Кіріспе

Химиялық қосылысы Ваноксерин - пиперазин туындысы, ол допаминді қайта қабылдаудың күшті және селективті ингибиторы (ДИИ). Ваноксерин дофамин тасымалдаушысының (DAT) мақсатты орнына кокаинге қарағанда ~ 50 есе күшті байланысады, бірақ бір мезгілде дофаминнің шығарылуын тежейді. Бұл әсердің бірігіп әсері допамин деңгейін аздап ғана көтереді, сондықтан ваноксериннің әсері аз ғана. Ваноксериннің IKr (hERG) арнасының күшті блоктаушысы екендігі байқалады. Ваноксерин сонымен қатар серотонин тасымалдаушысына наномолярлық аффинитетпен байланады.

Кокаинге тәуелділікті емдеу үшін ваноксерин

Ваноксерин кокаинге тәуелділікті емдеуде кокаиннің орнын басатын және оның пайдалы әсерін тежейтін дәрі ретінде қолданылуы зерттеуге алынған. Ұзақ жартылай жойылатын бәсекелестік агонисттерді қолдану стратегиясы героин сияқты опиаттарға тәуелділікті емдеуде метадонмен алмастыру арқылы сәтті қолданылды. Кокаинге тәуелділікті емдеуде ваноксериннің де осындай пайдасы болады деп үміттенген. Зерттеулер сондай- ақ ваноксериннің қосымша әсер ету механизмі болуы мүмкін екенін көрсетеді, оның ішінде никотиндік ацетилхолин рецепторларына қарсы әсер етуі мүмкін, сондай- ақ алкогольді пайдалану бұзылысының жануарлар үлгілерінде алкогольді тұтынуды азайтатыны дәлелденді. Ваноксерин адамда ІІ фазаға дейін сынақтан өтті, бірақ кокаинді қолдану кезінде QTc әсерін байқаудан кейін оны әзірлеу тоқтатылды. Алайда, ваноксериннің аналогтары кокаинге тәуелділікті емдеу үшін зерттеуді жалғастыруда. Мысалы, GBR қосылыстары пиперазинге негізделген және проксималды және дисталды азотты қамтиды. Пиперидиннің аналогтары әлі де толық белсенді ДРИ болып табылады, бірақ олар GBR қосылыстарынан айырмашылығы " пиперазинді байлау орнына " ешқандай аффиндік қатынасы жоқ. Алдымен, SAR-дан екі фторфенил сақинасын пиперазинмен байланыстыратын 4 атом бар екені анықталды, ал тізбектегі эфир үшінші азотқа алмасу үшін алынып тасталуы мүмкін. Норадреналин тасымалдауышысына әсер етпейтін дофамин тасымалдаушысының блоктаушысы ваноксерин, ядролық аккумбенсте дофаминді жоғарылатып, ал префронтальды қабықта клеткадан тыс дофаминді көтеруде тиімді емес.

Ваноксерин - аритмияға қарсы дәрі

Ваноксерин - бұл адаммен клиникалық сынақтың ІІІ фазасына қатысушылар қабылдау барысында жүрек аритмиясына қарсы препарат ретінде қолдану үшін қауіпсіздік мәселесі туындаған дәрі. Ол IIb фазалық адам сынағынан алаңсыз өтті, бірақ компания Laguna Pharmaceuticals қауіпсіздік мәселелерін тапты, бұл оларды компанияны және жаңа жүрек дәрісін өндіруге арналған 30 миллион долларлық жұмысты тоқтатуға итермеледі. Бұрын бұл препарат Паркинсон ауруы мен депрессияны емдеу үшін қолданылған, бірақ бұл ауруларда елеулі пайдасы жоқ.

Медициналық қолданыстар

Ваноксерин - жүрек ритмінің ауытқуларын емдеудің тиімді әдісі. Армандау жүрек ритмінің маңызды себебі - қайтадан кірісу, электрофизиологиялық оқиға, онда көбейіп келе жатқан сигнал тоқтатудан бас тартады және жылу өткізбейтін кезеңнен кейін жүректі алдын ала қоздыруға дейін созылады. Ваноксерин қайтадан кіріп кетудің алдын алады. Ваноксерин қайта айналып келетін электр сигналын бұғаттап, қайта кіріп тұрған контурдың реформациясын болдырмау арқылы көкіректің сырғанауы мен көкіректің фибрилляциясын (екі жүрек ритмінің де қалыпсыз болуы) тоқтатады. Ваноксериннің жүрек аритмиясының қайталануын азайтатынын да көрсетті, өйткені ваноксеринді қабылдаған адамның көкірек қалтасының тербелуі немесе фибрилляциясын қайта жасау өте қиын болды. Жасушалық дақылдар мен иттерде тәжірибелер сәтті жүргізілді, ал адамда тәжірибелер жүргізілуде. Адаммен жүргізілген клиникалық зерттеулерде дозаны арттыру кезінде ваноксериннің терапиялық көрсеткіші өте жақсы екені анықталды, терапиялық дозадан әлдеқайда жоғары концентрацияларда жанама әсерлер байқалмады. Иттерде тиімді терапиялық доза 76 нг/ мл мен 99 нг/ мл аралығында болды, бірақ препарат плазмадағы концентрациясына зиянды жанама әсерлерсіз 550 нг/ мл- ге дейін жетті, бұл қажетті терапиялық индекске ие. Ваноксериннің басты артықшылықтарының бірі - оның ең ұқсас қарсыласы Амиодарон сияқты зиянды жанама әсерлері жоқ.

Ұяшық механизмі

Ұяшық деңгейінде ваноксерин жүрек иондық арналарын бұғаттап қояды. Ваноксерин - көп арналы блокатор, ол IKr (калий), L типті кальций және натрий иондарына әсер етеді. Осы арналарды бұғаттау арқылы жасушаның әрекет потенциалы ұзартылады, қайта қосылатын контур арқылы қайта белсендірілуінің алдын алады. Блокада жиілікке қатты тәуелді: жүректің қарқыны өскен сайын, ваноксериннің иондық арнаны бұғаттау жиілігі де өседі.

Молекулалық механизм

Қазіргі уақытта ваноксерінің молекулалық механизмі туралы аз мәлімет бар, ал ваноксерінің молекулалық деңгейде қалай жұмыс істейтінін түсіну үшін қадамдар жасалуда.