Кіріспе

Батыс Сібір лайыкасы немесе WSL - шпиц типті аңшы иттер тұқымы. Ресейлік басылымдар Батыс Сібір Лайка термині Орал мен Батыс Сібірдегі Манси және Ханты халықтарынан шыққан аң аулау иттеріне кеңінен қолданылғандығын көрсетеді, бірақ 1930 жылға дейін WSL стандарттары немесе тіркелімдері болмаған. Кейін Екінші дүниежүзілік соғыс оны біраз уақытқа тоқтатты, бірақ 1946 жылы соғыс аяқталғаннан кейін тіркеулермен жүйелі өсіру қайта басталды. Бұл тұқым қазіргі заманғы пішінге ие бола бастаған кез еді. Бұған дейін аңшылар тек Манси Лайка мен Ханти Лайканы білетін. 1960 жылдың басында Оралдың көптеген аңшылары Батыс Сібірдің лаикасы туралы айтқанда, әлі де Манси лаика деген терминді артық көретін. Орыс тілінде Лайка деген термин лаят деген сөзден шыққан, яғни, "айқайлау" дегенді білдіреді. Лайка сөзі жай ғана "қайқай" дегенді білдіреді. Кез келген аң аулайтын Лайка - лақтырғыш (бауырып, жануармен бірге тұру арқылы қызығушылық танытатын жануарды көрсету). Бұл ит пайдалану мен ортаға байланысты көпжақты ит, бірақ елдің кейбір бөліктерінде олар көбірек маманданған.

Тарих

Лайкалар бүкіл әлемде ежелгі дәуірден бастап адамдарды ертіп жүретін иттерге ұқсайды, бірақ олардың орнына белгілі бір аңшылық стилінде маманданған, құлақтары жаңқа, мәдениетті тұқымдар пайда болды. Ресейдің халық аз қоныстанған үлкен бөліктерінде бұл процесс кейінірек пайда болды және аборигендік Лайка түрлері әлі күнге дейін елдің шалғайдағы солтүстік және солтүстік-шығыс провинцияларында аңшылармен бірге қалды. 19-шы ғасырдың аяғында ауыл шаруашылығы мен индустрияландыру үшін орманды жою 20-шы ғасырдың басында лаикаларды сол кездегі басқа иттермен алмастыруды жеделдетті. XIX ғасырдың аяғындағы орыс сарапшылары отандық лаикалардың оншақты түрін айырды, олардың әрқайсысы солтүстік-шығыс Еуропа мен Сібірдің жергілікті халқының белгілі бір этникалық тобымен байланысты, бірақ олардың ешқайсысы таза тұқымдық және тұқымдық деп саналмаған. Ресейліктер Лаика аңшыларын құрып кетуден құтқаруға тырысты. Оларды Ресейдің әр түрлі провинциялық бөліктерінен елдің Еуропалық бөлігіндегі қалаларға әкеліп, таза өсірді. Отызыншы жылдан бастап, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, олар төрт тұқымды таза тұқым ретінде құрды: Карело фин Лайкасы, Рус Еуропа Лайкасы, Батыс Сібір Лайкасы және Шығыс Сібір Лайкасы. Олардың барлығы лақылдап, аң аулайтын иттер, олардың аң аулау мінез-құлқы жалпы алғанда ұқсас. Олардың барлығы ірі аумақтардан іріктеп алынған лаикалардың аборигендік түрлерінің ұрпақтары болып табылады және олар үйректерде өсіру үшін төрт тұқымға біріктірілген. Олардың ішінде Батыс Сібірдің лаикасы ең танымал болды және қазіргі уақытта ол Ресейдегі бастапқы аумағынан тыс жерде ең көп таралған лаика болып табылады.

