Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
нідерланд тілі - батыс герман тілінің бірі, ол көне франк диалектілерінен шыққан. Голландия тілінің ағылшын тіліндегі сөздік қорын байытатын сөздердің арасында: бренди, капуста, печенье, крейсер, док, шейтел, жүк, пейзаж, spook, stoop және яхта бар. Голландия тілі әдебиеттің ерекше тілі ретінде ерекше назарға ие, бірақ ол салыстырмалы түрде аз санда болса да, сауда және империя арқылы әлемдік қоғамда өз белгісін қалдырған іскер адамдардың тілі ретінде де маңызды болды. Голландия тілі Еуропадағы ең көне тілдердің бірі болып табылады. Голландия тілі ресми тіл болып табылатын елдер: Нидерланды, Бельгия, Суринам, Кюрасао және Аруба.
none
Dutch is a West Germanic language, that originated from the Old Frankish dialects. Among the words with which Dutch has enriched the English vocabulary are: brandy, coleslaw, cookie, cruiser, dock, easel, freight, landscape, spook, stoop, and yacht. Dutch is noteworthy as the language of an outstanding literature, but it also became important as the tongue of an enterprising people, who, though comparatively few in number, made their mark on the world community through trade and empire. Dutch is also among some of the earliest recorded languages of Europe. Countries that have Dutch as an official language are the Netherlands, Belgium, Suriname, Curaçao and Aruba.
Герман тілдері тобымен байланысы
Индоевропа тілдері ағашының ішінде голланд тілі герман тілдеріне топтастырылған, яғни ол ағылшын, неміс және скандинавия тілдері сияқты тілдермен ортақ ата-бабаны бөліседі. Бұл жалпы, бірақ тікелей емес, барлық қазіргі заманғы герман тілдерінің ата-бабасы (прототіл) протогерман тілі деп аталады, әдетте ол шамамен б.з.д. Барлық герман тілдері Гримм заңының және Вернер заңының дыбыс ауысуына бағынғандықтан біріктірілген, бұл протогерман тілінің бастауы болды. Бұл екі заң герман тілдерінің негізгі ерекшеліктерін басқа үнді-еуропа тілдерінен бөліп көрсетеді. Жазбасыз болған протогерман тілінде белгілі құжаттар жоқ, ал біздің осы ерте тіл туралы біліміміздің бәрі салыстырмалы әдісті қолдану арқылы алынған. Барлық қазіргі заманғы герман тілдері (ағылшын, неміс, голланд және т.б.) Орта ғасырдың басында протогерман тілінен бірте-бірте бөлініп кетті. Ең көне германия жазуы ретінде Скандинавиядан рун жазуы бойынша 200-ге дейінгі жазулар бар. Бұл, әрине, Скандинавияда айтылған прото-норс тілінің, ол жергілікті диалект ретінде жалпы прото-герман тілінен бөлінгеннен кейін.
Within the Indo European language tree, Dutch is grouped within the Germanic languages, which means it shares a common ancestor with languages such as English, German, and Scandinavian languages. This common, but not direct, ancestor (proto language) of all contemporary Germanic languages is called Proto Germanic, commonly assumed to have originated in approximately the mid 1st millennium BC in Iron Age northern Europe. All Germanic languages are united by subjection to the sound shifts of Grimm's law and Verner's law which originated Proto Germanic. These two laws define the basic differentiating features of Germanic languages that separate them from other Indo European languages. There are no known documents in Proto Germanic, which was unwritten, and virtually all our knowledge of this early language has been obtained by application of the comparative method. All modern Germanic languages (such as English, German, Dutch, etc.) gradually split off from Proto Germanic, beginning around the Early Middle Ages. As the earliest surviving Germanic writing, there are a few inscriptions in a runic script from Scandinavia dated to c. 200. It obviously represents Proto Norse spoken in Scandinavia after it had split as a local dialect from common Proto Germanic.
Батыс герман тілі
Алғашқы куәландырудан бастап герман диалектілері үш топқа бөлінді: Батыс, Шығыс және Солтүстік герман. Олардың нақты қатынасын рун жазуларының аз дәлелінен анықтау қиын, және олар көші-қон кезеңінде белгілі бір дәрежеде өзара түсінікті болды. Бұл кейбір жеке диалекттерді жіктеу қиын дегенді білдіреді. Батыс тобы протогерман тілінің диалектісі ретінде соңғы жастофтық мәдениетте (шамамен б.з.б. б. з. б. 1 ғасыр). Ерте орта ғасырларда Батыс герман тілдері Ежелгі ағылшын (англосаксон) және байланысты Ежелгі фриз тілінің аралық дамуымен, жоғарғы неміс дауыссыздарының ауысуымен және төменгі саксон және ескі голланд тілдерінің салыстырмалы түрде консервативті (жалпы Батыс герман тілдеріне қатысты) ата-бабаларымен бөлінді.
