Кіріспе

Фукозалы сульфатталған полисахаридтер тобы Фукоид - қоңыр балдырлардың әртүрлі түрлерінде кездесетін ұзақ тізбекті сульфатталған полисахарид. Коммерциялық түрде қолданылатын фукоиданды көбінесе Fucus vesiculosus (жұмбастар), Cladosiphon okamuranus, Laminaria japonica (комбу, қант балдырлары) және Undaria pinnatifida (вакаме) тұқымдастарынан алады. Фукоиданның түрлендіру формалары жануарлар түрлерінде, соның ішінде теңіз қызанағында да кездеседі. Фукоидан - бұл теңіз шөптерінің жасуша қабырғаларында кездеседі және оларды сыртқы қысымнан қорғайды. Теңіз шөптерінің өсімдікке пайдалы қорғаныс қасиеті адам мен жануарлардың денсаулығына да пайдалы екені анықталды. Фукоидан экстракттері емдік медициналық препараттардың қатарында қолданылады, олар тамақтану, медициналық құралдар, теріге күтім жасау және дерматологиялық өнімдерге жоғары құнды ингредиенттер ретінде қосылады. Фукоидан экстракттерінің биологиялық белсенділігі көбінесе фукоидан экстракциясының әдісімен және ол алынған теңіз шөптерінің түрлерімен анықталады. Фукоидан өндірушілердің әрқайсысы фукоиданның экстракция әдістерін, тазалығын, биоактивтілігін, әлемдік нормативтік-құқықтық мақұлдауын және теңіз балдырларының түрлерін әртүрлі етеді.

Тарих

Фукоидан құрамында теңіз балдырлары бар, олар дәрілік және терапиялық мақсатта қолданылған. Ең ерте жазбалар Чилидегі Монте-Вердеде табылды, мұнда археологиялық қазбалар олардың шамамен б.з.д. Алғашқы терапиялық қолданыс ежелгі грек және рим өркениеттерінде де байқалды. XVII ғасырда ағылшын ботаник Джон Жерард теңіз шөптерінің түрлі ауруларды емдеуде қолданылатынын байқаған. Фукоиданның өзі 1900 жылдардың басына дейін оқшауланып, сипатталмаған. 1913 жылы швед профессоры Харальд Килин көптеген теңіз шөптерінде кездесетін фукоидин немесе фукоиджин деп сипаттаған алғашқы адам болды. Кейіннен бұл зат қант туралы халықаралық атаулар бойынша фукоидан деп аталды. ХХ ғасырдың басындағы зерттеулер шикі экстракттерді алу мен фукоидан туралы кейбір қарама-қайшылықты көзқарастарды келісуге бағытталған. Фукоиданның қоңыр тұздардан алынған экстракттері мен оқшаулау әдістерін лабораториялық масштабта Black және басқалар анықтады. Ұлыбританиядағы теңіз шөптерін зерттеу институтында. 1970 жылдары Sigma Inc компаниясынан фукоидан коммерциялық түрде қол жетімді болғаннан кейін әлемдік зерттеу мүмкіндіктері кеңейді. Япондық зерттеушілер алғаш рет қатерлі ісікке қарсы әсерін, содан кейін иммундық модуляцияға әсерін, содан кейін ісікке қарсы, вирусқа қарсы және қабынуға қарсы әсерін хабарлады. Бүгінгі таңда фукоидан Азияның көптеген аймақтарында, атап айтқанда Жапония мен Кореяда қосымша терапия ретінде қолданыла береді. Фукоиданға қызығушылық пен оны қолдану Батыс әлемінде ғылыми зерттеулер қарқын алып, әлемдік реттеуші органдар мақұлдауы кеңейген сайын тез өсіп келеді. Фукоиданды тағамдық қоспаларда, теріге күтім жасау өнімдерінде, функционалдық тағамдар мен сусындарда жаңа ингредиент ретінде қолдану жиілеуде.

Зерттеу

2300-ден астам ғылыми мақалалар қазір фукоиданның әртүрлі биоактивті функцияларын көрсетеді. Зерттеулер негізінен қатерлі ісікке қарсы, вирусқа қарсы, қабынуға қарсы, иммунитет, ішек-қарын және ас қорыту жүйесі, жараның емделуі және қартаюға қарсы салаларға бағытталған. Ғылыми зерттеулердің жаңадан пайда болып жатқан салаларына микробиомы, бүйрек аурулары, тіс денсаулығы, биоматериалдар, дәрі-дәрмектерді жеткізу, нейропротекция кіреді. Соңғы жылдары кейбір фукоидан экстракттері, әсіресе, бірқатар әлемдік юрисдикцияларда, негізінен, тамақ пен диеталық қоспаларда пайдалану үшін нормативтік-құқықтық мақұлдауларға ие болды. Кейбір экстракттер энергиялы сусындар арқылы немесе суға араластырылған витаминмен байытылған ұнтақ қоспалар пакеттерінде тұтынылады. 2019 жылғы сарапшылар шолуында, фукоиданның жаһандық танылуы мен мақұлдауының өсуімен бірге өнім сапасының өзгеруі "жақсы да, теріс" өзгерді, кейбір брендтер өнімдерін нақты фукоидан экстрактынан айырып, "фукоидан" сөзін тұтынушыларға тартымды болып көрінуі үшін қолданады. Қазіргі уақытта әлемдік фукоидан өндірушілері теңіз шөптерін жинау үрдістері, орындары мен стандарттары бойынша әртүрлі, соның ішінде жабайы шөптерді жинау мен өсірілген теңіз шөптерін жинау, таза мұхит суларында жинау және ластанудың әртүрлі түрлеріне бейімделу.