Сыртқы келбеті

Лайкалар солтүстік примитивті тұқымдарға жатады, олар сыртқы келбеті мен мінез-құлқы жағынан қасқыр атасының белгілерін сақтайды. Олар - тік тұмсықты иттер, денесі сәл сопақша немесе төрт бұрышты, көбінесе сұр немесе сұр түсті, қызылмен араластырылған, қасқырдың түстегі түстері басым. Олар кішкентай және орта көлемді парьялық иттер. Батыс Сібірлік лаиканың терісі екі қабатты, екі жақты, қатты, тік сақшы түкті және жуан, жұмсақ ішкі қабықты құрайды. Мойындағы, бас пен иық айналасындағы сақшы түкшелері өте ұзын және қатты. Олар өте қалың ішкі қабықпен бірге иттің бетін қоршап тұратын қаптаманы құрайды. Құйрықтағы сақшы шашы мен астындағы жамылғысы дененің қалған бөлігінен ұзын және қалың. Қыста суық климатқа бейім иттердің аяқ-қолдарының арасына шашты өседі. Әр адамның түкпірі әр түрлі болса да, суық климатты жерлерде өсірілген иттердің түкпірі жылы және ыстық климатта өмір сүретін иттерге немесе көбінесе үй ішінде тұратын иттерге қарағанда ұзын және қалың болады. Көбінесе жүннің түстері - қасқыр сұр, ашық қызыл және ақ. Оның сұр түстес түстері ақ түстен бастап, қара түске дейін жетеді. Сұр түсті қызылмен араластырып, қоңыр және қызыл түстердің жиынтығын шығарады. Жоғарыда сипатталған түстердің екеуіне де тән иттерде әртүрлі мөлшерде ақ дақтар болуы мүмкін. Қызыл және ақ түсті иттердің мұрны мен еріндері қоңыр болуы мүмкін. Екі түстің де түстері бар иттерде әр сақшы шаштарында пигменттің таралуының "зоналық" үлгісі бар. Бұл күзетші шаштың ақ түсті белдеулері (аймақтары) қара, қоңыр немесе қызыл түстермен ауысып отыратындығын білдіреді. Пигментінің біркелкі таралған шаштары Лайка тұқымынан басқалардың қоспасын көрсетеді. Басы үшбұрышты пішінде, жоғарғы жағында жалпақ, құлақтары арасында кеңірек. Манси лаиканың басы ұзын, тұмсығы бас сүйегінен артқы жағына дейін немесе сәл ұзағырақ. Ханты-Лайканың басы кеңірек, ал тұмсығы бас сүйегі сияқты ұзын немесе сәл қысқа. Ауыздар әрқашан тығыз және жұқа болады. Үлкен тістердің толық жиынтығы қайшы тістеумен әдеттегідей, бірақ иттерде де орын алады. Стандарт тек қана қайшы тістеуді қабылдайды. Көптеген иттерде қайшы тістеген кезде жас кезінде тістеу жасы ұлғайып, 5 - 6 жасқа қарай ауырады. Көздері бадам тәрізді, орташа, терең орналасқан және айқын қисық. Олардың түсі қоңырдан қара қоңырға дейін. Сары және көк көзді иттер сирек кездеседі, бірақ аңшылар қоңыр және қара қоңыр көзді иттер жақсы аң аулайтын иттер деп санайды. Стандарт бойынша, қоңыр және ашық қоңырдан басқа кез келген көз түсі ақау болып табылады. Құлақтар әрқашан тік және жоғары қарай бағытталған, бірақ олардың мөлшері, құлақтың ұштары әр түрлі болады. Хантиялық лаиканың құлақтары әдетте кішкентайдан ортаға дейін болады. Манси лаиканың құлақтары орташадан ұзынға дейін. Құлақтары жоғары, бір-біріне жақын немесе біршама бөлек орналасуы мүмкін. Құйрығы жоғары иіліп, артқы жағынан жүреді. Оның құрылымы мен жүрісі туралы мәліметтер аборигендік иттер арасында әртүрлі. Көптеген иттерде құйрықтың ұшы артқы жағында жатыр, бірақ кейбір иттердің құйрығының ұшы балық аулайтын іспетті қатты иілген. Абориген иттер арасында орақ тәрізді құйрығы бар адамдар бар, бірақ ол қазіргі тұқымдық стандарт бойынша ақаулы деп саналады. Денесі биіктіктен сәл ұзын немесе төрт бұрышты, ал алғы және артқы бөліктері мықты. Аяқтары түзу және қатар. Алдыңғы аяқтары алға немесе сәл шығыс-батысқа бағытталған, ал артқы аяқтары тік және көптеген иттерде сәл сиыршақ. Тұқым стандарты дене қатынасының шаршы, сиырдың жамбас және алдыңғы аяқтардың шығыс-батыс орналасуын қабылдамайды. Суфлиттердегі бұрыштылық қалыпты түрде дамыған және жабайы канидтардағыдай көрінеді. Аяқтары мықты, тығыз және ұзын. Аяқ саусақтары мықты, иілгіш және жақсы бүктелген.

