Кіріспе

Ричард Мортон (1637-1698) - ағылшын дәрігері. Ол алғаш рет өкпедегі туберкулез ауруында туберкулездің әрқашан бар екенін айтқан. Мортонның заманында бұл ауруды "фтизис" деп атаған. Бұл инфекцияның көптеген мүмкін симптомдарының бір ауруға жататындығы 1820-жылдарға дейін танылмаған және 1839 жылы "туберкулез" терминін енгізген Ж. Л. Шонлейн болды.

Өмір

Ол Англияның Ворстершир қаласында дүниеге келді және Оксфордтың Магдалена залында оқыды, шіркеуге кіруді таңдады, Стаффордширдегі Кинвердің викарі болды. 1662 жылы Карл II-нің реставрациясынан кейін біркелкілік туралы актке келіспегендіктен, ол отставкаға кетуге мәжбүр болды. Оның келесі сегіз жылдағы қайда болғаны белгісіз, бірақ ол Голландияға барған болуы мүмкін. 1670 жылы қайтадан пайда болып, Оксфорд университеті медицина докторы дәрежесін берді.

Шығармалары

Оның маңызды еңбегі - "Фтизиология, фтизи жаттығулары, трибус либрис comprehensæ". Totumque opus variis historiis illustratum 1689 жылы латын тілінде жарық көрді, 1694 жылы ағылшын тілінде аударылды. 1720 жылы екінші ағылшынша басылым жарық көрді. Оның маңыздылығы, оның негізгі өлім себебі болғанына қарамастан, сол кездегі басқа дәрігерлер ауруды аз зерттеп, 1700 жылы Лондон қаласындағы барлық өлімдердің 18% -дан астамын құрады. Бұл мақаланың маңыздылығы мынада: онда қазір анорексия деп аталатын аурудың алғашқы медициналық сипаттамалары бар. Сол кездегі медицина Галеннің идеяларына құрметпен қарады, сондықтан Мортон туберкулезді бездік дегенерациядан пайда болады деп қате түсінді; микобактериялық туберкулезді 1882 жылға дейін Роберт Кох анықтаған жоқ.