Карл Флеш: Венгр скрипкашысы және педагог

Кіріспе

Венгр скрипкашысы Карл Флеш (9 қазан 1873 жылы туған, 14 қараша 1944 жылы қайтыс болған) – венгр классикалық скрипкашы және педагог. Флештің «Скалалар жүйесі» жинағы скрипка оқыту әдістемесінің негізгі құралы болып табылады.

Өмір және мансап

Флеш 1873 жылы Мажарстанда Мосон қаласында (қазіргі Мосонмагиаровардың бір бөлігі) дүниеге келген. Ол жеті жасында скрипка ойнауды бастады. 10 жасында оны Венаға Якоб Грюнмен бірге оқуға алып кетті. 17 жасында Парижге кетіп, Париж консерваториясына түсті, онда Мартин Пьер Марсикпен оқыды. 1903 жылы Амстердамға, 1908 жылы Берлинге, 1934 жылы Лондонға қоныстанды. Ол өте кең репертуардағы (барокко музыкасынан заманауи музыкаға дейін) жеке орындауларымен танымал болды және камералық музыка орындаушысы ретінде атаққа ие болды. Ол сонымен қатар Бухарестте (1897–1902), Амстердамда (1903–1908), Филадельфияда (1924–1928) және Берлинде (Hochschule für Musik, 1929–1934) сабақ берді. Ол бірнеше оқулық жариялады, соның ішінде «Die Kunst des Violin Spiels» (Скрипка ойнау өнері, 1923) кітабында скрипкашыны жай ғана виртуоз емес, суретші ретінде бағалауды қолдады. Оның шәкірттерінің арасында Чарльз Баркель, Эдвин Белангер, Норберт Брейнин, Феликс Галимир, Бронислав Гимпель, Иври Гитлис, Шимон Голдберг, Ида Хендель, Цви (Генрих) Хафтель, Йозеф Хасид, Адольф Лещинский, Альма Муди, Джиннет Неву, Ифра Неман, Рикардо Однопосов, Эрик Розенблит, Макс Росталь, Генрих Серинг, Анри Темианка, Роман Тотенберг және Йозеф Вольфсталь болды. Ол өзінің сүйікті шәкірті ретінде 1920-1930 жылдары үлкен жетістіктерге жеткен, бірақ ешқандай жазба қалдырмаған және бүгінде көпшілікке беймәлім австралиялық Альма Мудиді атады. Өзінің естеліктерінде ол: «Ең бастысы – Генри [яғни Анри] Темианка еді, ол [Куртис] институтына үлкен үлес қосты: музыкалық және техникалық тұрғыдан да ол таланттардың үлгілі жиынтығына ие болды» деді. Флештің сирек жазбаларының бірі – Бахтың ұлы D минорлық қос скрипкалық концертінің (Columbia) өте көрнекті орындалуы, онда ол 1930 жылдардың соңында Уолтер Гёр басқарған аты белгісіз лондондық скрипкалық оркестрімен бірге ұлы Джозеф Сигетиге екінші скрипкада ойнады. Ол (Оскар Адлер сияқты) Луис Краснерге Альбан Бергтің скрипкалық концертіндегі техникалық қиындықтар бойынша кеңес берді. Ол Бранкаччо Страдиваридің иесі болды, бірақ Нью-Йорк қор биржасында барлық ақшасын жоғалтқаннан кейін 1931 жылы оны сатуға мәжбүр болды. Яһуди тегіне байланысты Флеш 1930 жылдары Лондонға көшіп өтуге мәжбүр болды, кейіннен Нидерландта Гестапо оны тұтқындады, Фуртвенглердің араласуы арқасында босатылды және 1944 жылдың қараша айында Люцернде (Швейцария) қайтыс болды.

Flesch was born in Moson (now part of Mosonmagyaróvár) in Hungary in 1873. He began playing the violin at seven years of age. At 10 he was taken to Vienna to study with Jakob Grün. At 17 he left for Paris, and joined the Conservatoire de Paris, studying with Martin Pierre Marsick. He settled in 1903 in Amsterdam, in 1908 in Berlin, and in 1934 in London. He was known for his solo performances in a very wide range of repertoire (from Baroque music to contemporary), gaining fame as a chamber music performer. He also taught in Bucharest (1897–1902), Amsterdam (1903–08), Philadelphia (1924–28) and Berlin (Hochschule für Musik, 1929–34). He published a number of instructional books, including Die Kunst des Violin Spiels (The Art of Violin Playing, 1923) in which he advocated for the violinist as artist rather than merely virtuoso. Among his pupils were Charles Barkel, Edwin Bélanger, Norbert Brainin, Felix Galimir, Bronislaw Gimpel, Ivry Gitlis, Szymon Goldberg, Ida Haendel, Zvi (Heinrich) Haftel, Josef Hassid, Adolf Leschinski, Alma Moodie, Ginette Neveu, Yfrah Neaman, Ricardo Odnoposoff, Eric Rosenblith, Max Rostal, Henryk Szeryng, Henri Temianka, Roman Totenberg and Josef Wolfsthal, all of whom achieved considerable fame as both performers and pedagogues. He said his favorite pupil was the Australian Alma Moodie, who achieved great fame in the 1920s and 1930s but made no recordings and is little known today. In his memoirs he said, "there was above all Henry [i. e., Henri] Temianka, who did great credit to the [Curtis] Institute: both musically and technically, he possessed a model collection of talents." One of Flesch's few recordings is a highly distinguished interpretation of Bach's great D minor Double Violin Concerto (Columbia) in which he played second violin to the great Joseph Szigeti, with Walter Goehr conducting an anonymous London string orchestra in the late 1930s. He was consulted (as was Oskar Adler) by Louis Krasner over technical difficulties in Alban Berg's Violin Concerto, which Krasner was to premiere. He owned the Brancaccio Stradivarius, but had to sell it in 1931 after losing all his money on the New York Stock Exchange. Because of his Jewish origins, Flesch had to move to London during the 1930s, and was later arrested by the Gestapo in the Netherlands, was released thanks to Furtwängler's intervention, and died in Lucerne, Switzerland, in November 1944.