Көбею

Батыс Сібірлік лаиканың әйелдерінің көпшілігі жылына бір рет, әдетте ақпан мен наурыз айларында, ұрық жасайды. Кейбір әйелдердің алғашқы еструсы белгілі бір маусымға дейін белгіленбейді. Алғашқы еструс бір жастан екі жарым жасқа дейін болуы мүмкін. Ресейлік сарапшылар лаикаларды кем дегенде екі жасқа толғанша өсіруді ұсынбайды. Бір ұрыққа шаққандағы бала саны 1-ден 9-ға дейін, бірақ 3-тен 7-ге дейінгі балалардың ұрықтары жиі кездеседі. Батыс Сібірдегі лаиканың аналары жақсы аналар, жағдайларына қарай, өздерінің ұрық орнын қазып, жас көбелектерді дүниеге әкеледі және оларды азық-түлікпен қамтамасыз еткеннен кейін өздері өсіреді.

Қасиет-сапасы мен мінез-құлқы

Батыс Сібірдің лайыкасы қожайынға өте сүйіспеншілікпен қарайды. Олардың көпшілігі үйге келген бейтаныс адамдарға қарай салады. Олардың бейтаныс адамдарға деген көзқарасы әртүрлі және жағдайға байланысты. Кейбір иттер алдымен құйрығын сілкіп, қонақтарды құшақтап, құшақтап, құшақтап, құшақтап, құшақтап сәлем береді. Батыс Сібірдің көптеген лаиктары бейтаныс адамнан аулақ жүреді, қол ұстанудан аулақ жүреді және оған күдікпен қарайды. Кейбір иттер қожайынды, оның отбасын және олардың мүлкін қорғайды. Батыс Сібірдің көптеген лаикалары жаңа иесін қиындықпен қабылдайды және жаңа жерге бейімделуге уақыт қажет. Стандарт бойынша бейтаныс адамдарға агрессивтілік тән емес. Батыс Сібір Лайкасы өте аймақтық және басқа жынысты иттерге агрессивті болуы мүмкін. Ересектер, әсіресе еркек иттер бір үйде өсірілген иттермен ғана аң аулауға тиіс. Батыс Сібір Лайкасы досы немесе жауы туралы жақсы шешім қабылдайды және табиғи түрде үй жануарларынан жабайы аңдарды ажырата алады, ал шаруашылық жануарларды ажыратып, оларды жалғыз қалдыруды оңай үйренуге қабілетті. Бір үйдегі мысықтарды қабылдауға болады, бірақ қаңғыбас мысықтарға аң сияқты қарауға болады.