From the time of their earliest attestation, the Germanic dialects were divided into three groups, West, East, and North Germanic. Their exact relation is difficult to determine from the sparse evidence of runic inscriptions, and they remained mutually intelligible to some degree throughout the Migration Period. This means some individual dialects are difficult to classify. The Western group would have formed as a dialect of Proto Germanic in the late Jastorf culture (ca. 1st century BC). During the Early Middle Ages, the West Germanic languages were separated by the insular development of Old English (Anglo Saxon) and related Old Frisian, the High German consonant shift, and the relatively conservative (in respect to common West Germanic) ancestors of Low Saxon and Old Dutch.
Ежелгі голланд тілінде
Ежелгі голланд тілі - төменгі франкония тілдерінің, соның ішінде голланд тілінің түп атасы. Ол 6 - 11 ғасырларда қолданылған, ол бұрынғы көне франк тілінің жалғасы болды. Ол жоғарғы неміс тіліндегі дауыссыз ауысуына қатыспады. Бұл кезеңде франкония және саксон аймақтары арасында, сондай-ақ төменгі франкония мен орта немесе жоғары франкония арасында толық диалекттік континуум сақталды. Ежелгі голланд тілі негізінен дерлік бөлек тіл болып саналады, өйткені ол саяси және экономикалық себептермен едәуір кейінгі голланд тілінің пайда болуына себеп болды. Қазіргі голланд тілінің стандартты тілі 510 жылы жазылған франк құжаты Салик заңына сәйкес алғаш рет тіркелген Батыстағы ежелгі голланд диалектілерінен алынған. Бұл құжаттан ең көне голландша сөйлем пайда болды: "Maltho thi afrio lito" - құл азат ету үшін қолданылатын сөйлем. Голландия тілінің басқа ескі сегменттері "Visc flot aftar themo uuatare" ("Балық суда жүзіп жүрді") және "Gelobistu in got alamehtigan fadaer" ("Сен құдайға сенесің бе, құдіреті шексіз әке"). Соңғы фрагмент 900 жылы жазылған. Дәстүрлі түрде көне голланд тілінде жазылған ең танымал мәтін: "Hebban olla vogala nestas hagunnan, hinase hic enda tu, wat unbidan we nu" ("Барлық құстар ұя жасай бастады, мен және сізден басқа, біз не күтеміз"), 1100 жылы Англияның Рочестер қаласында монастырдың фламандтық монахтары жазған. Ең көне белгілі бір сөз - вад, Тациттің "Тарихында" вадам (қазіргі Ваденойен) топонимімен расталған, яғни ford (бір адам вадты) білдіреді.
Old Dutch is the language ancestral to the Low Franconian languages, including Dutch itself. It was spoken between the 6th and 11th centuries, continuing the earlier Old Frankish language. It did not participate in the High German Consonant Shift. In this period a perfect dialect continuum remained between Franconian and Saxon areas, as well as between Low Franconian and Middle or High Franconian. Old Dutch is considered a separate language mainly because it gave rise to the much later Dutch standard language, for contingent political and economic reasons. The present Dutch standard language is derived from Old Dutch dialects spoken in the Low Countries that were first recorded in the Salic law, a Frankish document written around 510. From this document originated the oldest sentence that has been identified as Dutch: "Maltho thi afrio lito" as sentence used to free a serf. Other old segments of Dutch are "Visc flot aftar themo uuatare" ("A fish was swimming in the water") and "Gelobistu in got alamehtigan fadaer" ("Do you believe in God the almighty father"). The latter fragment was written around 900. Arguably the most famous text containing what is traditionally taken to be Old Dutch is: "Hebban olla vogala nestas hagunnan, hinase hic enda tu, wat unbidan we nu" ("All birds have started making nests, except me and you, what are we waiting for"), dating around the year 1100, written by a Flemish monk in a convent in Rochester, England. The oldest known single word is wad, attested in the toponym vadam (modern Wadenoijen), meaning a ford (where one wades), in Tacitus's Histories.
