Кіріспе

Герман тайпасы Тександри (сонымен қатар Тексуандри; кейін Токсандри, Токсиандри, Таксандри) - біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Шелда мен Рейн өзендерінің арасында өмір сүрген герман халқы. Олар 4 ғасырдың аяғында Текандрия (сонымен қатар Токсиандрия; кейін Токсандра, Таксандра) деп аталған аймақпен байланысты, бұл атау 8-12 ғасырларға дейін сақталған.

Куәліктер

Тек қана тектілер туралы айтылған жазу 100-225 жылы жазылған. Ол Броколитиядағы (Кэроубург қамалы) Адрианның қабырғасына жақын жердегі құрбандық үстелінен табылған. 102/103 жылы Румынияда табылған, белгісіз жазуда "Тексу" деп жазылған. Плиний оларды тексуандри деп атаған (б.з.б. 1-ғасыр), бұл тексуандри мен тександридің екі түрі б.з.б. Токсиандрияның түрін тек 9 ғасырдағы Аммиан Марцеллиннің Res Gestae (шамамен б.з.б. 390) аймақты белгілеу. Таксандрия формасы 9-ғасырлық дереккөздерде және кейінгі құжаттарда бес рет кездеседі. Орфографиялық сәйкессіздіктер диттографиямен (көшірушілердің қателерімен) немесе осы қолжазбалар өңделген кезде Texandri ескі түрінің қолданылмай қалуымен түсіндірілуі мүмкін.

Этимология

Тександри этнонимі батыс герман диалектілерінде *tehswandrōz ретінде қайта құрылған, ол жалпы Proto Germanic stem *tehswō ((n) ('оң [қол], оңтүстік'; cf. Ескі саксон тілінде tesewa, готика тілінде taihswa, 'оң, оңтүстік') қарама-қарсы суффикске * dra қосылған. Осылайша атау "оң жағалауда / оңтүстікке қарай [Мейза немесе Рейн өзенінің] өмір сүретіндер" деген мағынада түсіндірілуі мүмкін, ал Тександрия аймағы "оңтүстік жері" деп аталады. Яғни, Дж. Сондай-ақ, Texandri галликалық тайпаның латыншасы болуы мүмкін деген болжам бар, өйткені eburos және taxus сәйкесінше галликалық және латын тілдерінде "yew" дегенді білдіреді. Тександрия аймағы, Toxiandriam ca. 390 жылы (pagus Texandrie 709 жылы), 1135 жылы Tessenderlon деп куәландырылған Tessenderlo қаласы, ықтимал, рудың атымен аталған.

География

Тександрлер Шелда мен Рейн өзендерінің аралығында орналасқан аймақта Тунгри сияқты басқа да замандас тайпалармен бірге өмір сүрді. Рим жазушысы Плиний (б.з.б. 1-ші ғасыр) Тександриді Скальдис өзенімен (қазіргі Шельда) байланыстырды, бірақ Скалди инколунт <?> Тександри деген сөйлемнің қолжазба нұсқалары екіталай. Қолжазбаларда әртүрлі texero, exerni, extera немесе externi бар, оларды "Шельда өзенінде" деп түсіндіруге болады, дегенмен кейбір аудармалар оларды сол өзеннен "артықта" деп суреттейді. Ғалымдар жалпы алғанда, Тександрлер аумағы кейіннен Аммиан (шамамен б.з.д.) атап өткен Тександра аймағына сәйкес келетінін болжайды. 390 жылы. 380 жылдары Салий франктары Юлианнан жеңілгеннен кейін. 358 адам Toxiandriam locum (Токсиандриядағы бір жерде) мекендеуге рұқсат алды. Егер осы аймақта халық санының азаюы 2 ғасырдың аяғында басталса (оның ең жоғарғы деңгейіне 3 және 4 ғасырдың аяғында жеткен), сол кезеңде Мейза өзені бойында адам қонысы жалғасты, және қазіргі Солтүстік Брабанттың құмды аймақтары 5 ғасырдан бастап франк қоныстанушылары аймақты қайта отарлаған кезде толығымен бос қалған деп күтілмейді. Бийстервельд пен Торианс (2018) пікірінше, "онда тұратын адамдар мен көршілес халық тексуандриге (немесе олардың есімімен аталған аумаққа) географиялық сілтемені қолданып жүрген болуы мүмкін деп айтуға болады". 709-795 жылдардағы дереккөздерде Тександрия пагусы Домель өзені мен оның қоныстары бассейнінің айналасында, Альфен, Ваальре және Оверпельт қалалары арасында шоғырланған көрінеді. Кейіннен 9-шы ғасырдан бастап жергілікті одақтардың өсіп келе жатқан желісінің нәтижесінде кеңейтілді.