Пайдалы қасиеттері

Батыс Сібірлік лаика негізінен аң аулайтын ит. Бұл тұқымның күшігін таңдаған кез келген адам, әдеттегі аңшылық шпицтің барлық қасиеттерін күтуі керек. Ол ерекше ақылды және эмоционалды ит, иесінің әдеті мен көңіл-күйін байқап отырады, көбінесе ниеттерін көре алады. Ол қатты сезімдерін айқайлағанда және басқа да дыбыстарда білдірмейді. Батыс Сібірлік лаика - кедей ит. Егер итті кішкентай аулаға немесе қораға кіргізіп, жалғыз қалдырса, кей иттер еш себепсіз, әдетте, лақтырған әдетті қалыптастырады. Тұрақты қамалған немесе қоршалған Батыс Сібірлік лаикалар қоршаудың астынан қазуға немесе үстіне көтерілуге тырысады. Кейбір иттер қамауда қалуға үйренбегендіктен, сымдарды тістеп, тістеріне зақым келтіруге тырысады. Мұндай итті босатып алғаннан кейін, оның психикалық күйі бұзылғандықтан, оны біраз уақыт бойы бақылау қиын болуы мүмкін. Ол тым алыс жүгіріп, басқа жануарларды қуып, қиындыққа ұшырайды. Батыс Сібірлік лаикалар жақсы жаттығады, аң аулаумен және басқа иттермен, жануарлармен және адамдармен қарым-қатынас жасайды, олар қанағаттандырылады, мойынсұнады және себепсіз еш уақытта лақтырмайды. Сондықтан итті және иесінің бақытты болу үшін аң аулауға қолайлы орта мен оған арналған уақыт болуы керек. Батыс Сібірдің барлық лаикалары табиғи түрде жабайы жануарлардан, әсіресе жыртқыш аңдардан қорғайды, ал кейбір иттер күдікті немесе қатыгез әрекет ететін бейтаныс адамдардан қорғайды. Батыс Сібірлік лаика - жаяу жүріп-тұру үшін жақсы серіктес ит. Алайда оның жануарларға деген ерекше қызығушылығы ерекше назар аударуды талап етеді, өйткені ит кейбір жануарларды ұстап, біраз уақыт артта қалуы мүмкін. Батыс Сібірлік Лайка - бұл белсенді денелі адамдарға арналған керемет психотерапиялық ит, олар көп серуендеуді немесе аң аулауды ұнатады. Ол аулау маусымынан аулау маусымына дейін сау-сәу болып, дене бітіміне ие болу үшін, үнемі серуендеп, серуендеуді қажет етеді. Бұл иттер тұқымдары АҚШ, Канада және Жапонияда адамдармен аю арасындағы қақтығыстарды азайту үшін кеңінен қолданылған. Олар 2004 жылы Токиодан солтүстік-батысқа қарай 170 км жерде орналасқан танымал курорттық қалашықтағы Каруизавада енгізілді, онда олар аю оқиғаларының санын 2006 жылғы 255-тен 2017 жылы төртке дейін қысқартты. Егер сіздердің орныңызда аюлар болса, онда бұл ит сізге немесе сіздің жақын адамдарыңызға аюдың бар екендігі туралы уақтылы ескерту үшін ең жақсы болады және тіпті сізге ағаш аюын көрсете алады. Егер лаика аюды көрсе, қорқынышсыз табиғатынан оның қасына жүгіреді, одан емес, және үнемі жағады. Лаика аюға қарай қарай құйрыққанын естігенде, оның дауысы адамға қарай құйрыққа ұқсайды. Бұл құсқарға қарай құйрыққа қарағанда ерекше, өйткені құсқарға қарай құйрыққа қарай құйрыққа ұқсайды. Ағаштан өсетін белдіктер мен басқа да ұсақ аңдар табиғи түрде пайда болады. Жай ғана күшіңді орманға алып барып, босатып жібер. Олар өте сезімтал дыбыс тыңдаушылар, олар 4-10 айлық жасында алабұғаларды таба бастайды. Манси, ханти, орыс және Ресейде тұратын басқа да этностар иттерді аң аулау мен дабыл қағып, ескерту үшін пайдаланады. Кейбір Батыс Сібірлік лаикалар елік бағумен жақсы жұмыс істейді. Кез келген іс-әрекет немесе жаттығу кезінде аң аулау барлық басқа нәрселерді жоққа шығарады. Мансилер лаиканың бұғы қорасын уақытша тастап кетуіне ренжімейді, әсіресе егер лаика бағалы аң тапса. Манси мен хантилер аркарды, кейде жылқыны сүйрейтін жануар ретінде пайдаланады, бірақ жақсы аңшы иттер ешқашан сананы тарту үшін пайдаланылмайды. Бұл - қымбат пышақпен отын шапқанмен бірдей. Егер құрғақ ит қажет болса, онда олар басқа бір мықты және үлкен иттерді қолданады, олар орысша "Ездовая Лайка" немесе құрғақ ит Лайка деп аталады. Бұл әсіресе, бұғылар жейтін ештеңе жоқ полярлық тундрада қолданылады.