау және әзірлеу
Құрылыс 1944 жылдың ақпанында басталды. Ұшу салмағы шамамен 11 600 кг, ұшу қашықтығы шамамен 1000 км. Сааб 90 (Скандия) ұшағының алғашқы үлгісі 1946 жылы қарашада ұшты. Ол 2432 жолаушыны қабылдай алатын, жылдамдығы төмен болатын. Ол Pratt & Whitney R 2000 қозғалтқыштарымен жабдықталуы тиіс еді. Оның бір ғана тұмсығы бар және толықтай кері тартылатын қону тетігі бар. SAS-тың алдыңғы компаниясы ABA Swedish Airlines 11 үлгіге тапсырыс берді. Тип сертификаты 1950 жылдың маусым айында берілді. 1950 жылдың қазан айында жеткізілім басталды, бірақ сынақтан өткеннен кейін, Pratt & Whitney R 2180 E Twin Wasp E. екі бразилиялық әуе компаниясы (VASP және Aerovias do Brasil) жалпы алты ұшаққа тапсырыс берді. Кейіннен бұл ұшақ бразилиялық Олаво Фонтураның жеке ұшағына айналдырылды.
Пайдалану тарихы
1950 жылы алғашқы өндіріс Скандиялар жеткізілді. SAS 1950 жылдың қазан айынан 1954 жылдың қазан айына дейін 8 ұшағын алған. SAS бастапқыда Scandias-ты Скандинавияның ішкі рейстерінде пайдаланған. Scandias компаниясы 1951 және 1955 жылдар аралығында Еуропа қалаларына, соның ішінде Амстердам, Брюссель және Лондон әуежайына (Хитроу) жоспарлы рейстер жүргізді. Скандиалар 1957 жылы кері қайтарылғанға дейін олар Скандинавиядан Мәскеуге Рига арқылы жаңа бағытта қарапайым бірінші сыныпты конфигурацияда қызмет етті. VASP өзінің жаңа және бұрынғы SAS Scandias флотын 1950 жылдың қазаны мен 1966 жылдың соңында Бразилияның ішкі жоспарлы рейстерінде жүргізді. Швед Әскери-әуе күштері SAAB зауытына Saab 29 ұшағын өндіруді талап етті, бұл Швецияда Scandia жобасының аяқталуын білдірді, қалған өндірісті Нидерландыдағы Fokker жүзеге асырды. Барлығы 18 дана ғана шығарылды. 1957 жылы SAS-тің бүкіл флотын VASP сатып алды. 90B деп аталатын қысымды кабиналы үлкен нұсқасы жоспарланған, бірақ ешқашан жасалмаған. 90 Скандияның соңғы ұшуы 1969 жылдың 22 шілдесінде болды. Тек Скандияның 16-сы ғана сақталып қалды, ол VASP PP SQR-ге айналды, ол Бразилияның Сан-Паулу штатындағы Бебедуро мұражайында нашарлап қалған күйінде сақталған.
Апаттар мен оқиғалар
Үш VASP Scandias апатқа ұшырап, өлім-жітіммен аяқталды, ал тағы екеуі өлім-жітімсіз апаттардан кейін жойылды. 1958 жылдың 30 желтоқсаны: Рио-де-Жанейро Сантос-Дюмонттан Сан-Паулу-Конгонхасқа ұшып бара жатқан VASP Saab Scandia 90A 1 тіркелімі PP SQE ұшағы ұшып шыққаннан кейін көтерілу кезінде No. 1. Жасырын Ұшқыш әуежайға қайта оралу үшін процедураларды бастады, бірақ екінші бұрылыс кезінде ұшақ тоқтап, Гуанабара шығанағына құлады. 34 жолаушы мен экипаждың 20-сы қаза тапты. 1959 жылы 23 қыркүйекте VASP Saab Scandia 90A 1 тіркелімі PP SQV Сан-Паулу Конгонхастан Рио-де-Жанейроға Santos Dumont ұшудан кейін көтерілу кезінде жеткілікті биіктік ала алмады және Сан-Паулудан 1 1/2 минут ішінде құлап, барлық 20 жолаушы мен экипаж қаза тапты. 1962 жылдың 26 қарашасы: Сан-Паулу Конгонхастан Рио-де-Жанейро Сантос-Дюмонтқа қарай бара жатқан VASP Saab Scandia 90A 1 тіркелімі PP SRA жеке Cessna 310 ұшағымен Сан-Паулу штатының Параибуна муниципалитеті үстінде әуеде соқтығысты, тіркелімі PT BRQ, Рио-де-Жанейро Сантос-Дюмонттан Сан-Паулу Кампо-де-Мартеге қарай бара жатқан. Екеуі де AB 6 әуе жолымен қарама-қарсы бағытта ұшып жүрді және көзбен шолуды жүзеге асыра алмады. Екі ұшақ та апатқа ұшырап, Саабтың барлық 23 жолаушысы мен экипажы және Cessna-ның барлық төрт жолаушысы қаза тапты.
Тірі қалған әуе кемелері
2007 жылы 90 Scandia, PP SQR-дан тек бір ғана қалды. Ол Бразилияның Бебедуро қаласындағы Эдуардо Андре Матараццоның қару-жарақ, көлік және машиналар мұражайында ашық жерде тұр.