Стандарттау және қазіргі заманғы голланд тілі
Орта ғасырларда, әсіресе Дижондағы Бургундия герцогтік сотының (1477 жылдан кейін Брюссель) ықпалымен стандарттау процесі басталды. Фландрия мен Брабант диалектілері осы уақытта ең ықпалды болды. Стандарттау процесі 16 ғасырда, негізінен, Антверпеннің қалалық брабант диалектісіне негізделген. 1585 жылы Антверпен испан әскерінің қолына түсті: көптеген адамдар Голландияға қашып, сол провинцияның қалалық диалекттеріне әсер етті. Брабант тілі, басқа голланд диалектілерімен салыстырғанда, стандартты голланд тілінің дамуына үлкен әсер етті. Бұл голланд тілінің стандартталуы 16 ғасырда басталғанда, Брабант Нидерландының басым аймағы болғандықтан болды. Стандартты голланд тілінің алғашқы ірі қалыптасуы да Брабтан диалектісі сөйленетін Антверпенде орын алды. Сондықтан осы уақытта дамыған әдетті тілдің негізінен Брабантиялық әсері болды. XVI ғасырдағы Брабантия диалектісі голланд тілінің тілдік тілге жақын. Стандартты голланд тілі негізінен Брабант тілінен, ал кейінірек 16 ғасырдан кейінгі голланд диалектілерінен дамыды. Стандартты голланд тілі 16 ғасырдан бері аз өзгерді. 1637 жылы бір тілге жету жолында тағы бір маңызды қадам жасалды. Ол - алғашқы голланд тіліндегі Киелі кітаптың "Статенверталинг" аудармасы. Ол әртүрлі диалекттердің элементтерін қолданған, бірақ сөйлеу формасы негізінен Голландия провинциясының қалалық диалекттеріне негізделген. Сондықтан да тілдік мақалда "Голландия тілі Фландрияда дүниеге келді, Брабантта өсті және Голландияда жетілді" деп айтылады. Сонымен қатар, жоғары неміс тілінде сөйлейтін аймақтарда стандарттау процесі жүргізілді. Ақырында, Нидерландының саяси шекарасынан шығысқа қарай барлық аймақтар бір ғана неміс Hochsprache қабылдады, диалекттік континуумды 19-ғасырдан бастап бұзады. Жаратылыс 1:13 1637 жылдан бастап голланд тілінде Қазіргі голланд тілінде Inden beginne schiep Godt den Hemel, ende de Aerde. Бастапқыда Құдай аспан мен жерді жаратты. Жер беті құлазыған, ал аспан - ашық, ал рух - судағы Құдай. Жер беті бос, ешбір пайдасы жоқ, терең тозақтың үстінде қараңғылық орнаған еді. Ал Құдайдың Рухы судың үстінде қозғалып тұрды. "Құдай былай дейді: "Жұмысты жарыққа шығарамыз, жарыққа шығамыз". Құдай: "Жаратылыс жарқырап жарқырап тұрсын!" - деді. Ол жарық еді.
A process of standardization started in the Middle Ages, especially under the influence of the Burgundian Ducal Court in Dijon (Brussels after 1477). The dialects of Flanders and Brabant were the most influential around this time. The process of standardization became much stronger in the 16th century, mainly based on the urban Brabantic dialect of Antwerp. In 1585 Antwerp fell to the Spanish army: many fled to Holland, influencing the urban dialects of that province. Brabantian, as compared to other main Dutch dialects, had a big influence on the development of Standard Dutch. This was because Brabant was the dominant region in the Netherlands when standardization of the Dutch language started in the 16th century. The first major formation of standard Dutch also took place in Antwerp, where a Brabantian dialect is spoken. The default language being developed around this time had therefore mainly Brabantian influences. The 16th century Brabantian dialect is rather close to colloquial Dutch. The standard Dutch language has mainly developed from Brabantian and later some Hollandish dialects from post 16th century. The Standard Dutch language has evolved little since the 16th century. In 1637 a further important step was made towards a unified language, when the first major Dutch Bible translation, the Statenvertaling, was published that people from all over the United Provinces could understand. It used elements from various dialects, but the spoken form was mostly based on the urban dialects from the province of Holland. A linguistic saying therefore is that "The Dutch language was born in Flanders, grew up in Brabant and reached maturity in Holland." At the same time a process of standardisation took place in the areas in which High German was spoken. Ultimately, all regions east of the political border of the Netherlands would adopt a single German Hochsprache, breaking the dialect continuum around the 19th century and onward. Genesis 1:1–3 Dutch from 1637 Contemporary Dutch Inden beginne schiep Godt den Hemel, ende de Aerde. In het begin schiep God de hemel en de aarde De Aerde nu was woest ende ledich, ende duysternisse was op den afgront: ende de Geest Godts sweefde op de Wateren. De aarde nu was woest en leeg, en duisternis was op de afgrond, en de Geest van God zweefde over de wateren. Ende Godt seyde: Daer zy Licht: ende daer wert Licht. En God zei: Laat er licht zijn! En er was licht.
Германдық дыбыстардың дамуы
Лингвистикалық тұрғыдан алғанда, голланд тілі 16 ғасырдың соңынан бастап аз өзгерді; сөйлеудегі айырмашылықтар елеусіз болып саналады, әсіресе ескі форманы қазіргі аймақтық акценттермен салыстырғанда. Грамматика біршама жеңілдетілді, бірақ қазіргі голланд тілінде жоғалған грамматиканың көп бөлігі сол уақытқа немесе одан бұрын қолданылған көптеген сөз тіркестерінде сақталған.
Linguistically speaking, Dutch has evolved little since the late 16th century; differences in speech are considered to be negligible, especially when comparing the older form with modern regional accents. Grammar has been somewhat simplified, but a great deal of the grammar lost in contemporary Dutch is preserved in many much used expressions dating back to or before that time.