Кіріспе
Француздық еңбек шарты Жаңа еңбек шарты (CNE) - 2010 жылы 2 тамыздағы жарлықпен күшіне енген премьер-министр Доминик де Вильпен (UMP) ұсынған француздық еңбек шарты. Бұл шараны Премьер-министр Парламентпен жұмыс орындарын ынталандыру бойынша заңнамалық шаралар қабылдауды тапсырғаннан кейін қабылдады. Кейінгі алғашқы еңбек келісімшартынан (CPE) айырмашылығы 2010 жылы (оның күшіне енгеннен кейін) жойылған, наразылықтан кейін CNE кәсіподақтардың қарсылығына қарамастан еңбек келісімшарты ретінде пайдаланылды.
A contrat nouvelle embauche (abbreviated CNE), known as a new employment contract, new recruitment contract or new job contract in English is a French employment contract proposed by Prime Minister Dominique de Villepin (UMP) which came into force by ordinance on August 2, 2010. The measure was enacted by the prime minister after he was authorized by Parliament to take legislative measures to stimulate employment. Unlike the later First Employment Contract (CPE) which was repealed in 2010 (soon after its enactment), after protests the CNE has been used as a job contract despite opposition from trade unions.
Өмірбаян
CNE-ді Франция үкіметі 2005 жылғы маусымдағы жұмыссыздықпен күресу үшін ашылған жұмыссыздықтың төтенше жоспарының бір бөлігі ретінде құрды. Бұл жоспар шағын бизнеске икемділік беру арқылы жұмыс орындарын құруға бағытталған, өйткені көптеген жұмыс берушілер француз еңбек заңдарының қатаңдығына байланысты жұмысқа алу қабілетсіздігін айыптайды. Жұмыс берушілер мен жұмыс берушілер одағының (MEDEF) ең жиі айтқан талаптарының бірі жұмыстан босату мәселесі бойынша икемділік болмау болды.
Шағын компаниялар
CNE тек қана 20 адамнан аспайтын кәсіпорындарда кез келген жастағы жаңа тұрақты қызметкерлерге қолданылады.
Бірінші екі жылдық келісімшартты тоқтату шарты
Келісім-шарт жұмыс берушіге алғашқы екі жыл ішінде жұмыстан босатуға мүмкіндік береді, содан кейін заңды негіздеме қажет. Икемділік шарты Францияда ұзақ мерзімді еңбек шарттарына әдетте қолданылатын қорғау шарттарына үлкен өзгеріс әкелді. Кәдімгі ұзақ мерзімді еңбек келісімшарты бойынша жұмыс беруші жұмыскерді жұмыстан шығаруды дәлелдеу керек. Егер жұмыс беруші келісімшартты алғашқы екі жыл ішінде бұзса, ол екі аптадан бір айға дейін алдын ала хабарландыруды ұсынуы тиіс. Қызметкер келісімшарттың алғашқы екі жылы ішінде алдын ала хабарламасыз оны тоқтата алады. Алғашқы екі жылдан кейін келісімшарт жұмысшының қорғаныш шараларымен бірге қолданыстағы ұзақ мерзімді келісімшартқа ұқсас болады. CNE сонымен қатар қызметкердің еңбек сотына жұмыстан босату туралы шағымдану мерзімі 12 айға дейін шектеледі; қарапайым келісімшарттарда бұл мерзім 30 жыл.
Сотталғанда дәлелдеу жүгі
Кәдімгі ұзақ мерзімді еңбек келісімшарттары бойынша дәлелдеу жүгі жауапкер ретінде жұмыс берушіге жүктеледі; егер талапкер жұмыстан шығарылған қызметкер болса, жұмыс беруші жұмыстан шығаруды негіздеуі тиіс. Бұл дәлелдеу ауыртпалығын теріске шығару деп аталады және қызметкерді жұмыстан шығару үшін берілген заңды негіздемеге негізделеді. Бұл 1973 жылғы заң Пьер Месмердің премьер-министрі кезінде Валери Жискар д'Эстен президенті кезінде қабылданды. Пьер Месмер 1968 жылдың мамыр айынан кейін Францияны жаңғыртуды көздейтін "жаңа қоғам жобасы" бар Жак Шабан Делмастың орнын басады. Бұл әлеуметтік шараларды қамтиды, бірақ Жискар д'Эстен және министрлер экономикалық либерализмді қолдады. CNE бастапқыда алғашқы екі жылда "негізгі себеп" келтіруге болмайды деп айтқанмен, 2005 жылдың қазан айында Conseil d'Etat соттылық бойынша осындай себепті сотқа беруді талап етті. Егер талапкер (жұмысшы) дінге, саяси көзқарасқа, дене бітіміне байланысты кемшіліктерге, жасқа немесе жыныстық қатынасқа байланысты кемсітушілікке байланысты жұмыстан шығарылды деп мәлімдесе, Conseil d'Etat дәлелдеу ауыртпалығын жұмыс берушіге жүктеді.
