Кіріспе

Вирустың түрі Equid alphaherpesvirus 1, бұрын Equine herpesvirus 1 (EHV 1) - аттарда аборт, тыныс алу жолдары ауруларын және кейде жаңа туған сәбилердің өлімін тудыратын Herpesviridae тұқымдасына жататын вирус. Жаңадан келген жылқыда EHV 1 тікелей және жанама байланыс арқылы таралуы бұрын жұқтырмаған мал басының 70 пайызына дейін аборт пен перинатальді инфекция әкелуі мүмкін. Жүктіліктің соңғы төрт айында, яғни, егізге инфекция жұққаннан кейін екі-төрт аптадан кейін, түсік жасалады. Перинаталды (туылған кездегі) инфекция пневмонияға және өлімге әкелуі мүмкін. Енцефалит ауруына шалдыққан жануарларда атаксияға, сал ауруына және өлімге әкелуі мүмкін. Вакцина бар (ATCvet коды), бірақ оның тиімділігі күмәнді. Вирустың ауырлығы клиникалық деңгейден өте ауыр деңгейге дейін өзгереді. Аурудың таралуы Еуропадан Нью-Йорк арқылы Флоридаға жеткізілген жылқылардан басталғаны анықталды.

Шеттер

ЕХВ 1- нің екі негізгі штаммы оқшауланды. D752 штаммы неврологиялық аурулармен байланысты ошақтарға байланысты, ал неврологиялық емес аурулар ошақтары N752 штаммымен тығыз байланысты. Алайда D752 штаммдары жұқтырған барлық жылқыларда жүйке ауруы пайда болмайды; керісінше, N752 штаммдары жұқтырған кейбір жылқыларда жүйке ауруы пайда болады. Бұл екі түрлі негізгі штаммның екеуінде де мутация пайда болады, D752 - аспартик қышқылының болуы және N752 - аспарагиннің болуы. Неврологиялық аурулардың 80 - 90% -ын D752 және 10 - 20% -ын N752 туғызады. Неврологиялық штаммдар салдарынан пайда болатын ауру Equine Herpesvirus Myeloencephalopathy немесе EHM деп аталады. Қазіргі уақытта ЭГМ-ге қарсы лицензиялық вакцина және паллиативтік күтімнен басқа емдеу әдісі жоқ. 2011 жылдың басында ауру бүкіл әлемде танымал болды, себебі 2011 жылдың 29 сәуірінен 8 мамырына дейін Огденде, Юта штатында өткен Ұлттық кесуші жылқы қауымдастығының (NCHA) Батыс ұлттық чемпионатында ошағы ашылды. Аурудың таралуы шамамен екі айға созылды, 90 расталған ауру жағдайы пайда болды, 10 американдық штатқа тарады және АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі оны ұстап тұрғанын жариялағанға дейін 13 жылқының өліміне әкелді.

Уақытша күту

EHV 1 вирусы жылқыларды латентті түрде жұқтыра алады және тиісті жағдайлар пайда болған жағдайда қайта белсендірілуі мүмкін. Бұл жағдайларға жоғары деңгейдегі стресс, иммунодепрессия, көлік, сату қоралары, жарыстар, геологиялық және басқару практикасы жатады. Қазіргі кезде жүргізілген зерттеулер жылқылардың көпшілігі шынымен де EHV 1-ге жасырын жұқтырғанын көрсетеді. Жақындаудың салдары, іс жүзінде, ол ешқандай сыртқы көзсіз, жылқылардың жабық тобында EHV 1-нің ошағын тудыруы мүмкін. Латентті жұқтырған жылқылар EHV 1- ді мұрынның секрециясы арқылы тарата алмайды, сондықтан жұқпалы емес және клиникалық тұрғыдан қалыпты деп аталады. Вирустың өте жұқпалы болғаны үшін, вирустың жалпы резервуары ластанған төсек-орынды қамти алады. Аборттан өткен ұрықтар мен олардың нәжістері ЭГВ 1- дің негізгі резервуары болып табылады және аборттан кейін дереу жойылуы керек. Ауру жұқтырған жылқылар вирусқа қайта-қайта әсер ету арқылы иммунитеттің қандай да бір түрін қалыптастыра алса да, ЭГВ 1- нің ең ауыр симптомдарына, соның ішінде ЭГМ- ге қарсы қорғаныс беретін бейімделу иммунитеті туралы дәлел жоқ. р.

Тәуекел факторлары

Ғалымдар жылқының ЕГВ-1 вирусына бейімделуін арттыратын бірнеше қауіп факторларын анықтады. Қауіп факторларының өзгеруі инфекцияны тудыруы мүмкін көптеген EHV 1 штаммдарына байланысты. ЕХВ 1 инфекциясының барлық түрінде кездесетін жалпы қауіп факторларына жылқының жасы, жынысы және жынысы жатады. ЕХВ 1 штаммының түріне байланысты өзгеріп отыратын қосымша қауіп факторларына мыналар жатады: тұрғын үй (жасалған немесе жайылған), басқа жылқылардың таралуы, жылқылар арасында ортақ пайдаланылатын стерильденбеген жабдықтар, тасымалдау (тасымалдау) және жылдың қай уақытында инфекция бар (қыс немесе жаз). Қорадағы жылқылар ЕХВ 1-ге бейім, себебі олар жабық үйде көп стресс кезігетін. Басқа вирустық инфекцияларда байқалатынындай, ескі жылқылар ауруға бейімделеді, сондықтан осы категорияға жататын жылқыларды ЕХВ 1 инфекциясының алдын алу үшін емдеу ұсынылады.

