Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық ботаник Уильям Генри Харви, FRS FLS (1811 жылы 5 ақпан - 1866 жылы 15 мамыр) - балдырларға маманданған ирландиялық ботаник және фиколог.
Irish botanist
William Henry Harvey, FRS FLS (5 February 1811 – 15 May 1866) was an Irish botanist and phycologist who specialised in algae.
Өмірбаян
Харви 1811 жылы Ирландияның Лимерик қаласына жақын Саммервилл қаласында 11 баланың ең кенжесі болып дүниеге келген. Оның әкесі Джозеф Масси Харви квакер және танымал саудагер болған. Уильям білімін Килдар графтығындағы Баллитор мектебінде бастады және 15 жасында балдырлар оның басты қызығушылығы болды. Мектепті бітірген соң ол отбасылық бизнеске кірісті. Харви балдырлар мен бриофиттер (балдырлар) бойынша авторы, "Англия балдырларының нұсқаулығы" (1841), "Фикология Британика" (4 том, 184651), "Nereis Boreali Americana" кітаптарының авторы. (3 бөлім 1852-85) және Phycologia Australica (5 том, 1858-63). Ол бірнеше жыл Оңтүстік Африкада тұрып, неміс ботаник Отто Вильгельм Зондермен бірге Flora Capensis (7 том) атты кітаптың авторы болды. 11, 1859 1933 ж.) Харвидің басты балдырлар гербариясы Дублиндегі Тринити колледжінде орналасқан. Харви 1831 жылы Ирландияға жаңа келген Килларнидегі Hookeria laetevirens мохын ашқанда, сол кезде Глазго университеті ботаникасының профессоры болған сэр Уильям Джексон Хукермен өмір бойы достық қарым-қатынас орнатты. Хукер жас жігіттің талантын танып, оған кітаптар мен үлгілерді қарыз берді. Көп ұзамай Хукер оны өзінің Британдық флорасына (1833) балдырлар туралы бөлімді, сондай-ақ Капитан Бичидің саяхаттарының ботаникасы бөлімін қосуға шақырды. 1835 жылы Харви ағасы Джозефпен бірге "Карнатик" кемесімен Оңтүстік Африкаға барды. Келесі жылы Жүсіптің денсаулығы нашарлап кеткенде, оның міндеттерін Уильям атқарады. Олар 1836 жылы 14 сәуірде бірге Британияға кетті, ал Жозеф сапар барысында қайтыс болды. Кейптаунға оралғаннан кейін Уильям ресми түрде бас қазынашы болып, Епископ сарайында тұрып, күн сайын таң атпай тұрып, тауларда немесе теңіз жағалауында жинап, түнде өсімдіктермен жұмыс істеді. 1837 жылы наурыз айында ол былай деп жазды: "Мен соңғы уақытта соншалықты көп экскурсияға шықтым, мен оның Ұлылықтарының жалпы ләззат алушысы деген лақап атауға ие боламын деп қорқамын". Сол жылы ол Уитенегаге келген ботаникалық коллекционер Карл Зейхердің қызметтеріне ие болды. Ол Кейптаундағы атақты бақтарын ашқан Барон фон Людвигпен тығыз достық қарым-қатынас құрды және оған Оңтүстік Африка өсімдіктерінің тұқымдарын арнады. Сэр Джордж Грейдің қамқорлығымен және коллекционерлер тобының және Отто Вильгельм Зондердің көмегімен ол ағылшын тілінде Flora Capensis жазуға кірісті. Ол алғашқы үш томның аяқталып, Дублинде жарық көргенін көруге жеткілікті өмір сүрді, ал үшіншісі 1865 жылы жарық көрді. Ол 1842 жылы ауруына байланысты қызметінен кеткеннен кейін үйіне оралды. 1844 жылы Харви Троица колледжінің гербариясының (TCD) кураторы, ал 1848 жылы Корольдік Дублин қоғамының ботаника профессоры болды. 1853 жылы ол Оңтүстік Африка, Цейлон, Австралия, Жаңа Зеландия, Тонга, Фиджи және Чили елдерін аралап, үш жылдық сапарға шықты. Қайтып оралғаннан кейін ол Солтүстік Америка мен Оңтүстік Африканың ботаникасына қатысты маңызды кітаптар жариялады және 1858 жылы Дублиндегі Тринити колледжінің ботаника профессоры болып тағайындалды. Ол 1866 жылы 15 мамырда Торквейде туберкулезден қайтыс болды және сол жерде жерленді. Басында Барбер өзінің әйел екенін айтпаған. Барбер Харвидің Оңтүстік Африкадан өсімдіктер жеткізушілерінің бірі болды, сондай-ақ көптеген түрлерді атау мен жіктеуде оған көмектесті. 30 жылдай хат алмасу барысында Харвиге әрқайсысына қатысты 1000-ға жуық түрді хатпен жіберген. Оның Phycologia Britannica 1846-1851 жылдары жарық көрді және оның Nereis Australis Or Algae of the Southern Ocean (1847-49) басылымы басқа басылымдармен бірге оның беделін қалыптастырды. Оның "Фикология Австралия" атты еңбегі 19-ғасырдағы фикологияға арналған ең маңызды кітаптардың бірі болып табылады. 1858 - 1863 жылдар аралығында бес томдық болып жарық көрген бұл кітап оның Австралия жағалауында жинаған кітаптарының нәтижесі. Харви Батыс Австралияға аяқ басқан кезде ол бірнеше ірі еңбектер жариялаған жетекші фиколог ретінде өзін қалыптастырған болатын. Ол "Австралиялық психологияның атасы" деген атаққа ие болды. 1858 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.