Икемділік арқылы жақсарту
Премьер-министр Доминик де Вильпеннің айтуынша, жұмыстан босату жеңілдетілуі шағын компанияларды жаңа қызметкерлерді жұмысқа алудан тартынбайтын етеді. Бұл жаңа идея емес, жұмыс берушілер мен экономистер көбірек икемділік талап етіп келеді және жаһандану еңбек қорғау заңдарын қол жетімді етпейді деп санайды. "Желпектілік мәселесі тез арада шешілуі керек", - деді CGPME (Францияның ШОБ-ы) және MEDEF (Францияның ірі жұмыс берушілер одағы) жетекшісі Лоранс Паризо. MEDEF және CGPME үкіметтің реформаларды күшейтуді талап ететінін күтті. Екі жылдық мерзім шағын компанияларға икемділік береді, олар ұзақ мерзімді келісімшарттардың сынақ мерзіміне қарамастан жұмысқа ала алады. "Ақталмайды" деген ереже негізгі мәселе болып табылады, өйткені "жұмыс берушілер сот қызметкердің пайдасына қатты бейтарап деп жиі айтады". CNE Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) "француз еңбек нарығына икемділік енгізу" туралы кеңесіне сәйкес келеді, ал ХВҚ CNE-ді реформаға "бірінші қадам" деп атады. Бірінші еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін жүргізілген сауалнамада шағын жұмыс берушілердің 57 пайызы CNE-нің де жойылуы мүмкін деп қорқатыны көрінді.
Икемділіктің жақсаруы, жұмыссыздықтың төмендеуі
Премьер-министрдің айтуынша, CNE жұмыссыздықты жою үшін "қажетті шара" болды, өйткені "жалданушылардың үштен бірі [CNE болмаса] жұмыс таба алмас еді". 2006 жылдың мамыр айында Доминик де Вильпеннің айтуынша, келісімшартқа 500 000-ға жуық компания қол қойған, бұл шағын кәсіпкерлердің келісімшартты қолдағанын көрсетеді. Қолдаушылардың пікірінше, CNE-нің басты артықшылығы - заңсыз пайда болмайтын жұмыс орындарын құру; бұл жұмыс берушілердің икемділігін арттыру жұмыссыздықты азайтуға көмектесетінін көрсетеді. CNE-ге байланысты құрылған жұмыс орындарының саны туралы бағалаулар көздерге байланысты әр түрлі болады, жылына 80 000-нан (INSEE Ұлттық статистика институтының экстраполяциясы) барлық CNE-дің 29 пайызына дейін (Ifop, 2005 жылғы желтоқсан). 2006 жылғы маусымдағы Les Échos зерттеуі - бұл қол жетімді ең соңғы зерттеу және нақты сандарға негізделген алғашқы зерттеу. Зерттеуге сәйкес, 2005 жылдың тамызы мен 2006 жылдың сәуір айы аралығында CNE-мен 440 000 келісімшарт жасалды, оның 10 пайызы (44 000) қолданыстағы жұмыс келісімшарттары бойынша болмаған. Бұл елеулі көрсеткіш, себебі 2005 жылы тек 50 000 жеке секторда жұмыс орындары ашылды. Зерттеудің нәтижесінде тағы 20 пайыз жұмыс орындары CNE болмаса, кейінге қалдырылатын еді, бұл жұмыс берушілердің қолданыстағы ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша жұмысқа алудан бас тартуын көрсетеді.
Қызметкерлерге берілетін жәрдемақылар
Екі жылдық сынақ мерзімінің бір салдары - қызметкерлерге икемділік, олар ұзақ мерзімді келісімшарттарда талап етілетін әдеттегі бір-үш айлық алдын ала хабарламасыз алғашқы екі жыл ішінде жұмысты еркін ауыстыра алады. 2006 жылғы Les Echos зерттеуі 2006 жылғы 20 ақпандағы сот шешімінен кейін (төменде қараңыз), CGT кәсіподақ "магистратура CNE-нің талан-таражға ұшырауы мен бұзылудың теріс сипатын дәлелдеді" деп мәлімдеді: "Бұл CNE-нің өзі осындай заңсыз пайдалануға мүмкіндік береді: заңсыз жұмыстан босатудан қорғайтын кепілдіктерді жойып, CNE барлық ерікті басшылардың мінез-құлқын қолданады". 2006 жылы 28 сәуірде жергілікті еңбек соты (conseil des prud'hommes) екі жылдық "жекеге жұмыс істеуге рұқсат беру" мерзімін "нақтыға сай емес" деп таныды және Халықаралық Еңбек Ұйымының (Франция ратификациялаған) 158 конвенциясына қайшы келеді, онда "жұмыскерге өзін-өзі қорғау мүмкіндігін ұсынбай, заңды себепсіз жұмыстан босатуға болмайды" деп жазылған.
