Кіріспе

Франкофильдер Испания мен Португалияда Франкофальдар (afɾanθeˈsaðo, ɐfɾɐ̃sɨˈzaðu; "Франкофильдер" немесе "француздарға айналды", әліпбиі. "Француздық" немесе "француздық") - испандықтар мен португалдықтар ағартушылық идеялардың, либерализмнің немесе француз төңкерісінің жақтастары. Принцип бойынша, afrancesados - бұл жоғары және орта таптық француздардың Иберияны (Португалия мен Испанияны) басып алуын қолдайтын, "ағартылған деспоттардың" реформаларын артық көретін Наполеон I және оның ағасы Жозеф Бонапарт (Наполеон Испанияның патшасы ретінде орнатқан) немесе, аз жамандық ретінде, Еуропадағы ең үлкен әскери күшпен тікелей соғыстың салдарын болдырмауды артық көретіндер.

Шығу тегі

Испанияда францессадо термині Карл III билік құрған кезде пайда болды және бейтарап мағынаға ие болды, ол француз модасы мен әдет-ғұрыптарын ұстанатындарды белгілеу үшін қолданылды. Кейіннен бұл сөз Испанияның ағасы Наполеон Испанияның патшасы етіп тағайындаған Жозеф Бонапартке адал болуға ант берген испандық ақсүйектері мен бюрократия мүшелеріне деген қарапайым сілтеме ретінде танымал болды. Бұл термин негізінен француздарды испан қоғамының қатаң құрылымында өзгерістердің агенттері ретінде көрген және Карл IV және Бурбондар әулеті (оның ішінде Жозефтің бәсекелесі Фердинанд VII) сыбайлас жемқорлығы мен қабілетсіздігіне қарсы әрекет еткен орта таптағы зиялы, саудагер немесе өндірушіге қатысты.

Саяси бағдарлама

Жүсіп патша өзінің қол астындағы адамдардың басым көпшілігімен соғысып жүрді. Ол афранчесадоларға арқа сүйеді, бұл жоба дәстүр мен абсолютизмді Леандро Фернандес де Моратиндің razón, la justicia y el poder (наука, әділдік және билік) негізінде анықталған жүйесімен біртіндеп алмастыратын болады. Прогрессивті, бірақ толық либералды емес, бұл саяси шығармашылықты көп ұзамай консерваторлар да, либералдылар да қабылдамады (көптеген либералдылар оккупацияға қарсы партизандарға қосылды). Франсиастар француз жобаларынан да шаршады: империяға қарағанда Революцияға жағымды, олар Испанияны Наполеон соғыстарынан шығаруды мақсат етті және Наполеонның 1809 жылдан кейін Испания провинцияларын (Каталония, Арагон, Наварра және Бискай) бөлек басқаруына жол бермеуге тырысты. Рио-де-ла-Платаның вице-корольдігі сол кезде француз вице-королі Сантьяго де Линьерске ие болды. Алайда, оның тағайындалуы Пиреней соғысына дейін болды, ал Франция оған мүлдем қатыспады: бұл оның орнына Рио-де-ла-Платаға британдықтардың басып кіруінің салдары болды, бұл Ұлыбритания мен испан колониялары арасындағы қақтығыс. Наполеон мен Жозеф Сассена маркизін аймаққа жіберіп, Линьерден жаңа монархияға қолдау іздестірді, бірақ Линьер оны қабылдамады және тұтқынға алынған Фердинанд VII-ге адалдығын растады. Кейіннен олар Фердинанд құлатылғаннан кейін парламенттік регенттік қызметін атқарған Кадистің французға қарсы Кортесімен келіссөздер жүргізуге тырысты. Олар Фердинандтың 1812 жылғы Конституциясына мүмкіндігінше Жозефтің 1808 жылғы Байон заңдарын сақтауға тырысты. Соған қарамастан, Кортес Жозефтің және франчесадолардың барлық мүлкін тәркілеуге дауыс берді.

Жер аудару

Веллингтон герцогінің 1813 жылғы жорығынан және Витория шайқасынан кейін Жозефтің барлық соты мен оның серіктестері (әлеуметтік тұлғалар, сарбаздар, заңгерлер, жазушылар, журналистер және Рим-католик дінбасылары) Францияға бас сауғалап, маршал Жан Батист Журданның әскерлерімен бірге қашып кетті. Бұл жер аударылудың жалпы саны 4000-нан 12000-ға дейін адамнан тұрады. Фердинанд Валенсай замогындағы тұтқындалудан оралғаннан кейін (1814 жылы 4 мамырда) Наполеонмен келісім шарттарын бұзды және француздарға қарсы күресте көтерілмегендердің көпшілігін: коlaboracionistas (француз мүдделерінің қызметшілері), король Жозефтің құрметтері мен марапаттарын алғандар, кооперациялық бюрократтар (оқу кезінде өз лауазымдарынан бас тартпағандар) немесе тіпті француздар серіктес ретінде іздеген, бірақ ұсыныстарды қабылдамағандарды қуғын-сүргін науқаны басталды. Бостандыққа ұмтылған эмигранттардың көптігі Францияның Бурбондық реставрациясын басқарушыларды үрейлендірді, олар Испания үкіметін оларды кешіруге көндіру үшін қадамдар жасады. Бұл Либералды үшжылдық кезінде либералды премьер Эваристо Перес де Кастро жарлық шығарған рақымшылық ретінде болды; Қайтып оралғандар Бес мәрте Альянстың араласуынан кейін тез қашуға мәжбүр болды. 1832 жылы 21 сәуірде Франция оларға өздерінің проблемалық азаматтығы жоқ жағдайын елде тұрып немесе оның аумағынан шығып шешуге бұйрық берді. Жозеф Бонапарттың шөбересі Фредерик Джозеф Бентон (1954 жылы туған) 1999 жылы афранцессадо ілімін қайта қарады, бірақ оның ісіне ешқандай ықпал етпеді.

Португалия

Португалияда францессадо термині 1820 жылы 25 тамызда басталған Порту революциясын ұйымдастырған либералды саясаткерлермен байланысты. Уильям Карр Бересфордтың қасақана режиміне қарсы заңның үстемдігін талап етіп, олар француз шапқыншылығы кезінде португал сотын көшірген Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында қалуға ұнаған король Иоанн VI-нің оралуын талап етті. Француз ықпалы, апельсин соғысы кезінде де болған, франция элитасын Португалияда күшін жоюды талап еткен билік пен парламентаризмді бөлу сияқты қағидалармен таныстырды.