Кіріспе
Хьюз H 4 Геркулес (көбінесе Spruce Goose деп аталады; тіркеу нөмірі NX37602) – Хьюз Ұшақтар компаниясы жобалаған және салған стратегиялық әуе көлігі ұшағының прототипі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдалану үшін Атлантика арқылы жүк тасымалдауға арналған, бірақ соғыс аяқталуға дейін аяқталмады. Ұшақ 1947 жылдың 2 қарашасында бір рет қысқа ғана ұшты, және жоба бір ғана данамен тоқтатылды. Соғыс кезінде алюминийді пайдалану шектеулеріне және салмақ туралы алаңдаушылықтарға байланысты ағаштан (Duramold технологиясымен) салынған. Сыншылар ұшақты "Спрауц Гусь" деп атады, бірақ ол негізінен қайың ағашынан жасалған. Ұшақта жұмыс істеген механиктер "Қайың қатыны" деген атауды қолданған деген болжам бар, бірақ ол атау қоғамда қабылданбады. Геркулес – ең үлкен ұшу кемесі, және 2019 жылдың 13 сәуірінде алғаш рет ұшқан қос корпусты Scaled Composites Stratolaunch ұшағынан бұрын ең үлкен қанат кеңдігіне ие болды. Ұшақ жақсы жағдайда сақталған. 1980 жылдан 1992 жылға дейін Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында көпшілікке көрсетілгеннен кейін, қазір АҚШ-тың Орегон штатындағы Макминвилл қаласындағы Evergreen Aviation & Space Museum мұражайында қойылған.
The Hughes H 4 Hercules (commonly known as the Spruce Goose; registration NX37602) is a prototype strategic airlift flying boat designed and built by the Hughes Aircraft Company. Intended as a transatlantic flight transport for use during World War II, it was not completed in time to be used in the war. The aircraft made only one brief flight, on November 2, 1947, and the project never advanced beyond the single example produced. Built from wood (Duramold process) because of wartime restrictions on the use of aluminum and concerns about weight, the aircraft was nicknamed the Spruce Goose by critics, although it was made almost entirely of birch. The Birch Bitch was a more accurate but less socially acceptable moniker that was allegedly used by the mechanics who worked on the plane. The Hercules is the largest flying boat ever built, and it had the largest wingspan of any aircraft ever flown until the twin fuselaged Scaled Composites Stratolaunch first flew on April 13, 2019. The aircraft remains in good condition. After having been displayed to the public in Long Beach, California, from 1980 to 1992, it is now on display at the Evergreen Aviation & Space Museum in McMinnville, Oregon, United States.
Жобалау және әзірлеу
1942 жылы АҚШ Соғыс департаменті Ұлыбританияға соғыс техникасы мен әскери қызметкерлерді тасымалдау қажеттігіне тап болды. Атлант мұхитындағы одақтас кемелер неміс суасты қайықтарынан (U-boat) ауыр шығынға ұшырады, сондықтан үлкен жүк көтере алатын және Атлантты кесіп өте алатын ұшақ қажет болды. Соғыс уақытындағы басымдықтар ұшақты стратегиялық материалдардан (мысалы, алюминийден) жасау мүмкін емес екенін көрсетті. Ұшақтың идеясы жетекші Liberty кемелерін құрылысшы және өндіруші Генри Дж. Кайзерге тиесілі болды. Кайзер авиаконструктор Говард Хьюзбен бірігіп, осы уақытқа дейін жасалған ең ірі ұшақты құруға кірісті. Ол 750 толық жабдықталған әскер немесе екі 30 тонналық M4 Sherman танкін тасымалдауға арналған. Алғашқы тағайындамасы "HK 1" Хьюз бен Кайзердің ынтымақтастығын көрсетеді және соғыс үшін екі жыл ішінде үш ұшақ құрылысын талап етті. Жеті конфигурация қарастырылды, оның ішінде екі корпустық және бір корпустық жобалар, төрт, алты және сегіз қозғалтқыштың қанатқа орнатылуының әртүрлі комбинациялары бар. Соңғы таңдалған жоба – ол кез келген үлкен тасымалдау ұшағынан асып түсетін алып құрылыс болды. Ол металды сақтау үшін негізінен ағаштан салынды (оның лифттері мен рульдері матамен қапталған) және "Spruce Goose" (Хьюз ұнатпаған атау) немесе "Ұшқыш ағаш фабрикасы" деп аталды. Бірінші HK 1 құрылысы даму шарты қол қойылғаннан кейін 16 айдан соң басталды. Кейін Кайзер жобадан бас тартты. Хьюз бағдарламаны H 4 Hercules деген атаумен өздігінен жалғастырды. Хьюзтің дизайны бастапқыда HFB 1 деп аталды, яғни "Хьюзтің ұшақ қайығы, бірінші жобасы". Арнайы ағаш қаптамасын Висконсин штатының Маршфилд қаласындағы Roddis Manufacturing компаниясы жасады. Гамильтон Роддис Калифорнияға жібермес бұрын, жұқа, бірақ берік қайың қаптамасын тегістеу үшін жас әйелдерден команда құрды. Бір үйді көшіру компаниясы ұшақты көше арқылы Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы E пирсіне (қазіргі T пирсіне) тасымалдады. Олар оны үш үлкен бөлікке бөліп тасымалдады: фюзеляж, әрбір қанат және құйрық бөліктері мен басқа да кіші жиынтықтардан тұратын төртінші, кішірек жүк. Hughes Aircraft соңғы құрастыруды аяқтағаннан кейін, H 4 ұшақ қайығын портқа жіберуге арналған пандуспен бірге ангар салды. Барлығы, ұшақтың әзірлеу құны 23 миллион долларды құрады (1947 жылғы 23,0 миллион доллар қазіргі шақта миллион долларға тең).