Harvey was born at Summerville near Limerick, Ireland, in 1811, the youngest of 11 children. His father Joseph Massey Harvey, was a Quaker and prominent merchant. William started his education at Ballitore School in County Kildare and by the age of 15 had already established algae as his over riding interest. After leaving school he joined the family business. Harvey was an authority on algae and bryophytes (mosses), and author of A Manual of the British Algae (1841), Phycologia Britannica (4 vols., 1846–51), Nereis Boreali Americana. (3 parts 1852–85) and Phycologia Australica (5 vol., 1858–63). He spent several years in South Africa, and was the author, with German botanist Otto Wilhelm Sonder, of the Flora Capensis (7 vol. in 11, 1859 – 1933). Harvey's main algal herbarium is located at Trinity College Dublin. Harvey's discovery in 1831 of the moss Hookeria laetevirens at Killarney, new to Ireland, led to a lifelong friendship with Sir William Jackson Hooker, who was then Regius Professor of Botany at Glasgow University. Hooker recognised the talent of the young man and lent him books and specimens. Soon afterwards Hooker invited him to contribute the section on algae to his British Flora (1833) as well as the section on algae for The Botany of Captain Beechy's Voyage. In 1835 Harvey went to South Africa aboard the vessel "Carnatic", with his brother Joseph, who had been mistakenly nominated as colonial treasurer by Thomas Spring Rice instead of William. When Joseph's health failed in the following year, William took over his duties. They left for Britain together on 14 April 1836 and Joseph died on the voyage. Back in Cape Town, and now officially treasurer general, William took up residence at Bishop's Court, rising before dawn every day, collecting in the mountains or sea shore, and working on the plants at night. In March 1837 he wrote: 'I have taken so many excursions lately that I almost fear I shall earn the sobriquet of Her Majesty's pleasurer general'. In the same year he enlisted the services of botanical collector Karl Zeyher, who was in Uitenhage, to collect specimens. He developed a close friendship with Baron von Ludwig who had started his famous gardens in Cape Town, and dedicated his Genera of South African Plants to him. Under the patronage of Sir George Grey and with the assistance of a team of collectors and of Otto Wilhelm Sonder, he set about writing a Flora Capensis in English – he lived long enough to see the first three volumes completed and published in Dublin, the third in 1865. He came home in 1842, having resigned his position due to illness. In 1844 Harvey became curator of the Trinity College Herbarium (TCD) and in 1848 Professor of Botany of the Royal Dublin Society. In 1853 he made a three year voyage, visiting South Africa, Ceylon, Australia, New Zealand, Tonga, Fiji, and Chile. On his return he published further important books dealing with the botany of North America and South Africa and in 1858 was appointed Professor of Botany at Trinity College Dublin. He died from tuberculosis on 15 May 1866 at Torquay and was buried there. indeed, in the beginning Barber did not disclose the fact that she was a woman. Barber became one of Harvey's main suppliers of plants from South Africa and also assisted him in the naming and classification of numerous species. Over a nearly 30 year correspondence, she sent Harvey approximately 1,000 species with notes on each one. His Phycologia Britannica was published in 1846–1851 and his publication of Nereis Australis Or Algae of the Southern Ocean (1847–49) along with other publications established his reputation. His Phycologia Australica represents one of the most important books on phycology in the 19th century. Published in five volumes between 1858 and 1863 it is the result of his extensive collecting on the Australian shores. By the time Harvey set foot in Western Australia he had already established himself as a leading phycologist having published several large works. He earned the title: "father of Australian Phycology". He was elected as a Fellow of the Royal Society in 1858.
