Кіріспе

Патагозаврлар (патагониялық кекілек) - Аргентинаның Патагониядағы орта және соңғы тоарциан кезеңінен шыққан еузавропод динозаврлардың жойылған туысы. Ол алғаш рет шамамен 179-177 миллион жыл бұрын пайда болған Канадон асфальті формациясының шөгінділерінде табылды. Алғашында 12 дана даналар таксонға бөлінгенмен, олардың кем дегенде біреуі басқа тұқымдасқа тиесілі болуы мүмкін. Патагозавр, мүмкін, Пиатницкизавр, Кондорраптор және Волкгемерия сияқты тұқымдармен бірге өмір сүрген. Патагозавр көптеген үлгілерден, соның ішінде кем дегенде бір жас үлгіден белгілі болғандықтан, оның анатомиясы мен өсуі жақсы түсінікті. Екі дәуірде де сауроподтың ерекше белгілері - мойыны ұзын, басы кішкентай, құйрығы ұзын және төрт аяқты. Жас бөліктердің жамбас, кеуде белдеуі, жамбас және артқы мүшелері сияқты аймақтарда ересектерден ерекшеліктері бар, бірақ жалпы алғанда олардың анатомиясы өте ұқсас. Көптеген белгілі үлгілер, мысалы, алдыңғы аяқ пен бас сүйек сияқты, геннің анатомиясындағы олқылықтарды толтыруға көмектеседі. Скелеттің кейбір бөліктері, мысалы, кеуде белдеуі, құйрық сүйегі мен көк сүйек сүйегі мықты, ал басқалары, мысалы, алдыңғы аяқ пен көк сүйек сүйегі, мықтырақ. Патагозаврдың материалы Сетиозавр және Волкгемерия сияқты жақын туысқан таксондарға, Барапазавр және Амигдалодон сияқты примитивті тұқымдарға және Диплодокус және Камаразавр сияқты савроподтарға ұқсас.

Ашылуы және атауы

1970 жылдары бұрын анықталмаған динозаврдың көптеген үлгілері бір төсек пен жергілікті жерде: Серро Кондорға баратын жолдың жанындағы тасқылды қабатта бірге табылды. Оның қаңқасы Пиатницкизавр мен Волкхаймерияның қасынан табылды. Патагозаврдың барлық қаңқасын, оның ішінде бас сүйегінің бөліктерін қамтитын көптеген буыны бар үлгілері бар. 1997 жылы Джон С. Макинтош пен оның әріптестерінің бұрынғы бағалауы бойынша, Патагозавр шамамен Ұзындық, сондай-ақ салмағы бойынша Холцтың кейінгі бағалауларына ұқсас болды. Патагозаврдың бас сүйегі өте танымал емес, 2003 жылы Оливер Раухут тек бірнеше жауырын анықтады, бұл оған барлық бас сүйегіне қарсы. MPEF PV 1670 ересек немесе кіші жастағы бас сүйегінің морфологиясын көрсетеді, ал MACN CH 933 жас жеке тұлғаны білдіреді. Патагозаврдың ересек буыны бар жамбасының қаншалықты кең, биік және қысқа екендігіне сүйенсек, оның мұрны қысқа, биік және кең болуы керек, бұл көпшілік савроподтардың ерекшелігі. Тіс тағында шеткі тістер де бар.

Бас сүйектің соңы

Патагозаврдың мидан кейінгі қаңқасының көп бөлігі белгілі. Мойын, құйрық және арқа омыртқалары, әдетте, Камаразаврға ұқсас, бірақ сакраль көптеген ерекшеліктерге ие. Сакральды сүйек жақсы сақталған, бұл Патагозаврдың бес сакральды омыртқасы болғанын көрсетеді. Бесінші омыртқадан басқа барлық омыртқалар біріктірілген. Барлық жүйке тіректері биік, ал орталықтары кейде көлденең тар болады. Алайда омыртқаның жүйке арнасы савроподтар арасында ерекше. Бірінші омыртқаның соңынан бастап, үшінші омыртқаның соңындағы каналдың кеңейуі жақсы анықталған қуысты қалыптастырады. Сакральды қабырғалар Камаразаврға ұқсайды. Сакральды омыртқалардың жалпы ұзындығы - 15 м. 1995 жылы Пол Апчерч П.А. П. Патагозаврды қайтадан цетиозавр ретінде тауып, ертедегі завроподтар туралы мақала жариялады. Ол бұрынғы еңбектерде екі топтың, шунозаврлар мен цетиозаврлардың, отбасының айырмашылығын көрсеткенін, бірақ шунозаврлар мен туыстары шын мәнінде Эухелопусқа жақын екенін және цетиозаврлар (цетиозаврлар, патагозаврлар және амигдалодон) жалғыз шын цетиозаврлар екенін анықтады. Алайда, Upchurch бұл топтағы жұмысты одан әрі жалғастыру басқа қорытындыларды шығара алады деп атап өтті. 2009 жылы Еухелопустың қайта қарауында Джеффри А. Уилсон мен Апчерч алғашқы еуроподалар арасындағы қарым-қатынас туралы бірлескен талдау жариялады. Олар Патагозаврдың шын мәнінде Сетиозаврдың бауырлас таксоны емес екенін, оның орнына Cetiosauridae-ді жарамсыз деп таныған тұқымнан гөрі базальды екенін анықтады. Олардың нәтижелері төменде көрсетілген: 2021 жылғы зерттеуде Патагозаврдың Цетиозавридтердің мүшесі екені анықталды.

Палеоэкология

Патагозавр Юра дәуірінің Канадон асфальттық формациясында табылды, бастапқыда ол Орта немесе Ежелгі Юра дәуірінде деп ойланған, бірақ жақында Ежелгі Юра дәуірінің (Орталық Тоарциан) соңғы кезеңінде табылды. Фаунада судағы қосмекенділерден бастап, құрлықтағы торғайлар, сүтқоректілер мен динозаврларға дейін тетраподтар басым. Жалғыз амфибиялық Notobatrachus; Торналар Кондорхелис деп аталатын ерекше формамен бейнеленеді; сүтқоректілер бірнеше тұқымнан белгілі, соның ішінде Аргентоконодон, Асфальтомилос және Хеносферус; бірнеше динозаврлар анықталды, оның ішінде савроподтар Volkheimeria, Патагозавр және әлі күнге дейін аталмаған үшінші потенциалдық тұқым, ал тераподтар туысқан Пьятницкизавр мен Кондоррапторды қамтиды.