Алғашқы есептер

Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Плиний Үлкені тександрлардың әртүрлі атаулары бар бірнеше кішігірім тайпалардан тұратындығын хабарлады, бұл олардың бірнеше кішігірім этникалық топтардан туылып, үлкен топқа қосылғандығын немесе біріккенін білдіруі мүмкін. Рим империясы бойынша табылған әскери жазбалардан тександрлар кем дегенде бір әкімшілік округ немесе пагусты құрған болуы мүмкін, бірақ ол бірден көп жоғары деңгейдегі округпен немесе цивиталармен байланысты. Олардың бірі - Цивитас Тунгрорум, Тунгридің цивитас, бірақ Тунгридің батысындағы Нервидің цивитаспен де байланыс бар сияқты. Қазіргі заманғы Тунгерлу қаласы Тунгридің атымен аталған, Тессендерлоға өте жақын, бірақ Тунгридің астанасынан, қазіргі Тунгереннен алыста. Тунгри мен Тександридің арасындағы байланыс белгісіз. Плинийден бұрын тександрлерді Юлий Цезарь немесе Страбон өздерінің аймақ туралы баяндамаларында атаған жоқ. Егер Тександри ескі топтың жаңа атауы болмаса, онда Тександри және Тунгри, оның атауы да алғаш рет римдік дәуірде пайда болған, Рейннің шығысынан герман иммигранттарынан құралған болуы мүмкін, олар Рим аумағына қоныстанған, мысалы Рейнге жақын жерде, мысалы, шығыста Кельн маңында Уби, солтүстік-шығыста Ксантен маңында Кугерни, ал Рейн дельтасында Тександридің солтүстігінде Батавиялықтар мен Канефаты. Алайда, Тацит тександрлерді атамайды, бірақ Тунгрилер, ол талқылаған Уби, Батавия және Канефателерден айырмашылығы, тек рудың атын өзгерткенін атап өтті, бұған дейін ол (цисренен) германдар деп аталатын, оған эбурондар да кірген. Бұл аймақты Рим билігінен алғанға дейін, Юлий Цезарьдің түсіндірмесінде тександрлер кейін табылған аймақтағы тайпалық шекаралар анық емес. Ол оны тікенді төменгі орман және батпақты жазық жерлер ретінде сипаттады, ол цисренендік герман мен Нервидің негізгі популяцияларының солтүстігінде орналасқан. Цезарь осы екі саяси маңызды тайпаның да қауіп төнген кезде солтүстік сағалық аймақтарға шегінгенін айтады, бірақ бұл аймақтарды менапийлермен байланыстырады, олар Цезарь кезінде Страбоннан айырмашылығы, рейнге дейінгі барлық жолды дельта арқылы созылады. Бір кезде Цезарь менапиймен шекаралас цисрендік германдар - германдардың ең ірі және маңызды тайпасы деп сипаттайтын эбурондар екенін айтады.

Амбиварити

Кейінгі кездегі Тександри аймағының маңындағы Амбиварити руын да сипаттаған. Ол олардың орнын тек кездейсоқ сипаттап, Рейннің шығысынан Тенктер мен Усипеттердің рейд тобы оны Рейннің екі жағында да тұратын Менапийлер нүктесінен кесіп өтіп, кейін Амбиваритиге шабуыл жасау үшін Маза (голландтық Маас) өзенін кесіп өткенін айтады. Алайда, Цезарь бұл адамдардың басқалармен қарым-қатынасын сипаттамайды. IV-V ғасырдағы христиан жазушысы Орозий де Амбиваритиді (Амбиуаритос) Венетидің Цезарға қарсы көтерілісінде одақтастарының бірі ретінде санады. Алайда Цезарьдің тізімінде "Амбилиатос" Венеция одақтастарының ұқсас тізімінде аталды. және "Амбибари" тегі ұқсас жағалаулық халықтар тізіміне кіреді. Цезарь "Амбиваретистерді" эдуилердің қарамағында болғандар ретінде атап өткен. Осылайша, осы есімдердің және ұқсас дыбыстылардың берілуінде қателер болуы мүмкін.

Кейінгі Тександрия

IV ғасырдың ортасында Тександри аймағы өте аз халыққа айналды және Рейннің арғы жағындағы, империядан тыс тайпалардың үнемі шабуылына ұшырады. Ең нашар тонаушылардың қатарында болған салий франктары ақырында Тександрияда фодрераттар ретінде қоныстанды. Юлиан Көтерілісші алдымен сакстар мен франктармен, соның ішінде салиандармен соғысты, бірақ содан кейін 358 жылы "франктардан шыққан" осы бір топқа Тександрияда тұруға рұқсат берді. Зосимнің айтуынша, осы келісімге дейінгі жылдары сальдықтар Батавия аралына, Рим империясының шекаралық аралына, солтүстік Германиядан келген сакстармен мәжбүрлі түрде қоныстанған. Бірақ оларға осы жолы теңізден Рим аумағын (салийлермен бірге) басып алған сакстар шабуыл жасады. "Жулиан әскеріне оларға шабуыл жасауға бұйырды, бірақ саллийлерді өлтірмеуге, олардың Римге кіруіне кедергі жасамауға бұйырды, өйткені олар жау ретінде емес, мәжбүрлі түрде келді. [ ] Саллийлер Цезарьдің мейірімділігін естіген бойда олардың кейбіреулері патшаларымен бірге Рим аумағына кірді, ал басқалары өз елінің шеттеріне қашты, бірақ барлығы кішіпейілділікпен өз өмірлері мен байлықтарын Цезарьдің мейірімді қорғауына тапсырды ". Салиандар содан кейін Римнің одақтастары (foederati) болды және император әскеріне әскер берді, дәл сол кезеңде Римнің аймақтағы ықпалы әлсіреп барады. Сондықтан, Texandria ақырында ерте ортағасырлық Төменгі Лотарингиядағы франк округінің атауы болды. Тександрия 870 жылы Мерсен келісімінде үлкен округ ретінде аталады және орта ғасырларда католик шіркеуінің үлкен епархиясының атауы болып қалды, ол бастапқыда Тунгридің римдік әкімшілік аймағының епархиясы ретінде қарастырылған Лиеждің Рим католик епархиясы астында болды.