Мұра
Харви жинаған Ирландия, Цейлон, Достық аралдары, Австралия және Тасманиядан 600-ге жуық дана Ольстер мұражайының гербариясында (BEL) сақталған, олардың 90-ға жуығы Ольстер мұражайындағы Уильям Томпсонның 5-ші томында, каталог нөмірлері: F8848F8937. Алайда оның негізгі жинағы әлі күнге дейін Тринти колледжінің Ботаника мектебі ғимаратына қосылған ТКД гербариясында. Харви үлгілерінің жинақтары: Университет колледжінің бұрынғы ботаника бөлімі, Корк, Ирландия; Батыс Честер, Пенсильвания, АҚШ; Викторияның ұлттық гербариясы (MEL), Мельбурн, Австралия; Жаңа Оңтүстік Уэльстің ұлттық гербариясы (NSW), Сидней, Австралия және Сент-Эндрюс университетінің гербариясы (STA). Ол үш эксикката сериясын редакциялады: Австралиялық балдырлар, Цейлон балдырлары және Достық арал балдырлары. Экзиккаталар бірнеше гербарияда сақталады. Харвидің заманында табиғаттанушылар басқа ғалымдармен және әуесқой коллекционерлердің үлесімен үлгілерді алмасуға көбінесе арқа сүйеді. Оның 1841 жылғы "Британ балдырларының нұсқаулығы" британдық жағажайлық Амелия Гриффитске арналған. Харви өзінің Phycologia Britannica еңбегінде әр түрдің "таралуы" туралы жиі жазған, ал бұл туралы жазған коллекционердің есімін келтірген. "Кітаптың" кіріспесінде 1 ол өзінің қарыздар 19 адам туралы тізімдеген. Олардың ішінде: Оркни алгалары үшін Rev Pollexfen және Dr McBain. Басқалары: Rev Hore, Dr Cocks, Mr Rohloff, Mr Boswarva, Miss White, Miss Magdalene Turner, Miss Warren, Miss (Anne) Ball, Miss (Isabella) Gifford (4), Miss Cutler (1), Mrs Gatty, Mrs Gulson (1871) 5), Mrs Hayden, Rev Dr Landsborough, Dr Dickie (2), Mr Ralfs және Mr Cresswell. 1-топта атап өтілген басқа адамдар: Винч, МакКалла (1814-1849 жылдары) 3., Вигг, Боррер, Хачинс, Джон Темплтон, Т.Н. Коул, Клаустон, Дэвис, Стэкхаус, Овенс, Бекхаус, Джеймс, П.Нилл және басқалар. Харви Тернердің көмегін мойындап, Cladophora magdalenae Харв деп атады. оның құрметіне. Харви сонымен қатар Сьюзан Фердейдің еңбегіне Дася Фердей және Немастома Фердей түрлерін оның есімімен атады. Бұл ботаниктің авторлық қысқартуы Харв. ботаникалық атауды келтіргенде.
