Кіріспе

1959 жылы Қытай Коммунистік партиясы Политбюросы мен Орталық Комитетінің кездесулері Лушань конференциясы - 1959 жылдың шілде мен тамызы аралығында Қытай Коммунистік партиясының (ККП) жоғары басшыларының кездесуі. ҚКП Саяси бюросы 2 шілде мен 1 тамыз аралығында "кеңейтілген сессияда" (Куода Хуэйи) жиналды, содан кейін 2 тамыздан бастап ҚКП Сегізінші Орталық Комитетінің 8-ші Пленумы өтті. Талқылаудың басты тақырыбы "Ұлы серпіліс" болды. Лушань конференциясында Қорғаныс министрі маршал Пэн Дехуайдың саяси тазалау шаралары көрінді, оның Ұлы серпіліс жобасының кейбір аспектілерін сынға алуы ҚКК төрағасы Мао Цзэдунның саяси желісіне шабуыл ретінде қаралды. Конференция сонымен қатар Қытай Халық Республикасы (ҚХР) құрылғаннан бері алғаш рет 1949 жылы саяси бағыт бойынша келіспеушілік партия басшылары арасындағы ашық қақтығысқа ұласты. Конференцияның атауы кездесу өтетін жердің атына, ол Қытайдың Цзюцзян қаласында Лу тауының басында орналасқан курорт.

Конференция

Конференцияның бастапқы мақсаты Ұлы серпіліс оқиғаларын қайта қарау және осы оқиғалар туындатқан практикалық мәселелерді шешу болды. Лушань конференциясы басталғанда, жетекші топ дағдарыстың қалай өркендегеніне және алдағы уақытта қандай жауап беру керектігіне қатысты сұрақтар бойынша екіге бөлінді. Мао Ұлы серпіліс сәтсіздіктеріне өз рөлін сынға алды. Ол өзінің артында "желілі" деген ұғымды "үлкен апат" деп сипаттап, коммунизмді тез алға жылжытқандығы үшін өзін-өзі сынға алды. Лушань конференциясында басты назар аударған мәселе - жалған өндіріс туралы есептер арқылы қалыптасқан бұрмалау. Ұлы серпіліс кезінде төменгі бюрократиялық деңгейлер өндірістің нақты емес квоталарын орындауға мәжбүр болды. Осыдан туындаған жалған статистика экономиканы орталықтан үйлестіруге кедергі келтірді. Пэнг проблемаларды "кіші буржуазиялық фанатизмге" байланыстырды. Пэннің ұстанымы басқа қатысушыларда қолдау таппады, өйткені бұл партия үшін "саяси өзін-өзі өлтіру" болды. Лушан конференциясынан кейін бірден өткен Пленум кезінде Пэн саяси жағынан оқшауланып, Қорғаныс министрі лауазымынан босатылды, оның орнына маршал Линь Бяо тағайындалды. Лушань пленумы "Пенг Духай бастаған партияға қарсы топты" айыптайтын резолюция қабылдады. Мао шаруаларға саяси рөл беру эксперименті жалғасу керек деп сенді. Мао тамыз айында конференцияда болған қақтығыс таптық күрес екенін және бұл қақтығыс "соңғы онжылдықта буржуазия мен пролетариаттың екі үлкен қарсыластарының арасындағы өмір мен өлім күресінің жалғасы" екенін мәлімдеді. Кейін Пэн жұмыстан босатылып, тұтқындалды. 1959 жылдың қыркүйегінде оның орнын Линь Бяо басты. Мао 1959 жылы қыркүйекте сөйлеген сөзінде Пэн және басқалар "отанымыздың артына шығып, шет елмен келісімге келді" деп сенгенін айтқан.

Конференцияның салдары

Лушань конференциясынан көп ұзамай Мао партияның күнделікті жұмысынан бас тартты. Тарихшы Морис Мейснер Мао Пеңнің сын-пікірлері партия басшылығының кеңінен бөлісетінін және Мао Ұлы серпіліс саясатын жалғастыру үшін Орталық Комитеттен жеткілікті қолдау таба алмайтынын түсінген болуы керек деп айтады.