In all, development cost for the plane reached $23 million (equivalent to $23.0 in 1947 is equivalent to about <calculated amount> in recent years million in dollars).
Пайдалану тарихы
Хьюз Сенаттағы тыңдаулар арасында H-4 ұшағына таксилік сынақтар жүргізу үшін Калифорнияға оралды. Бірінші екі таксиден кейін төрт журналист жаңалықтарды дайындау үшін кетіп қалды, ал қалған баспасөз күнінің соңғы сынағын күтті. Кабрильо жағажайына қарай жылдамдық алғаннан кейін, «Геркулес» 26 секунд бойы судан 70 фут (21 метр) биіктікте, шамамен бір мильге (1,6 км) ұшты. Осы биіктікте ұшақ әлі де жердің әсерін сезінді. Хьюз үшін бұл сынақтар (қазір қажеті жоқ) ұшақтың ұшуға жарамды екенін және мемлекеттік қаражатты жұмсауға лайық екенін көрсетті. H-4 ұшағы ешқашан қайта ұшпады. Оның көтергіштік қабілеті мен ең жоғары биіктігі сынақтан өтпеді. Кейін, 300 адамнан тұратын штаттық экипаж, барлығы құпия сақтауға ант берген, ұшақты климатты бақылайтын ангарда ұшуға дайын күйде ұстады. 1962 жылы компания экипаж санын 50 адамға дейін азайтты, ал 1976 жылы Хьюз қайтыс болғаннан кейін оны таратып жіберді.
Көрсетілім
H 4 ұшағының меншік құқығы АҚШ үкіметімен дауланды, ол оның құрылысы үшін келісімшарт жасасқан еді. 1970 жылдардың ортасында Смитсонов институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайы Хьюз H 1 Racer және H 4 қанатының бөлігін алды, Summa Corporation 700,000 доллар төледі және H 4 иелігіне ие болды, АҚШ үкіметі барлық құқықтардан бас тарды, ал ұшақ "коммерциялық пайдаланудан" қорғалатын болды. 1980 жылы H 4 ұшағын Оңтүстік Калифорнияның Аэро клубы сатып алды, ол кейіннен ұшақты Калифорнияның Лонг-Бич қаласындағы Queen Mary кемесінің көрмесіне жақын орналасқан үлкен геодезиялық күмбезде көрсетті. Үлкен күмбез "Спраусс Гуз" күмбезі деп аталды. H 4 айналасындағы үлкен жабық ішкі күмбез кеңістігі кездесулер мен арнайы іс-шараларға арналған орындардан, Говард Хьюз және ұшақ туралы әсерлі аудиовизуалды көрсетілімдерден және туристерге арналған тамақтану аймақтарынан тұрды. Көптеген конгресс топтары кешке тамақтанды, саудалық жиналыстар өткізді, тіпті күмбезде концерттер ұйымдастырды. 1986 жылы H 4 жанына 2,5 миллион долларға (~$) бағаланған Time Voyager атты екінші симулятор салынды. 1988 жылы Walt Disney Company Лонг-Бичтегі көңіл көтеру орындарын және олармен байланысты жылжымайтын мүлікті Pier J арқылы сатып алды. 1991 жылы Disney Оңтүстік Калифорнияның Аэро клубына өзінің амбициялық Port Disney жоспары тоқтатылғаннан кейін Hercules ұшағын көрсетуге ниеті жоқ екенін хабарлады. Ұзақ ізденістен кейін Оңтүстік Калифорнияның Аэро клубы Хьюз Геркулес ұшатын қайығын Evergreen Aviation & Space Museum-ға төлемдер мен мұражай табысының бөлігін алғанға дейін берді. Ұшақ баржамен, пойызбен және жүк көлігімен Орегон штатының Макминвилл қаласына (Портлендтен оңтүстік-батысқа қарай 64 км) жеткізілді, онда Contractors Cargo Company компаниясы оны қайта құрастырды және қазіргі уақытта көрмеге қойылған. Ұшақ 1993 жылдың 27 ақпанында Лонг-Бичтен 138 күндік, 1698 шақырымдық сапардан кейін Макминвиллге келді. Spruce Goose геодезиялық күмбезі қазір Carnival Cruise Lines компаниясының Лонг-Бич терминалы ретінде пайдаланылуда. 1990 жылдардың ортасына қарай Хьюз әуежайындағы бұрынғы Хьюз ұшақ ангарлары, соның ішінде Геркулес ұшағы орналасқан ангарлар дыбыс жазу студияларына айналдырылды. "Титаник", "Әйелдер не қалайды" және "Күндердің соңы" сияқты фильмдердің түсірілімдері Говард Хьюз ұшақ қайығын жасаған ангарда өтті. Ангар қазіргі таңда Лос-Анджелестің Плайя-Виста ауданындағы үлкен жеңіл өнеркәсіп және тұрғын үй құрылысында тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілуге жарамды құрылым ретінде сақталады. Ол уақыттан бері Google компаниясы кеңсе және іс-шаралар кеңістігіне айналдырылды.
Нысандар (H-4)
Қызмет көрсету сипаттамалары күтілуде.