Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тізімдерді өндіруді ғылыми зерттеу мақсатында Интернетке негізделген электрондық пошта тізімдеріне жіберілген хабарламаларды пайдалану деп анықтауға болады. Тізімді өндіру Интернет зерттеу этикасында жаңа мәселелерді көтереді. Бұл этикалық мәселелер денсаулыққа қатысты тізімдер үшін аса маңызды. Тізімді өндіруді қамтитын ғылыми-зерттеу ұсыныстарын қарастырған кезде Ғылыми-зерттеу этикалық комитеті (немесе Институционалдық тексеру кеңесі) қарастыруы керек кейбір сұрақтарға мыналар жатады:
List mining can be defined as the use, for purposes of scientific research, of messages sent to Internet based electronic mailing lists. List mining raises novel issues in Internet research ethics. These ethical issues are especially important for health related lists. Some questions that need to be considered by a Research Ethics Committee (or an Institutional Review Board) when reviewing research proposals that involve list mining include these:
Пошталық тізімдерге қатысушылар "зерттеу субъектілері" болып табылады ма?
Денсаулыққа қатысты электрондық пошта тізімдеріне жіберілген хабарламалардың бастапқы көздері болған қатысушылар "зерттеу субъектілері" ретінде қарастырылуы керек пе? Егер солай болса, онда бірнеше этикалық мәселелерді қарастыру керек. Бұған жеке өмірге, хабардар келісімге, зерттеудің үнемі кіргізуші болуы және зиян келтіру мүмкіндігі бар-жоқтығына, сондай-ақ тізімді "жеке" немесе "жария" кеңістік ретінде қабылдау керектігіне қатысты мәселелер кіреді.
Should those participants in a health related electronic mailing list who were the original sources of messages sent to such lists be regarded as "research subjects"? If so, then several ethical issues need to be considered. These include those pertaining to privacy, informed consent, whether the research is intrusive and has potential for harm, and whether the list should be perceived as "private" or "public" space.
Пошта тізімдеріне кіретіндер "қауымдастық мүшелері" ме?
Электрондық қолдау топтары сияқты пошталық тізімдерге қатысушыларды онлайн "қоғамдастықтың" мүшелері деп санауға болады. Олар ма? Бұл сұраққа жауап беру үшін әртүрлі қоғамдастықтардың ерекшеліктерін анықтау және қарастыру қажет. Мысалы, егер қоғамдастықтың бір айқындаушы сипаты "қоғам ретінде өзін-өзі тану" болса, онда виртуалды топтарда жиі осы сипаттама болады. Алайда, егер "географиялық локализация" немесе "заңды саяси билік" қоғамдастықтың басқа айқындаушы белгілері болып саналса, онда виртуалды топтар сирек немесе ешқашан бұл сипаттамаға ие болмайды. Әсіресе, қолдаудың орнына, қоғамдық денсаулыққа қауіп төндіретін виртуалды топтар маңызды. Мысалы, заңсыз болуы мүмкін әрекеттерді (мысалы, нәсілдік жеккөрушілікті қоздыру) немесе танымал емес, бірақ қазіргі уақытта заңсыз емес әрекеттерді (мысалы, ересектерге темекі сатуды насихаттау) насихаттауға тырысатын пошта тізімдері. Интернет зерттеу этикасының тұрғысынан алғанда, белгілі бір пошталық тізімдердің пайдасынан гөрі зиян келтіру мүмкіндігі туралы шешімді зерттеушілердің өздері емес, зерттеу этикасы комитеті (немесе институционалдық тексеру кеңесі) қабылдауы керек.
Participants on mailing lists such as electronic support groups may regard themselves as members of an online "community". Are they? To provide an answer to this question, characteristics of various types of communities need to be defined and considered. For example, if one defining characteristic of a community is "self identification as community", then virtual groups often have this characteristic. However, if "geographic localization" or "legitimate political authority" are considered to be other defining characteristics of a community, then virtual groups rarely or never possess this characteristic. Of particular importance are virtual groups that, instead of being supportive, may endanger public health in some way. Examples would be mailing lists that attempt to promote actions that may be illegal (such as inciting race hatred), or actions that may be unpopular, but not currently illegal (such as promoting the sale of cigarettes to adults). From a perspective of Internet research ethics, judgements about the potential of particular mailing lists to cause more harms than benefits should be made by a Research Ethics Committee (or an Institutional Review Board), rather than by the researchers themselves.