Емдеу

Қазіргі кезде EHV 1-ді анықтау үшін қолданылатын диагноз ПТР-ді қамтиды, ол EHV 1-дің генетикалық құрамына бағытталған арнайы праймерлерді қолдана отырып, жылқының ДНК сегментін күшейтеді. Реакцияның қызығушылық тудыратын генетикалық аймақты күшейткенін анықтау (мысалы, 1) ПТР нәтижесі УФ-флуоресценция арқылы қаралады, онда амплификацияланған генетикалық аймақтың көлеміне байланысты анықтау мүмкін; амплификацияланған ДНҚ-ның көлемі негіз жұптарының санымен өлшеніп, EHV 1 праймерлерімен амплификацияланған негіз жұптарының санымен салыстырылуы мүмкін. Пайдаланылған праймерлерге күшейтілген реакциядағы негіз жұптарының сәйкес келуі жылқының EHV 1-ге жұқтырғанын көрсетеді. ЕХВ 1-ге ұшыраған, оған бейім жылқылардан алынған үлгілерді қан немесе мұрын шүберектері арқылы анықтау мүмкін. ПТР тесті көп жылдар бойы белгілі бір инфекцияны анықтауда алтын стандарт болып табылғанымен, ол көп уақытты алады және егер жылқы шынымен де жұқтырса, ДНК үлгісінде EHV 1 анықталмауы мүмкін. Бұл вирустың белсенді түрде көбеймейтін, сондықтан оның генетикалық тізбекінің бірнеше көшірмесін шығаратын, соңғы уақытта жұқтырған жылқылар арасында жиі кездеседі. Егер жылқыда EHV 1 инфекциясы болса, онда емдеудің мүмкіндіктері оралды немесе ішекті түрде берілетін қабынуға қарсы препараттарды қолданумен шектеледі. Тіпті, осы жағдайда да жылқының болжамы EHV 1 симптомдарын жеңілдететін емдеуге әкеледі (егер симптомдық болса), бірақ инфекцияны жою үшін қолданыла алмайды, өйткені осы уақытқа дейін ешқандай емдеу табылмаған.

Алдын алу

Вакциналар вирусты бақылау үшін, бірақ оның алдын алу үшін қолданылмайды. Инективацияланған вакциналар антиген жүктемесі төмен және тыныс алу жолдары ауруларының симптомдарынан қорғайды, инективацияланған вакциналардың тиімділігі әр түрлі және барлық адамдар үшін жұмыс істемейді. Модификацияланған тірі вакцина 3 айлық немесе одан үлкен сау жылқыларға ЕХВ 1- ге байланысты тыныс алу ауруларының алдын алу үшін жасалады. Егуді 6 ай аралығында жүргізу керек, әр түрлі жылқыларды әр түрлі уақытта егу қажет. Жүкті есекке жүктіліктің бесінші, жетінші және тоғызыншы айларында инактивацияланған EHV 1 вакцинасымен вакцинация жүргізу керек. Жігіттер 3 айдан бастап 4 - 6 апта аралықпен 3 дозадан тұратын серияда вакцинациялануы керек. Жылқыға вакцинация жасалса да, инфекция және клиникалық аурулар әлі де кездеседі. Вирустың таралуын болдырмауға көмектесетін жаңа вакциналар зерттеліп жатыр. ЕХВ 1-дің таралуын болдырмау үшін бірнеше қадам жасау керек. Ең бастысы - жылқылардың қозғалысы мен тасымалын тоқтату, ЕГВ 1 жұқтырған жылқылардың жұқтырмаған жылқылармен байланысқа түсуіне жол бермеу және вирустың белгілері бар жануарларды оқшаулау. Симптомдары бар жылқыларды карантинге алу керек. Қауіпсіздікке ұшыратудың ұсынылатын мерзімі кем дегенде 21 күн. ЕХВ 1-ді бақылаудың тағы бір аспектісі - вирустың жабдық арқылы таралуы және жылқылар арасында адаммен қарым-қатынас арқылы таралуы мүмкін екендігін білу. Адамдар бұл вирусты қолдары мен киімдері арқылы жұқтыра алатынына байланысты, науқас жылқыны ұстағанда санитарлық шараларды қолдану керек. Аяқ киімді дезинфекциялау және қолғап кию жұқтыру қаупін азайтуға көмектеседі. Жылқылар болған қоралар мен ғимараттарды үнемі тазалау және дезинфекциялау аурудың таралуын болдырмау үшін маңызды. Ауру тараған жағдайда, жылқыға аздап қысым жасау үшін алдын ала шаралар қабылдау керек. Жоғарыда айтылғандай, стресс жасырын вирусты қайта белсендіреді және инфекция жұқтырмаған жылқыны оңай жұқтырады.