Әсері
2006 жылдың сәуірінде CNE қызметкерлерінің саны 320 000-нан (ACOSS үкіметтік сандары) 400 000-ға дейін (Les Echos экономикалық газетінің сандары) шамаланған. IFOP компаниясының (MEDEF жұмыс берушілер одағының жетекшісі) Лоуренс Паризо бастаған сауалнамасына сәйкес, CNE жұмыс орындарының 29% CNE болмаса, пайда болмас еді (басқаша айтқанда, CNE-нің алғашқы жеті айында 106,000-дан 133,000-ға дейін жұмыс орындары толтырылмас еді). Бұл сауалнама Вильпеннің "жұмыс орындарының үштен бірі" басқаша жасалмас еді деген мәлімдемесін растады. Бұл INSEE (Ұлттық статистика институты) жылына (ең көп дегенде) 40 000-нан 80 000-ға дейін жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді деген бағалауға қайшы келеді. 2006 жылғы 28 сәуірдегі сот шешімімен CNE қайта құрылды.
Сот шешімдері
CNE бірнеше рет сотқа шағымданған. 2005 жылдың 17 қазанында Францияның Жоғарғы соты "Кеңес" екі жылдық "еркін атқылау" мерзімін "ақылға қонымды" деп жариялады және Халықаралық Еңбек Ұйымының 158-ші конвенциясына сәйкес. Егер жұмыстан шығарудың негізсіз екендігі туралы мәлімдеме жасалса, "бұл жұмыстан шығарудың ешбір себебі жоқ дегенді білдірмейді, сондай-ақ сот қызметкердің өтінішін қабылдай отырып, оны [жарылыс себептерін] анықтауға немесе бақылауға алмауы керек дегенді білдірмейді" деп мәлімдеді Conseil d'Etat. Айыпсыз жұмыстан босатудың басқа мысалдары жүкті әйелдерді немесе науқастарды, жағымсыз діни немесе саяси көзқарасы бар адамды, (жыныстық немесе басқа) қысымға ұшыраған адамды, кәсіподақ өкілін немесе нәсілдік негізде жұмыстан босатылған адамды қамтиды. 2006 жылы 20 ақпанда Лонжумеодағы (Эссон) еңбек соты "сынақ кезеңінің бұзылуы" және "жәнегерлеу кезеңінің бұзылуы" (екі жылдық "жалын" кезең) үшін жұмыс берушіге 17 500 евро өтемақы төлеуді бұйырды. Автомобиль өнеркәсібінің 51 жастағы қызметкері 2005 жылдың 21 мамырында шағын фирмаға (ШОК) қарапайым, белгісіз мерзімге келісімшартпен (CDI) жұмысқа қабылданды. 2005 жылдың 6 тамызында (CNE заңы қабылданғаннан кейін екі күн өткен соң) ол жұмыстан шығарылды және басқа PME-ге CNE-мен бірдей жұмыс орнына жұмысқа қабылданды. 2005 жылдың 30 тамызында ол екінші рет жұмыстан шығарылды. CGT "CNE еріксіз басшылардың мінез-құлқын жақтырады" деп мәлімдеді. CNE халықаралық құқыққа қайшы келеді, "заңсыз" және "құқық тұрғысынан ешқандай құндылығы жоқ". Сот екі жылдық "жекеге" мерзімді "нақты емес" деп есептеді және Халықаралық Еңбек Ұйымының 158 конвенциясын бұзды (Франция ратификациялады). Сот 2005 жылдың 1 шілдесінде CDD (уақытша келісімшарт) бойынша хатшы болып жұмысқа алынған Линда де Ви туралы шешім шығарды. Алты айлық мерзім аяқталғаннан кейін, ол 2006 жылдың 1 қаңтарында CNE келісім-шарты бойынша сол жұмыс берушіге жұмысқа қабылданды. Сот келісімшартты CDI (тұрақты келісімшарт) деп қайта анықтады. CGT кәсіподақ жетекшісі Бернар Тьбо бұл шешім даулы келісімшарттың аяқталуына әкеледі деп үміттенді. 2007 жылдың 6 шілдесінде Париж апелляциялық соты бұл шешімді бекітті. Халықаралық еңбек ұйымы Force Ouvrière кәсіподағының өтініші бойынша 2007 жылдың қарашасында қабылданған шешімінде (dec GB.300/20/6) француз соттарымен келісті. Франция үкіметінен "жаңа еңбек шарттарын" ешқандай жағдайда дәлелді себепсіз бұзуға болмайтынына көз жеткізуді сұрады".