About 600 specimens from Ireland, Ceylon, Friendly Islands, Australia and Tasmania collected by Harvey are in store in the Ulster Museum Herbarium (BEL), almost 90 of which are in the 5th volume of the William Thompson collection in the Ulster Museum, catalogue numbers: F8848–F8937. However his primary collection is still in the TCD Herbarium attached to Botany School building of Trinity College. There are also collections of Harvey's specimens in: The former botany department of University College, Cork, Ireland; West Chester, Pennsylvania, US; National Herbarium of Victoria (MEL), Melbourne, Australia; National Herbarium of New South Wales (NSW), Sydney, Australia and the Herbarium of St. Andrews University (STA). He edited three exsiccata series: Australian Algae, Ceylon Algae and Friendly Island Algae. The exsiccata specimens are deposited in several herbaria. In Harvey's era naturalists often relied upon the exchanging of specimens with other scientists and contributions by amateur collectors. His 1841 Manual of the British Algae was dedicated to British beachcomber, Amelia Griffiths. In his Phycologia Britannica Harvey often notes the "distribution" of each species giving the name of the collector who reported the record. In the Preface of Vol. 1 he lists 19 people to whom he is indebted. These include: Rev Pollexfen and Dr McBain for Orkney algae. The others are: Rev Hore, Dr Cocks, Mr Rohloff, Mr Boswarva, Miss White, Miss Magdalene Turner, Miss Warren, Miss (Anne) Ball, Miss (Isabella) Gifford(4), Miss Cutler (1), Mrs Gatty, Mrs Gulson (?–1871)(5), Mrs Hayden, Rev Dr Landsborough, Dr Dickie (2), Mr Ralfs and Mr Cresswell. Others noted in volume 1 include: Mr Winch, Mr McCalla (c.1814–1849)(3), Mr Wigg, Mr Borrer, Miss Hutchins, Mr John Templeton, Mr T. N. Cole, Rev Clouston, Rev H. Davies, Mr Stackhouse, Mrs Ovens, Mr W. Backhouse, Dr James, Dr. P. Neill and others. Harvey recognised Turner's help and named Cladophora magdalenae Harv. in her honour. Harvey also honoured Susan Fereday's contribution to his work by naming the species Dasya feredayae and Nemastoma feredayae after her. This botanist is denoted by the author abbreviation Harv. when citing a botanical name.
Басқа коллекторлар
Джордж Клифтон (18231913) Г-н Г. Клифтон Харвидің естеліктерінде Харвидің Фримантлде жинаған кемесін пайдаланған Батыс Австралиядағы Перттегі Су полициясының бастығы ретінде аталады (Блэклер, 1977). Оның кейбір үлгілері Ольстер мұражайының гербариумында: BEL: F2195; F2196 "W. Австралия" деп жазылған. Рональд Кэмпбелл Ганн (18081881) Харвидің Үлстер мұражайындағы үлгілері Джордж Тауннан. Қолжазбаны доктор Х. Б. С. Уоммерсли (1980) анықтады: F2256; F2242; F2083; F2081 және басқалар. Харви Дублин университетінің құрметті доктор-медициналық докторы (1844) және Ф.Р.С. (1858) болды. Оның суреті Дублиндегі Ирландияның Ұлттық галереясында орналасқан.
George Clifton (1823–1913) Mr G. Clifton is mentioned in Harvey's Memoirs, as the superintendent of the Water Police in Perth, West Australia whose boat Harvey used when collecting in Fremantle (Blackler, 1977). Some of his specimens are in the Ulster Museum Herbarium: BEL: F2195; F2196 from "W. Australia." Ronald Campbell Gunn (1808–1881) Harvey's specimens in the Ulster Museum are from George Town. The handwriting has been determined by Dr H. B. S. Womersley (1980): F2256; F2242; F2083; F2081 and others. Harvey was an honorary M. D. of Dublin University (1844) and F. R. S. (1858). His portrait is in the National Gallery of Ireland, Dublin.